ريزش مو

ريزش مو در ميان تمام انسان ها به درجاتي اتفاق مي افتد و اگر چه اين روند تا ميزان زيادي فيزيولوژيك تلقي مي شود، ولي به علت نقش قابل توجه اي كه مو در زيبايي انسان و در روابط وي بازي مي كند، غالباً باعث مي شود كه افراد در جستجوي درمان اين روند طبيعي برآيند.

طاسی سر که تا کنون مطالعات وسیعی در مورد آن صورت گرفته نوعی بیماری ارثی محسوب می شود که بیشتر در مردان بروز می کند.

به هر حال باید توجه داشت که هم زنان و هم مردان می توانند با نازک شدن تارهای مو که یکی از مهم ترین عوامل در ریزش موهای سر محسوب می شود در معرض ابتلا به ریزش های شدید مو قرار بگیرند. این بیماری که ممکن است در سنین مختلف بروز کند با استفاده از روش های درمانی که هم اکنون موجود می باشد می تواند درمان شده و یا بهتر از حالت کنونی شود.

همه ما هر روزه تعداد زیادی از موهای خود را از دست می دهیم، اما ریزش موی بسیار شدید و شرایط نامطلوب موهای سر می تواند به عنوان نشانه ای برای طاسی به حساب آید.

طاسي معمولي مو يا آلوپسي آندروژنتيك (AGA) شايعترين علت كم شدن موها است كه در هر دو جنس زن و مرد رخ مي دهد و با مينياتوري شدن فوليكول هاي مو و كوتاه شدن فاز رشد مو مشخص مي شود. لازم به ذكر است كه موهاي سر سه مرحله مشخص را طي مي كنند. اول فاز آناژن يا رشد مو است كه ممكن است بين ۲ تا ۶ سال طول بكشد و حدود ۹۰ درصد موهاي سر بطور طبيعي در اين مرحله قرار دارند. مرحله بعدي فاز كاتاژن است كه حدود يك درصد موها را شامل مي شود و حدود سه هفته طول مي كشد و بعد مرحله استراحت مو يا مرحلة تلوژن است كه حدود سه ماه به طول مي انجامد. تغيير در درصد موها در مراحل مختلف يكي از علل ريزش مو به حساب مي آيد.

تاثيري كه ريزش مورد در افراد ميگذارد كاملاً متفاوت است. برخي به راحتي آن را مي پذيرند، در حاليكه بسياري هم از آن وحشت زده و نگران مي شوند طوريكه از هر دارويي براي مداواي آن استفاده مي كنند و كم نيست مواردي كه اين مداواها بسيار گران و بي اثر هم هستند.

ساختمان مو

در پوست سر يك فرد معمولي ۱۰۰ هزار تار مو، در افراد با موهاي قرمز ۹۰ هزار، در افراد با موهاي شكي ۱۱۰ هزار و افراد با موهاي بلوند ۱۵۰ هزار تار مو موجود ميباشد.

درسـر بچـه در هــر سانتي متر مربع سر ۱۱۰۰ پياز مو وجود دارد كـه ايـن تعـداد در سـن ۲۵ ســالگي به ۶۰۰ و در سن۳۰ الـي ۵۰ سـالـگـي بـه ۲۵۰ الـي ۳۰۰ تـار ـو كـاهــــش مـييابد. از هر پياز مو در حدود ۲۵ تار مو (پس از ريزش تـارمو قبلي) در طول حيات فرد رويش ي كند كه هر كدام از آنها سالها باقي مي ماند.

مو از پروتئـيـنـي بـنـام كـــراتين تشكيل يافته است اين همان ماده اي است كه سـازنــدهپر پرندگان، ناخن، سم و چنگـال حيوانات مي بـاشد. خودكـراتـيـن عـمدتـا از اسـيـد آمــينه سيستئين (CYSTEINE) تشكيل يافته است.

 همـچنين مـو حـاوي رنـگدانه مــلانين ميباشد. دو نوع ملانين در مو توليد ميـگردد يكي اوملانين  (EUMELANIN) كه جاد كننده رنـگ قـهوه اي و مشــــكي است و فئوملانين (PHAEOMELANIN) كه ايجاد كننده رنگ قرمز مي باشد. تـركـيــب اين دو دو نوع رنگدانه رنگهاي متنوع مو را پديد مي آورند. قطر مو ۰.۱ ميلي متر مي باشـد. مو بطور متوسط در روز ۰.۳۵ ميلي متر و در ماه ۱ سانتي متر رشد مي كـــند.

