چهار ترکیب مهم در افزایش قدرت باروری مردان

با توجه به این که ۴۰ % ناباروری های موجود در زوج ها مربوط به آقایان می باشد، بدیهی است که ناباروری در مردان و زنان می تواند بطور طبیعی متاثر از زندگی سالم شامل رژیم غذایی مناسب و تمرینات بدنی اختصاصی باشد.

نتایج بدست آمده از تحقیقات مختلف نشان داده است که مصرف برخی ویتامین ها و املاح معدنی می تواند در روند بهبودی اختلالات مرتبط با ناباروری مردان تاثیر بسزایی داشته باشد.

چهار ترکیب مهم در این دسته سلنیوم ، روی ، ویتامین C و ویتامین E می باشند.

سلنیوم :

سلنیوم از مهمترین مواد معدنی نادر در بدن بوده که دارای خاصیت آنتی اکسیدانی بالایی می باشد. سلنیوم برای انجام عملکرد صحیح غده تیروئید ،کارایی بالای سیستم ایمنی ، حفظ سلامت پستان در زنان و نیز باروری مناسب در مردان ضروری می باشد. نتیجه بررسی های دانشمندان نشان می دهد که کمبود سلنیوم در بدن کاهش قدرت باروری در مردان را بدنبال خواهد داشت. سلنیوم در تولید هورمون تستوسترون شرکت کرده و با کاهش میزان سلنیوم در بدن ، تحرک اسپرم ها به میزان قابل توجهی کاهش می یابد که نتیجه آن ضعف و تغییر شکل قسمت انتهایی اسپرم ها می باشد.

در مورد خاصیت آنتی اکسیدانی سلنیوم نیز مطالعات فراوانی صورت گرفته است. شواهدی در دست است که نشان می دهد آسیب اکسیداتیو وارده به سلول ها و غشای آنها می تواند یکی از عوامل ایجاد کننده بسیاری از اختلالات از جمله ناباروری در مردان باشد. سلنیوم در خاک ، آب و برخی از غذاها مانند زرده تخم مرغ ، شیر ، قارچ و غلات یافت می شود.

همچنین سلنیوم برای عملکرد طبیعی بیش از ۳۰ نوع آنزیم ( سلنو پروتئین ها ) در بدن مورد نیاز بوده و گزارشهای متعدد دانشمندان حاکی از تاثیر مثبت سلنیوم در سلامت انسان و کاهش علایم و بهبود بیماری ها و اختلالاتی مانند ناباروری ، عفونت های ویروسی ، سرطان ، بیماری های قلبی –  عروقی و بیماری های خودایمنی می باشند.

عمده نقش سلنیوم در بدن بواسطه حضور آن در ساختار سلنو پروتئین ها است. از سلنو پروتئین های مهم می توان به گلوتاتیون پراکسیداز ، تیو ردوکسین ردوکتاز و سلنوپروتئین موجود در کپسول اسپرم اشاره کرد. سلنوپروتئین ها اعمال زیستی متعددی همچون واکنش های اکسیداسیون- احیا ، دفاع آنتی اکسیدانی ، متابولیسم هورمون های تیروئیدی و واکنش های ایمنی را انجام می دهند.

کاهش تحرک اسپرم ها از علل اصلی ناباروری در مردان به شمار می آید. تحرک اسپرم به مقاومت و پایداری سلول های اسپرمی که به سمت تخمک جهت انجام لقاح حرکت می کنند ، بستگی دارد.

خوشبختانه تقویت تحرک اسپرم ها از طریق منابع غذایی و مکمل های غذایی مناسب امکانپذیر بوده و ترکیباتی چون سلنیوم، روی و ویتامین های E و C در این زمینه بسیار تاثیرگذار هستند.

سلنیوم در از بین بردن رادیکال های آزاد موثر بوده  و بیضه ها برای تشکیل سلنوپروتئین های ضروری در تشکیل اسپرم آن را مورد استفاده قرار می دهند. اسپرم مناسب اسپرمی است که دارای قدرت تحرک کافی بوده و شکل ظاهری آن نیز مناسب باشد.

