پزشکان بدون مرز درمان
خانه / جهان پزشکی / حاملگي و پـركاري تيروئيد

حاملگي و پـركاري تيروئيد

تيروئيد غده‌اي است پروانه‌اي شكل در وسط گردن و زير حجره و از هفته 10 زندگي داخل رحمي (جنين) شروع به فعاليت مي‌كند و دو هورمون T3, T4 ترشح مي‌كند پس جنين از اين سن وابسته به هورمون تيروئيد خودش است. دو هورمون تيروئيد در مصرف و ذخيره انرژي نقش دارند. در پركاري تيروئيد چون اين دو هورمون بالا مي‌رود سوخت و ساز در بدن بيشتر مي‌شود. حدود 3/1 درصد افراد اجتماع بطور كلي مبتلا به پركاري تيروئيداند اين شيوع در زنان پنج برابر مرد است.

علل

1- بيماري Graves 2- تيروئيديت پس از زايمان
3- پركاري گذاري نيمه اول حاملگي 4- پركاري در اثر استفراغ شديد حاملگي
Grares: در اين بيماري تيروئيد پركار مي‌شود چون بر عليه گيرنده‌هاي هورمون تيروئيد پادتن به وجود مي‌آيد و تيروئيد بزرگ مي‌شود و ممكن است چشم‌ها به بيرون زده شود. اين بيماري در بعضي از خانواده‌ها شايع‌تر است. سن شيوع در زنان، 20-40 سالگي است. 1 – 5 درصد مادران مبتلا حتي پس از درمان، نوزاداني با پركاري تيروئيد به دنيا مي‌آورند كه البته معمولاً پركاري خفيف است. علايم پركاري تيروئيد در جنين شامل ضربان قلب بالاي 160 در دقيقه، بزرگي تيروئيد (گواتر جنيني)، سن استخواني بيشتر از سن واقعي، تأخير رشد، بسته شدن زودرس ملاج و در موارد شديد ابتلاي جنيني نارسايي قلبي و ورم جنين (هيدروپس) مي‌باشد. اگر مادري بيماري Grares يا سابقه آن را دارد بايد در هفته
20-‌24 حاملگي TRAb (پادتن ضد تيروئيد) در خونش اندازه‌گيري شود و اگر بيش از 3 برابر طبيعي بود جنين تحت مراقبت ويژه باشد. يعني ضربان قلب و رشدش بررسي شود. اگر او هم علائم پركاري تيروئيد داشت بدون توجه به وضعيت تيروئيد مادر، مادر بايد تيوناميد مصرف كند.
تيروئيدويت پس از زايمان: ممكن است تا چندين ماه پس از زايمان ظاهر شود و با توجه به اينكه علايم آن شامل خستگي، درد عضلاني، چاقي علايمي غيراختصاصي‌اند و در بسياري از مادران شيرده و زحمت‌كش شايع است ممكن است دير تشخيص داده شود. گاه تيروئيدويت ويروسي هم داريم كه تيروئيد بزرگ دردناك و حساس مي‌شود و با برطرف شدن بيماري ويروسي خوب مي‌شود.
پركاري گذاري نيمه اول حاملگي: با لانه‌گزيني تخم هورمون جفتي hcc بالا مي‌رود و در هفته 12 به حداكثر ميزان خود مي‌رسد سپس شروع به پائين آوردن مي‌كند تا هفته 18 و از هفته هجده تا آخر حاملگي در حد مشخصي مي‌ماند ساختمان شيميايي اين هورمون جفتي شباهت‌هايي به هورمون محرك تيروئيد دارد و خودش هم فعاليت ضعيف محرك تيروئيد دارد لذا تيروئيد را پركار مي‌كند. اين حالت در افرادي كه حاملگي چند قلويي دارند و يا حاملگي بچه خوره (مول) شايع‌تر است امروزه چون تشخيص بچه‌خوره با سونوگرافي زودتر شده است شيوع اين حالت كم شده اين پركاري معمولاً نياز به درمان ندارد و در نيمه دوم حاملگي بهبودي خود به خودي حاصل مي‌شود.
پركاري در اثر استفراغ شديد حاملگي: در خانم‌هاي حامله‌اي كه ميزان hcc و استراديول خونشان بالاتر است استفراغ حاملگي شدت بيشتري دارد و hcc اين افراد فعاليت محرك تيروئيدي بيشتري دارد. اين مورد نيز در چندقلويي‌ها و مول شايع‌تر است و درمان ضد تيروئيدي لازم ندارد.