رشد مو در تابستان از زمستان بيشتر بوده و همچنين رشد مو در مردان انــدكي سريعتر از زنان ميباشد. حداكثر طول مو در سر ۷۰ الي ۹۰ سانتي متر ميباشد. در بـــدن انسان ۳ نوع مو رشد ميكند:

۱- لانوگو (LANUGO): موي نازك، بي رنگ و فاقد مغز مياني كه كرك مانند بوده و تمام بدن جنين را در رحم ميپوشاند اما يك ماه پيش از بدنيا آمدن كودك اين موها ريزش پيدا ميكنند.
۲- ولوس (VELLUS): تمام سطح پوست بدن جز كف دست و پا و لبها را پوشانده.اين مو نيز كرك مانند بوده و فاقد رنگدانه است.لطيف، نرم و نازك و فاقد مغز مياني ميباشد.
۳- ترمينال (TERMINAL): موهاي بلند و ضخيم و زبري مي باشند كه ابــروهـــا، مـوي سر، مژه ها، ريش و سبيل و موهاي نواحي تناسلي را تشكيل ميدهد.
در بدن موهاي ولوس قادر به تبديل به موهاي ترمينال ميباشند ( بـا تـحريك هورمونهاي مردانه).استحكام موي شما به پروتئين كراتين بستگي دارد. يك تار مو ميتواند تا ۲۵ درصد طول طبيعي خود يش از آنكه پاره گردد كشيده شود. ايـن مـقـدار در تــار مــوي خيس به ۵۰ درصد ميرسد!

هر تار مو پيش از آنكه پاره گردد قادر به تحمل ۱۰۰ گرم بار مي بـاشد  به عبارتي اگر مـوهاي سر را بريده و بصورت طناب درآوريم آن طنـاب قـــادر به تحمل ۱۰ تن بار خواهد بود! استحكام موي سر شما برابر با استحكام يك مفتول مسي بـــا قطر برابر با تار مو ميباشد! مراحل رشد مو به قرار زير است:

۱- مـرحله رشد فعال و يا آناژن (ANAGEN):دراين مرحله سلولهاي فوليكول مرتبا رشد كرده و تقسيم شده و شاخي ميـگردند و ساقه مـو را
تشكيل ميدهند.
۲- مـرحله انتقالي و يا كاتاژن (CATAGEN):در ايـن مــرحـــله رشد مو كند شده و مو به ۶/۱ طول خود چروكيده ميشود.
۳- مرحله ريزش مو و يا تلوژن (TELOGEN): در ايـن مرحله رشد مـو مـتـوقف شده و ارتباط قاعده فوليكول با مو سست شده و در اثر فشار تار موي جديد در حال رشد، تـــار موي قديمي ميريزد. اين مرحله، مرحله استراحت مو نيز ناميده ميگردد.

مرحله آناژن معمـولا در سر ۶ سـال به طـول مـي انــجامد و ۸۵ درصد موهاي سر در اين مرحله قرار دارند.مـرحـــله كاتاژن در موهاي سر در حدود ۱۰ روز بطول مي انجامد و تنها ۱ درصد مـوهـاي سر در اين مرحله قرار دارند

مرحله تلوژن در موهاي سر معمولا ۱۲ هفته بطول مي انجامد و ۲۵ درصد مـوهــاي سر در اين مرحله قرار دارند.

دوره سيكل كامل رشد و ريزش مو حدود ۳ الي ۴ سال به طول مي انجامد اما اين مدت براي مژه ها ۴ ماه است. مدت رشد و استراحت موهاي نواحي ديـگر بـدن بـــه قــرار زير ميباشد:

۱- ابـرو: مـدت اسـتـراحـــت: ۱۲ هفته/ مدت رشد: ۸-۴ هفته/ تـعـداد پـيـاز مــو در هــر سانتيمتر مربع پوست: ۳۵۰ / سرعت رشد در روز: ۰.۶۱ ميلي متر
۲- ريش صورت: مدت استراحت: ۱۰ هفته/ مدت رشد: ۱ سال/ تـعداد پــيـاز مو در هر سانتي متر مربع: ۵۰۰ در چانه و ۸۰۰ در گونه/ سرعت رشد: ۰.۳۲ ميلي متر
۳- سبيل: مدت استراحت: ۶ هفته/ مدت رشد: ۱۶ هفته/ تعداد پياز در هر سانتيــمـتر مربع: ۵۰۰/ سرعت رشد: ۰.۳۸ ميلي متر
۴- زير بغل: مـدت اسـتـراحــت: ۱۲ هفـتـه/ مـــدت رشد: ۱۶ هفته/ تعداد پياز مو: ۶۵ / سرعت رشد: ۰.۳ ميلي مترژ
۵- موهاي پا: مدت استراحت: ۲۴ هفته/ مدت رشد: ۱۶ هفته/ تـعـداد پـيـاز مــو: ۶۰ / سرعت رشد: ۰.۲۱ ميلي متر
۶- موهاي نواحي تناسلي: مدت استراحت: يك هفته/ مدت رشد: چندين ماه/تعداد پياز مو: ۷۰ / سرعت رشد: ۰.۳ ميلي متر

علت آن كـه موهاي سر همواره در حال رشد مي بـاشـد امـا مثـلا مـوهـاي ابرو تا اندازه مشخص بلند ميگردد، در كنترل ژنتـيـكي آنهـا بـوده كـه مـدت زمـان آنـاژن و تلوژن آنها را تعيين مي كـند. مثلا در موي سر در آن واحد ۸۵ درصد موها در حال رشد بوده و تنها ۱۳ درصد مـوها در حال استراحت ميباشند. اما در ابرو تنها ۱۰ درصد موها درحال رشد و ۹۰ درصد موها در حال استراحت هستند.

ريزش ۵۰ الي ۱۰۰ تار مو از موهاي سر در روز طبيعي ميبـاشد. شـكل مو و يا صاف و يا مجعد بودن مو به ۲ عامل بستگي دارد:

۱- جهتي كه تارهاي مو از فوليكول و پوست سر خارج ميگردد.
۲- شكل خود فوليكول. هنگامي كه سطح مقطع تار مو گرد ياشد و مـو عمود بر پوست سر برويد موها صاف ميشوند. هـنگامي كه سطح مقطع تار مو بيضي شكل و با اندكي زاويه از پوست سر خارج مي گردد، موها موج دار مي شـوند. هنگامي كه سطح مقطع موها بيضي كشيده باشد و با زاويه تيزي از پوست سر برويند موها مجعد ميشوند.

پر مويي در زنان و درمان آن، مو خوره، چگونگي فر كردن و صاف كردن مو…

علت ریزش مو چيست؟

غالباً بيماران د رمورد علت ريزش مو مي پرسند. شلي نيست كه در طاسي هاي معمولي سر (AGA)، ژنتيك نقش مهمي دارد اما مكانيسم آن بخوبي روشن نيست و نحوه توارث وابسته به يك ژن نبوده، تحت تاثير ژن هاي مختلف است. غالباً پسران افراد طاس شانس بيشتري براي طاسي دارند، در حاليكه اين رابط بين مادران و دختران آنها كمتر مطرح است.

بسياري از مردم تصور مي كنند كه كم شدن جريان خون سر باعث ريزش مو مي شود و بر اين اساس از وسايل مختلفي استفاده مي كنند تا به تصور خويش اين جريان خون را تقويت كنند ولي واقعيت آن است كه جريان خون سر از غني ترين جريان هاي خون بدن است و نيازي به تقويت ندارد!

بطور خلاصه بايد گفت كه طاسي معمولي سر به علت اثر هورمونهاي آندروژن در افرادي كه از نظر ژنتيكي مستعد هستند، اتفاق مي افتد. هر چند سترون آندروژن (هورمون مردانه) اصلي در بدن است، اما متابوليت آن يعني دي هيدروستوترون (DHT) است كه باعث AGA مي شود. تبديل شدن تستوتروي به DHT با واسطة آنزيمي بنام ۵- آلفا- ردوكتاز انجام مي شود و همين آنزيم است كه در درمانهاي جديد مورد توجه قرار دارد. آنچه قابل ذكر است آن است كه در بسياري از زنان مبتلا به AGA، هيچ شواهد ديگري از افزايش آندروژن ها وجود ندارد.

ریزش مو به صورت موقتی و یا نازک شدن تار های مو می تواند با عدم تعادل در رژیم های غذایی، تغذیه نامناسب، اختلالات هورمونی، اضطراب و شک های عصبی بروز کند. در خانم ها این عارضه ممکن است پس از بارداری و یا در طول دوران یائسگی بروز کند که خود نشانه ای از اختلالات هورمونی محسوب می شود.

