وزوز گوش

وزوز گوش چیست؟
وزوز (Tinnitus) یک اصطلاح پزشکی به معنای زنگ زدن است که مربوط به احساس انواع مختلفی از صداها در گوش یا سر می باشد. وزوز پدیده شایعی است، بررسی ها نشان می دهد که از هر ۵ بزرگسال ۱ نفر وزوز را تجربه کرده است. وزوز ندرتاً یک شکایت منفرد است و غالباً همراه با افت شنوایی، گیجی و حساسیت فوق العاده به سروصدا می باشد.

وزوز يك صداي دروني است كه در سر يا در گوشها احساس مي شود . اين صدا در پيرامون وجود ندارد و اكثراً توسط اطرافيـان بـيمار نيز شنيده نمي شود. وزوز را عمومأ از نقطه نظر باليني ويا بر حسب محل ضايعه طبقه بندي مي كنند.
علل وزوز:
وزوز می تواند در اثر وقوع اصوات ناگهانی شدید (مانند شلیک گلوله وترقه)، قرارگیری طولانی مدت در معرض اصوات (موزیک با صدای بلند، سروصدای ناشی از آلات در محیط کار، ترافیک مستمر) و همچنین به همراه دسته ای از بیماریهای گوش خارجی، میانی، داخلی وعصب گوش باشد. در اکثر اوقات وزوز به دلیل آسیب به سلولهای موئی و افزایش فعالیت آنها در حلزون (گوش داخلی) بوجود می آید. وجود وزوز در غالب موارد نشانه یک بیماری خطر ناک نیست.

طبقه بندي وزوز از نقطه نظرمحل ضايعه:
• وزوز فيزيولوژيك :
اين نوع وزوز مربوط به شنيدن اصوات طبيعي بدن مي باشد كه ظاهرا از سر منشأ ميگيرند.اگر افراد داراي شنوايي طـبيعي در يك محـيط كـامـلأ ساكت با دقت گوش دهند اكثر آنها اصوات همهمه مانند ويا اصوات خاصي را مي شنوند كه با تعاريف ذكر شده بـه عنوان وزوز در نظر گـرفـته مي شوند. اين اصوات در نتيجه گردش خون لرزش عضلات ويا حتي در اثر حركت چرخشي هوا به گرد پرده گوش باشنـد . ايـن نـوع وزوز به دنـبـال انسداد مجراي خارجي گوش تشديد ميگردد.
• وزوز پاتوفيزيولوژيك:
اين نوع وزوز عمومأ ناشي از ايجاد اشكال در حلزون و يا ساقه مغز مي باشدشامل 2گروه عمده مي باشد:
الف-وزوز پاتوفيزيولوژيك ناشي از نويز:

 عمومأ پس از شليك گلوله يا انفجار در فاصله نزديك رخ مي دهد.
ب- وزوز پاتوفيزيولوژيك ناشي از مصرف دارو:

مصرف دراز مدت بعضي از داروها مسبب اين حالت است و البته با قطع مصرف دارو اين حالت وزوز بر طرف مي گردد كه منوط به تشخيص بموقع مي باشد.
وزوز آسيب شناختي
اين نوع كلي وزوز با اختلالات فيزيكي يا روانشناختي مرتبط مي باشد و به 4گروه اصلي تقسيم بندي مي شود :
الف- وزوز آسيب شناختي انتقالي
ب- وزوز آسيب شناختي حسي عصبي
ج- وزوز آسيب شناختي غير شنوايي
د- وزوز آسيب شناختي با منشأ رواني

• وزوز كاذب :
در اين شكل از وزوز ، صدايي را كه بيمار اظهار مي كند شبيه به وزوز است ولي تعريف
وزوز شامل آن نمي شود و داراي 2 شكل كلي است:
الف- وزوز محيطي كاذب: از ديگران سؤال مي كنند كه آيا آنان نيز اين اصوات را مي شنوند يا خير؟و در محـدوده دورتـري از خـود دنبال صدا مي گردند .
ب- وزوز كاذب بهانه اي يا تمارضي: وزوز ندارد ولي ممكن است به دنبال دلايلي نظير بهره مالي و يا جلب توجه ديگران تمارض به وجـود وزوز در خود نمايد.