علائم

بعضي‌ها بدون علامت‌اند ولي بيشتر افراد علائمي دارند. از قبيل:
1- اضطراب 2- تحريك‌پذيري 3- لرزش دست‌ها 4- اختلال خواب 5- ضعف عضلاني در بازوها و ران (بعضي‌ها به اين علت نمي‌توانند چيزي را از زمين بلند كنند يا از پله بالا بروند). 6- عدم تحمل به گرما 7- تعريق 8- افزايش ضربان قلب 9- احساس خستگي 10- كم‌شدن وزن علي‌رغم داشتن اشتهاي خوب 11- دفع مزاج مكرر 12- اختلال قاعدگي معمولاً به صورت قطع قاعدگي يا تأخير در قاعدگي 13- اختلال در حاملگي

عوارض

سقط مراحل اوليه، زايمان زودرس، جنين با وزن كم، مرگ داخل رحمي جنين، مسموميت حاملگي، افزايش فشار خون و نارسايي قلبي.

تشخيص

1- علايم باليني 2- آزمايش خون 3- آزمايش تكميلي در صورت صلاحديد پزشك

درمان

هدف درمان در حاملگي اين است كه با حداقل ميزان دارو هورمون T4 Free تيروئيد آزاد خون را به حداكثر نرمال برسانيم كه معمولاً حدود 5/1 برابر فرد غيرحامله است. درمان دارويي كمي شامل بتا‌بلوكر‌ها مثل پروپرانول است كه طپش قلب و لرزش دست‌ها و اضطراب را كاهش مي‌دهد. معمولاً 2-6 هفته اين دارو را مي‌دهيم چون شانس عوارض جنيني دارو در بيش از 6 هفته مصرف بالاتر مي‌رود. درمان دارويي ضد هورمون تيروئيدي مثل تيوناميدها كه البته اين‌ها از جفت عبور مي‌كنند ولي بهر حال بهترين داروي موجود هستند. حين درمان بايد هر ماه تست‌هاي تيروئيدي را بررسي كنيم. مصرف يد راديو اكتيو كه از درمان‌هاي خوب پر كاري تيروئيد است در مواردي بكار مي‌رود كه فرد به درمان‌هاي ديگر جواب نداده باشد ولي بهرحال اين دارو در حاملگي نبايد مصرف شود به‌ويژه پس از 2 ماهگي چون شانس سقط، نقص خلقتي و از كار افتادن تيروئيد جنين را بالا مي‌برد. اگر خانمي قبل از حاملگي براي درمان يد خورده است بايد حداقل شش ماه پس از مصرف يد براي حاملگي اقدام نكند تا اثر درمان معلوم شود و وقتي با كمك دارو، هورمون‌هاي در حالت نرمال تنظيم شد با صلاحديد پزشك براي حاملگي اقدام كند. با توجه به مطالب گفته شده حتماً توصيه مي‌شود كه پركاري تيروئيد قبل از حاملگي درمان شود و سپس اقدام به حاملگي صورت گيرد. كليه علايم و عوارض بيماري پركاري تيروئيد در افراد سيگاري شديدتر مي‌شود.
دكتر لادن سيفي متخصص زنان
zendegionline.ir

 مترجم متن

مطالب داغ امروز :

راهکارهایی جهت حفظ سلامت بدن و مغز

فعالیت بدنی و تغذیه سالم به حفظ سلامت بدن کمک می کنند، اما این عادات …

این سردردها را باید جدی بگیرد

مسئول کارگاه رادیوتراپی کل مغز و نخاع با اشاره به تأثیر ناشناخته استرس و تنش‌های …