روی :

روی در حفظ سلامت جنسی مردان نقش مهمی ایفا می کند و این در حالیست که در بیش از ۷۰% مردان ، میزان روی دریافتی از طریق منابع غذایی روزانه جهت تامین نیازهای بدنی به این ماده مهم کفایت نمی کند.

این عنصر معدنی در تمامی مراحل باروری در آقایان از جمله متابولیسم هورمونی و تعادل مقداری آن ، عملکرد غده پروستات و تشکیل و تحرک اسپرم تاثیر دارد.

بیشترین مقدار روی در غده پروستات وجود داشته و این ماده معدنی از غده پروستات در مقابل سرطان محافظت می کند. علایم کمبود روی در بدن می تواند به اشکال مختلف نمایان شود که کاهش مقدار هورمون تستوسترون و کاهش تعداد اسپرم ها می تواند از این جمله باشد.

ویتامین های C و  E :

نتیجه تحقیقات صورت گرفته نشان می دهد که مصرف آنتی اکسیدانها می تواند سلولهای بدن و غشا و هسته آنها را در برابر خطر ناشی از رادیکال های آزاد با سطح انرژی بالا محافظت نماید.

ویتامین های C و E  آنتی اکسیدان های قدرتمندی در بدن به شمار می آیند. بررسی اسپرم در مردانی که دچار اختلال در باروری هستند ، نشان می دهد که میزان رادیکال های آزاد در آنها بیشتر از حد طبیعی است. البته باید توجه داشت که رادیکال های آزاد به میزان کم جهت تولید اسپرم مورد نیاز هستند ولی در عین حال افزایش مقدار آنها منجر به تخریب اسپرم خواهد گردید. بنابراین مصرف ویتامین های آنتی اکسیدانی می تواند در تولید اسپرم های سالم و پیشگیری از آسیب به آنها موثر باشد.

آنچه بیماران مبتلا به سرطان مری باید بدانند

بهمن ۱۷, ۱۳۹۱ توسط :   موضوع: : جهان پزشکی, روی خط خبرگزاری ها

تشخیص سرطان مری با سوالات زیادی همراه بوده و نیاز به پاسخ‌های قابل درک دارد. مطالب این کتابچه کمک کننده بوده و شامل مطالبی در مورد نشانه‌ها، تشخیص، درمان و مراقبت‌های پی گیری پس از درمان می باشد. هم چنین این کتابچه علل احتمالی (عوامل خطر) بیماری را بررسی نموده و به بیماران و خانواده آنان در سازگاری و فهم هرچه بیشتر بیماری کمک می‌کند.

مری

مری لوله ای توخالی است که غذا و مایعات را از حلق به معده حمل می‌کند. در هنگام بلع، دیواره عضلانی مری منقبض شده و غذا به درون معده رانده می‌شود. غدد جدار داخلی مری، موکوس تولید می‌کنند. موکوس سرتاسر طول مری را مرطوب نگه داشه و عمل بلع را آسان‌تر می‌کند.

مری پشت نای قرار داشته و طول آن در یک شخص بالغ حدود ۲۵ سانتیمتر است.

سرطان چیست؟

سرطان بیماری است که سلول‌ها (واحدهای اساسی بدن موجودات زنده) را تحت تأثیر قرار می‌دهد. جهت شناخت انواع سرطان بهتر است در مورد سلول‌های طبیعی و سرطانی شدن آنها، مطالبی را بدانیم.

سرطان گروهی از بیماری‌های مرتبط به هم می‌باشد. همة سرطان‌ها از سلول‌ها شروع می‌شوند.

سلول ها، واحد سازنده بدن و اساس زندگی محسوب می‌شوند. سلول‌ها بافت را می‌سازند و بافت‌های بدن، اندام‌ها را تشکیل می‌دهند. به طور طبیعی، سلول‌ها رشد نموده و تقسیم می‌شوند، به صورتی که نیازهای بدن را برآورده کنند. زمانی که سلول‌ها پیر شده و می‌میرند، سلول‌های جدید جایگزین آنها می شوند.