عوامل مسبب وزوز:
در پي مهمترين عوامل ثابت شده مسبب وزوز مي آيند:
• بيماريهاي قلبي – عروقي مانند فشار خون بالا، كم خوني، تنگ شدن ديواره عروق قلب كه وزوز به شكل ضرباندار است.
• مصرف داروها: كليه گروههاي دارويي به عنوان عوامل احتمالي بروز وزوز مد نظر مي باشد و از جمله بـارزتـريـن آنـها مي توان به عـوامل ضد التهاب، آنتي بيوتيكها بويژه آمينوگليكوزيدها، داروهاي ضد افسردگي و خواب آور .
• عوامل روان شناختي: اين عوامل نقش عمده اي در ايجاد وزوز به عهده دارند. با اين حال بايد چنين تصور كرد كه عوامل وزوز در آنها مي تواند باعث تشديد يا بروز افسردگي شود.
• عوامل مربوط به دندانها: حدود 25% افراد مبتلا به وزوز داراي مشكلات مربوط به مفصل فكي- گيجگاهي مي باشند.
• عوامل مربوط به سوخت و ساز مواد درون بدن (متابوليك): كاهش غير طبيعي ويتامينها، مواد معدنـي و . . . مـي تـوانـد تـأثير ناگواري را در بروز يا تشديد وزوز گوش داشته باشند. افزايش در چربي خون نيز به عنوان عامل مهمي در ايجاد كم شـنـوايـي حسـي-عصبي، سرگيجه، وزوز گزارش شده است
• عوامل مربوط به دستگاه شنوايي:بيماريهاي مربوط به دستگاه شنوايي از جمله كاهشهاي شنوايي انتقالي ،حسي –عصبي ،مركزي ،اتو اسكلروز ،تومور آكوستيك ،جرم گوش ،منيير ونيز شنا كردن ،شيرجه در آب وصداهاي بلند از جمله مهمترين عوامل ايجاد كننده وزوز در هر رده سني به شمار مي آيند .

اقدامات درمانی وتوانبخشی:
قدم اول مراجعه به پزشک گوش و حلق و بینی می باشد. توصیف شما از وزوزتان، اطلاعات با ارزشی را در اختیار پزشک قرار یدهد. پزشک متخصص پس از معاینه کامل در صورت نیاز شما را به شنوایی شناس (ادیو لوژیست) ارجاع می دهد. ادیولوژیست ضمن انجام آزمایش شنوایی، وزوز گوش شما را (از نظر شدت، فرکانس، کیفیت) قرار می دهد. تیمی متشکل از پزشک خانواده، متخصص گوش و حلق و بینی، شنوایی شناس، فیزیوتراپیست روان شناس برنامه درمانی را به عهده دارند.
روشهای در مانی عبارتند از:
۱- استفاه از دارو
۲- استفاده از وسایل پوششگر و سمعک
۳- مشاوره و روان درمانی