در برخی مواقع ریزش های شدید مو می تواند نشانه ای از مصرف داروهای قوی مثل داروهای جلوگیری از بارداری و یا روش های مختلف شیمی درمانی باشد. این عارضه همچنین می تواند در پی از کار افتادگی برخی غدد درونی بدن و یا کم خونی و فقر آهن بروز کند.

تشخيص بيماري

همانطور كه گفته شد نازك شدن موها در هر دو جنس رخ مي دهد و در حدود نيمي از افراد قبل از ۵۰ سالگي، درجات مشخص از طاسي را پيدا مي كنند. غالباً ريزش مو در مردان زودتر رخ مي دهد و الگوي آن از نظر باليني با شكل طاسي در زنان متفاوت است.

قبل از درمان AGA بايد مطمئن شد كه علت ديگري براي ريزش مو وجود ندارد. غالباً تاريخچة بيماري و معاينة باليني براي حصول اين اطمينان كافي است ، امّا گاهي آزمايشات پاراكلينيكي نيز لازم مي شود .

در زنان ، چنانچه نامنظمي يود ، نازايي ، افزايش موهاي زايد ، ترشح شيراز پستان ها و آكنة كيستيل شديد وجود داشته باشد بررسي هاي هورموني ضرورت پيدامي كند . هر چند در اكثر موارد هورمون ها كاملاً طبيعي هستند و اين پاسخ فوليكول هاي مو به آندروژن ها است كه دچار تغيير شده و باعث ريزش مو گشته است .

در عين حال گاهي بيماريهاي تيروئيد و ساير غدد درون ريز ، اختلالات تغذيه اي ، كمبود آهن ، مصرف برخي داروها ، عفونت هاي شديد و بيماريهاي داخلي نيز باعث ريزش مو مي شوند كه پزشك معالج با توجّه به تاريخچة بيماري و علائم باليني و آزمايشات به وجود آنها پي مي برد .

درمان

پزشکان در تلاشند که با از بین بردن روش های ایجاد طاسی از بروز این عارضه جلوگیری کنند. اگر یک فرد به کم خونی و فقر آهن مبتلا باشد متخصصان به وی قرص ها و داروهای حاوی آهن تجویز می کنند.

اگر پزشک معالج دریابد که مصرف دارو ها باعث بروز طاسی در فرد بیمار شده است سعی می کند این دارو ها را با مدل های مشابه تعویض کرده و یا میزان مصرف آنها را پایین بیاورد. در شرایطی که ریزش مو حاد می شود و با شدت صورت می گیرد، پزشکان ممکن است به شما پیشنهاد دهند که از برخی محلول های محرک استفاده کنید تا رشد موهایتان افزایش یابد.

آنچه بيش از هرچيز بيماران مي خواهند بدانند ، درمان طاسي سراست . پيش از آن ذكر چند نكتة كلي ضروري است ،

از مصرف فراورده هايي كه به مو يا پوست سر آسيب مي رسانند خودداري كنيد . مواد صاف كنندة مو از جمله اين فراورده ها هستند .

يك تغذية مناسب ، بخصوص پروتئين كافي براي سلامت مو حياتي است .

در صورت امكان از مصرف داروهايي كه باعث ريزش مو مي شوند خودداري كنيد

تمام درمانهاي  موجود براي ريزش مو مي بايست براي مدت هاي طولاني و بعضاً تا آخر عمر استفاده شوند .

ماينوكسيديل :

مصرف ماينوكسيديل موضعي با افزايش طول مرحلة رشد مو و افزايش ميتوز باعث كاهش ريزش مو و رويش آن مي شود ، در مورد اين دارو بايد توجه داشت كه اثرات آن پس از حدود ۴ماه ظاهر مي شود در ابتداي مصرف برخي دچار ريزش موهاي موقتي مي شوند كه نبايد ايجاد نگراني كند . نكتة مهم ديگر آن است كه با قطع مصرف آن ، موها مجدداً ريزش پيدا كرده و به وضعيت سابق برمي گردند. علاوه بر اين برخي دچار افزايش موهاي صورت مي شوند كه اين مسئله به ويژه در زنان ميتواند ايجاد نگراني كند .

استراديول :

به نظر ميرسد مصرف ۱۷-آلفا استراديول با تحريك آروماتاز و تبديل متابوليسم تستوسترون به ۱۷-بتا-استراديول و كاهش سنتز DHT باعث بهبود رويش مو مي شود .