گاهی این روند رشد منظم، به هم می‌خورد. یعنی سلول‌های جدید زمانی به وجود می آیند که لزومی به وجود آنها نیست و نیز زمانی که سلول‌های پیر بایستی از بین بروند، به حیات خود ادامه می‌دهند. لذا چنین سلول‌های اضافی، غده یا تومور را به وجود می آورند.

تومورها می‌توانند خوش خیم یا بدخیم باشند. تومورهای خوش‌خیم، سرطانی نیستند و معمولاٌ پزشک می‌تواند آنها را بصورت کامل بردارد. در اغلب موارد، امکان عود چنین تومورهایی وجود ندارد و سلول‌های این نوع تومور، به بافت‌های اطراف و سایر قسمت‌های بدن گسترش نمی‌یابند. مهم‌تر این که این نوع تومورها، تهدیدی برای زندگی به شمار نمی‌روند.

تومورهای بدخیم، سرطانی بوده و به طور کلی این تومورها بسیار خطرناک و تهدیدآمیز می باشند.

سلول‌های سرطانی می‌توانند منتشر شده و به بافت‌ها و اعضای مجاور آسیب برسانند. هم چنین این سلول‌ها می‌توانند از بافت توموری، وارد جریان خون یا سیستم لنفاوی گردند. این امر، نشان دهندة چگونگی گسترش سلول‌های سرطانی از بافت سرطانی اولیه به بافت‌های دیگر بدن می‌باشد بطوری که تورمورهای جدید در سایر اعضاء بدن، تشکیل می‌یابند. گسترش و انتشار سلول‌های سرطانی به بافت‌های دیگر را متاستاز می‌نامند.

سرطان مری به دو شکل عمده ” سرطان سلول سنگفرشی و آدنوکارسینوما ” دیده می‌شود.

سرطان سلول سنگفرشی در سلول‌های سنگفرشی پوشش دهنده مری، ایجاد می‌شود. این سرطان‌ها معمولاَ در قسمت فوقانی و میانی مری رخ می‌دهند.

آدنوکارسینوما معمولاً در بافت غده‌ای در قسمت تحتانی مری رخ می‌دهد.

درمان هر دو نوع سرطان مری مشابه هم می‌باشد. اگر سرطان به خارج از مری انتشار یابد ابتدا به عقده‌های لنفاوی، انتشار پیدا می‌کند. هم چنین سرطان مری تقریباً در تمام قسمت های بدن شامل کبد، ریه‌ها، مغز و استخوان‌ها انتشار می‌یابد.

عوامل خطر (ریسک فاکتورها)

علل واقعی بروز سرطان مری شناخته شده نیست ولی نتایج مطالعات نشان دهنده وجود عوامل زیر به عنوان عامل خطر بروز سرطان مری می باشد:

سن

سرطان مری بیشتر در افراد مسن و بالای ۶۰ سال رخ می‌دهد.

جنس

سرطان مری در مردان شایع‌تر از زنان است.

مصرف سیگار

استعمال سیگار یا توتون، یکی از عوامل خطر عمده بروز سرطان مری است.

مصرف الکل

نوشیدن زیاد الکل، خطر بروز سرطان مری را افزایش می‌دهد. افرادی که الکل و هم چنین سیگار استفاده می‌کنند، در معرض خطر بالای ابتلا به سرطان مری ‌قرار دارند. محققین بر این باور هستند که این مواد، اثرات مضر یکدیگر را افزایش می‌دهند.

مری بارت

تحریک طولانی مدت مری، خطر بروز سرطان مری را افزایش می‌دهد. چنانچه اسید معده به طور مکرر درون مری برگشت کند (ریفلاکس معدی)، بافت‌های انتهایی مری تحت تأثیر قرار می‌گیرند.