لازم به ذکر است یک روش واحد برای تمام مبتلایان به وزوز توصیه نمی شود. اگر روش خاصی موفقیت آمیز نبود درمان دیگری را به کار می گیرند. مشارکت در این برنامه مستلزم برد باری است.
در طول مدت اجرای برنامه توانبخشی نباید فراموش کنید که مهمترین هدف، حذف وزوز نیست بلکه هدف رفاه نسبی شماست.
استفاده از دارو:
در برخی موارد دارو توسط پزشک گوش و حلق و بینی متناسب با بیماری تجویز می گردد. آمار نشان می دهد که گروهی از افراد به دارو درمانی پاسخ مثبت داده اند.
استفاده از سمعک یا وسایل پوششگر:
برای گروهی از افراد که به همراه وزوز کم شنوایی نیاز دارند استفاده از سمعک بهترین وسیله برای پوشش صدای وزوز است و نسبت به دستگاههای مولد نویز و پوششگر ارجحیت دارد.
برای آن دسته از افراد که امکان استفاده از سمعک وجود ندارد و یا کم شنوایی آنها در حدی نیست که لازم باشد از سمعک استفاده کنند از وسایل پوششگر و مولد نویز استفاده می شود. تجویز سمعک و وسایل پوششگر توسط شنوایی شناس و متناسب با ویژگیهای فردی هر بیمار تنظیم می شود.
وسایل پوششگر شبیه به سمعک هستند و اصوات خاصی را تولید می کنند تا فرد با وزوز خود سازگار شود. هر چه این وسایل مدت زمان بیشتری مورد استفاده قرار گیرند فرد رضایت بیشتری را کسب می کند. نویز تولید شده از این تجهیزات به قدری عالی است که هیچگونه احساس ناراحتی برای فرد ایجاد نمی کند.
مشاوره و روان درمانی:
وزوز باعث تولید احساس رنجش، اضطراب و یا استرس، انزوا، خستگی و بی خوابی می شود و این عوامل نیز به نوبه خود باعث توجه بیشتر فرد به وزوز میگردد. مشاوره و روان درمانی کمک موثری در جهت آرامش فرد می شود. بهبود سبک زندگی، فعالیت بدنی مناسب، مبارزه با افسردگی، خواب مناسب و آرامش تاثیر زیادی بر روی وزوز دارند.
توصیه ها:
تا حد امکان اطلاعات بیشتری را در مورد وزوز خود بدست آورید. این اطلاعات شما را از نگرانی و ترس ناشی از عدم آگاهی رها می کنند.
عواملی که باعث وخامت وزوز می شوند را شناسایی و کنترل کنید در مواقع بروز استرس شدید، وزوز افزایش می یابد. استرسها و نگرانیها باعث بروز وزوز نمی گردند اما تاثیرات آن را تشدید می کنند. تمرین کنید از استرسهای غیر ضروری اجتناب ورزید.
هر آنچه که باعث خوشنودی و رضایت شما شود می تواند وزوز را کنترل کند.
هر گاه وزوز به هر نحو اهمیت خود را از دست دهد، در این صورت فرد می تواند وزوز خود را نادیده بگیرد. برای نمونه ما بطور طبیعی سر و صدای ناشی از یخچال منزل خود را در آشپزخانه نمی شنویم در حالی که آن صدا معمولا همیشه وجود دارد. این پدیده بدان علت است که مغز ما آن صدا را مهم تلقی نکرده است.
از قرار گرفتن در محیط های ساکت دوری کنید:
وزوز می تواند هر روز و حتی در هر ساعت تغییر کند. اصوات جدیدی می توانند ظاهر شده و شنیده شوند و یا اصوات قبلی تغییر کند. حتی اگر وزوز را بلند تر از قبل درک می کنید جای نگرانی نیست.
بسیاری از افراد از اینکه ممکن است وزوزشان یشتر غیر قابل تحمل شود ترس دارد هر چند آمار نشان می دهد که در ارزیابیهای بعدی، هیچگونه افزایش در بلندی وزوز دیده نشده است.
اگر توجه خود را به کارهای دیگر معطوف کنید، دیگر وزوز شما قابل درک نخواهد بود.
از مصرف زیاد چای، قهوه، نوشابه، مشروبات الکلی، سیگار و دخانیات پرهیز نمایید.
به هنگام خواب موزیک ملایم گوش دهید.
گوش دادن به صدای پمپ آکواریوم، فن، پنکه، دستگاه بخورو همچنین نوار کاست یا سی دی حاویاصوات طبیعی (امواج دریا، باران، رودخانه و…) در پوشش وزوز بسیار موثر هستند.