هورمون هاي ضد آندروژن

با نظر پزشك ، در مواردي مي توان ازاستروژن هاي خوراكي ، اسپيرونولاكتون و سيپرو ترون استت دردرمان AGA استفاده كرد .بديهي است كه اين درمانها تنها در زنان قابل مصرف است .

فيناسترايد :

فيناسترايد خوراكي است به ميزان يك ميلي گرم در روز دارويي است كه با مهار اختصاصي آنزيم ۵- آلفا-ردوكتاز تيپ دو باعث افزايش رشد مو شده و در حدود ۳/۲ مردان اثرات بهبود دهنده دارد . اين دارو درحال حاضر تنها براي مردان مجاز شناخته شده است و مصرف آن در زنان مي تواند باعث ايجاد ناهنجاريهايش در جنين شود . فيناسترايد داروي كم خطري است كه با داروي ديگري تداخل نداشته ، تاثيري روي كبد ، كليه ، مغز استخوان ، چربي هاي خون و… ندارد . اين دارو ممكن است قواي جنسي را در درصد كمي از مردان كم كند اما تاثيري روي ساخت اسپرم و باروري مردان ندارد.

درمان هاي جراحي :

امروزه روشهاي جراحي بصورت مايكروگرافت نتايج خوبي در درمان AGA  ، بخصوص در موارد شديد داشته است .

ژن تراپي :

شايد در آينده اي نه چندان دور ، ژن تراپي راه حل كاملي براي اين مشكل ديرينة بشر پيدا كند . تا آن زمان به داروهاي موجود بسنده كنيد و به دنبال معجزه تباشيد

مکمل های شفابخش

تا کنون ترکیبی کشف نشده که به وسیله آن بتوان به طور کامل از ریزش مو جلوگیری کرد و به واسطه آن موی را کاملا حفظ کرد، اما در عین حال برخی روش های درمانی وجود دارد که می تواند میزان ریزش مو را در افراد کاهش دهد.

درمان های تغذیه ای: سلامت موهای بدن به صورت مستقیم با رژیم های غذایی در ارتباط است. به هر حال مصرف به اندازه آهن، ویتامین C، ویتامین B و اسید های چرب می تواند از ریزش مو جلوگیری کند. این مواد علاوه بر آنکه می تواند از ریزش مو جلوگیری کنند تا حد زیادی سلامت موها را نیز تضمین می کنند. در این میان مصرف به اندازه روی، امینو اسید ها و سیلیس نیز می توانند به فرد کمک کنند.

تغییرات رژیم های غذایی: توجه داشته باشید که افزایش میزان مصرف پروتئین می تواند به میزان زیادی از ریزش مو جلوگیری کند. پروتئین ها می توانند از طریق سویا و مشتقات آن، حبوبات، لبنیات، تخم مرغ، گوشت قرمز و ماهی تامین شوند. افزایش میزان مصرف موادی از خانواده مرکباتی که در آنها دانه وجود دارد، سبزیجات تازه و ویتامین C تاثیرات چشمگیری را در این زمینه بر جای خواهند گذاشت.

داروهای گیاهی: داروهای گیاهی که بیشتر در طب سنتی چین مورد استفاده قرار می گیرد می تواند با تاثیر بر روی سیستم گردش خونی و کبد سلامت موی افراد را تضمین کند. گیاهانی نظیر سیب زمینی مکزیکی، آگنوس و … می تواند تعادل را در سیستم هورمونی بدن ایجاد کند.

طب سوزنی: طب سوزنی می تواند به سیستم گردش خون و هضم هرچه بهتر غذا ها کمک کند. استفاده از نوعی چکش مخصوص که روی آن ۵ و یا ۷ سوزن بسیار ریز وجود دارد و بر روی نواحی مخصوصی از پوست بدن کوبیده می شود می تواند سلامت موهای بدن را به دنبال داشته باشد.
استفاده از داور های ایجاد کننده بیماری: پس از بارداری lycopodium می تواند ریزش مو را در خانم ها به میزان زیادی کاهش دهد. Sepia می تواند برای ریزش موهایی که با دوران یائسگی در ارتباط است مفید واقع شده و آن را درمان کند. در این میان اسید های فسفریک ریزش موهای ناشی از استرس و اضطراب، شکست های احساسی، شک های عصبی و … از بین می برد