در طول زمان سلول‌های قسمت تحریک یافته، ممکن است تغییر پیدا نموده و شروع به شبیه‌سازی سلول‌های پوششی معده نمایند. این وضعیت تحت عنوان مری بارت شناخته شده است که یک وضعیت پیش سرطانی بوده و ممکن است به سمت آدنوکارسینومای مری پیشرفت کند.

انواع دیگر محرک‌ها

سایر عوامل محرک همچون بلع مواد قلیائی و یا مواد سوزآور، با صدمه قابل ملاحظه پوشش مری خطر گسترش سرطان مری را افزایش می‌دهند.

تاریخچة پزشکی

بیمارانی که سابقه سرطان در بخش‌های دیگر سر و گردن را دارا می باشند، احتمال بیشتری برای ابتلا به سرطان‌های ثانویه سر و گردن دارند.

داشتن هر کدام از این عوامل خطرزا، احتمال ابتلا فرد به سرطان مری را افزایش می‌دهد. با این وجود غالب افراد با داشتن چندین عامل خطرزا، به سرطان مبتلا نمی‌شوند. در عین حال برخی افراد هم که به سرطان مری مبتلا می شوند، هیچکدام از این عوامل خطرزای شناخته شده را ندارند.

شناسایی عواملی که در فرد احتمال گسترش سرطان مری را افزایش می‌دهند، اولین گام جهت پیشگیری از این بیمار‌ی است. بهترین روش پیشگیری از این نوع سرطان عدم مصرف سیگار و الکل است.

محققین به بررسی علل بروز سرطان مری و تحقیق و مطالعه سایر روش‌ها جهت پیشگیری از این بیماری ادامه می‌دهند. به عنوان مثال آنها دریافته‌اند که احتمالاً استفاده زیاد از میوه و سبزیجات خصوصاً مواد خام ممکن است خطر ابتلا به این بیماری را کاهش دهد.

پژوهشگران هم چنین روش‌های کاهش خطر ابتلا به سرطان مری را خصوصاً در مبتلایان به مری بارت، مطالعه و بررسی می‌کنند.

علائم و نشانه‌ها

معمولاً سرطان مری در مراحل اولیه، بدون علامت است. در صورت پیشرفت سرطان، نشانه‌های آن عبارتند از : اشکال در بلع (بلع مشکل و دردناک )، کاهش شدید وزن، درد گلو یا پشت (درد زیر جناغ)، خشونت صدا یا سرفة مزمن، استفراغ و سرفة خونی. این علائم ممکن است در سایر وضعیت‌ها نیز ایجاد شود. مهم است که افراد آنها را با پزشک در میان بگذارند.

تشخیص

به منظور کشف علت بروز این علائم، پزشک تاریخچة پزشکی فرد را ارزیابی نموده و معاینة بدنی انجام می‌دهد. معمولاً عکس برداری از قفسة سینه توسط اشعة ایکس و سایر آزمایشات لازم جهت تشخیص بیماری انجام می گیرد. این آزمایشات شامل موارد زیر می باشد:

رادیوگرافی با بلع باریم: یک سری عکس برداری توسط اشعة ایکس از مری می‌باشد. بیمار محلول حاوی باریم را می‌نوشد. این عمل جدار داخلی مری را می‌پوشاند. باریم، تغییرات مری را از طریق عکس برداری توسط اشعة ایکس نمایان می‌کند.

ازوفاگوسکوپی : آندوسکوپی هم نامیده می‌شود و عبارت است از معاینة داخل مری با استفاده از لولة نورانی و باریکی که آندوسکوپ نام دارد. در طی این اقدام از داروی بیهوشی استفاده می گردد. چنانچه مورد غیرطبیعی تشخیص داده ‌شود، پزشک می‌تواند به نمونه‌برداری یا”بیوپسی” از سلول‌های و بافت‌ها  بررسی زیر میکروسکوپ، اقدام نماید. بیوپسی، سرطان و تغییرات بافتی منجر به بروز سرطان یا سایر وضعیت ها را نشان می‌دهد.

تعیین مرحله بیماری

لازم است که پزشک مرحله بیماری را تعیین نماید. تعیین مرحله بیماری، کوششی دقیق جهت اطلاع از توسعه و پیشرفت سرطان و این که سرطان به چه قسمت‌هایی از بدن پیشرفت کرده است، می باشد. هم چنین به پزشک کمک می‌کند تا برنامة درمانی را طراحی نماید.

چهار مرحله بیماری عبارت است :

مرحله  I: سرطان تنها محدود به لایه‌های سطحی سلول‌های مخاط مری است.

مرحله: II سرطان لایه‌های عمیق‌تر مخاط مری را دربرگرفته یا به عقده‌های لنفاوی مجاور مری انتشار پیدا کرده است. در این مرحله، سرطان به سایر قسمت‌های بدن انتشار نمی‌یابد.

مرحله: III  سرطان بصورت کامل دیواره مری را مورد تهاجم قرار داده است و به بافت ها یا عقده‌های لنفاوی مجاور مری انتشار پیدا نموده است. سرطان هنوز به سایر قسمت‌های بدن انتشار پیدا نکرده است.

مرحله IV:  سرطان به سایر قسمت‌های بدن انتشار یافته است. سرطان مری تقریباً در هر جای بدن می‌تواند انتشار یابد از قبیل کبد، ریه‌ها، مغز و استخوان‌ها.

برخی آزمایشات برای تعیین انتشار سرطان مری عبارت است از :

 سی تی اسکن یا توموگرافی کامپیوتری :

توسط کامپیوتر وصل شده به دستگاه، توسط اشعة ایکس یک سری عکس‌هایی با جزئیات بیشتر از قسمت‌های داخل بدن گرفته می‌شود.

اسکن استخوان :

این روش که تصاویری از استخوان‌ها را روی صفحة کامپیوتر یا فیلم بوجود می‌آورد، می‌تواند سرطان انتشار یافته به استخوان را نشان ‌دهد. مقدار کمی ماده رادیواکتیو به داخل ورید تزریق می‌شود.

این ماده از طریق گردش خون در استخوان‌ها تجمع می‌یابد، مخصوصاً در نواحی رشد استخوان غیرطبیعی. توسط وسیله‌ای به نام اسکنر مقدار مادة رادیواکتیو در این نواحی اندازه‌گیری می‌گردد.

برونکوسکوپی :

پزشک لولة باریک و نورانی را از داخل دهان یا بینی و پائین تر وارد می نماید تا مجاری تنفسی را مشاهده کند.

درمان

درمان سرطان مری بستگی به عواملی از قبیل اندازه، موقعیت و وسعت تومور و سلامتی عمومی بیمار دارد. بیماران اغلب توسط گروهی از پزشکان متخصص شامل متخصصین گوارش، انکولوژیست بالینی(پزشکی که سرطان را درمان می‌کند) و انکولوژیست رادیوتراپی (پزشکی که در استفاده از پرتودرمانی جهت درمان سرطان تخصص دارد) درمان می‌شوند. درمان سرطان، باعث تحریک دهان شده و خطر عفونت دهان را افزایش می‌دهد، لذا پزشکان اغلب به مبتلایان سرطان مری توصیه می‌کنند جهت معاینة دندان و درمان بیماری های آن، قبل از شروع درمان ، به دندانپزشک مراجعه کنند.

درمان‌های مختلف و ترکیب های درمانی متعددی برای کنترل سرطان و یا بهبود کیفیت زندگی بیماران از طریق کاهش علائم و نشانه‌ها مورد استفاده قرار می‌گیرد.

• جراحی

شایع ترین درمان سرطان مری، جراحی است. معمولاً جراح کل تومور یا قسمتی از مری و عقده‌های لنفاوی مجاور تومور و سایر بافت های ناحیه را بر می‌دارد. عمل برداشتن مری ازوفاگوستومی نامیده می‌شود. جراح قسمت ‌های سالم باقی مانده مری را به معده وصل می‌کند.

بنابراین، بیمار باز هم قادر به عمل بلع می‌باشد.

گاهی نیز از لوله‌های پلاستیکی یا بخشی از روده، جهت ارتباط بین مری و معده استفاده می‌گردد. همچنین ممکن است جراح، مجرای بین معده و رودة باریک را پهن‌تر کند تا محتویات معده آسان‌تر به درون رودة باریک وارد شود. گاهی اوقات عمل جراحی بعد از اتمام سایر درمان ها، انجام می‌گیرد.

• رادیوتراپی

رادیوتراپی استفاده از اشعة ایکس جهت از بین بردن سلول‌های سرطانی می‌باشد.

رادیوتراپی فقط سلول‌های سرطانی تحت درمان را تحت تأثیر قرار می‌دهد. پرتو ممکن است از دستگاهی در خارج از بدن (رادیوتراپی خارجی) و یا از مواد رادیواکتیوی که درون یا مجاور تومور قرار داده می شود، خارج شود( رادیوتراپی داخلی ). لوله‌ پلاستیکی به درون مری وارد می‌شود تا در هنگام رادیوتراپی مری باز نگه داشته شود. رادیوتراپی ممکن است به تنهایی یا همراه شیمی درمانی به عنوان درمان اولیه و جایگزین جراحی، استفاده ‌شود. مخصوصاً اگر اندازة یا موقعیت تومور، عمل جراحی را مشکل‌آفرین نماید.

پزشکان همچنین از رادیوتراپی همراه با شیمی درمانی برای کوچک کردن اندازه تومور، قبل از جراحی استفاده می‌کنند. حتی اگر تومور را نتوان بوسیلة جراحی خارج نمود و یا توسط رادیوتراپی بطور کامل نتوان از بین برد، رادیوتراپی اغلب به تسکین درد کمک نموده و عمل بلع را آسان‌تر می‌کند.

• شیمی درمانی

شیمی درمانی، کاربرد داروهای ضد سرطان به منظور از بین بردن سلول‌های سرطانی است. داروهای شیمی درمانی مورد استفاده برای درمان سرطان مری در همة جای بدن پخش می‌شوند. داروهای ضد سرطان به صورت تزریق داخل وریدی مورد استفاده قرار می‌گیرند. شیمی درمانی همراه با رادیوتراپی به عنوان درمان اولیه جایگزین جراحی و یا کوچک کردن حجم تومور قبل از جراحی، مورد استفاده قرار می‌گیرد.

• لیزر درمانی

لیزر درمانی استفاده از نور با شدت بالا، برای از بین بردن سلول‌های سرطانی است. لیزر درمانی فقط سلول‌های نواحی تحت درمان را تحت تأثیر قرار می‌دهد. پزشک ممکن است از لیزر درمانی برای از بین بردن بافت سرطانی و رفع انسداد مری ، در صورتی که سرطان توسط جراحی از بین نرفته است، استفاده نماید. رفع انسداد به کاهش علائم بیماری ،خصوصاً مشکلات بلع کمک می‌کند.

• فتودینامیک

نوعی لیزر درمانی است و شامل استفاده از داروهایی است که توسط سلول‌های سرطانی جذب می‌شوند. هنگامی که سلول‌های سرطانی در معرض نور خاصی قرار می‌گیرند، داروها فعال شده و سلول ها را از بین می‌برند.

پزشک ممکن است از درمان فتودینامیک برای برطرف نمودن علائم سرطان مری مانند دشواری عمل بلع، استفاده نماید.

عوارض جانبی درمان

عوارض جانبی درمان به نوع درمان بستگی دارد و از فردی به فرد دیگر متفاوت است. پزشکان و پرستاران عوارض جانبی احتمالی درمان را برای بیماران توضیح داده و روش‌های تسکین علائم و نشانه‌هایی را که ممکن است در طی درمان و یا بعد درمان رخ دهد،  برای آنان مطرح می نمایند.

- جراحی : ناحیة تحت جراحی ممکن است دچار درد و حساسیت کوتاه مدت شود ولی این درد و ناراحتی توسط داروهای مسکن قابل کنترل است.  بیماران تمرینات خاص و سرفه کردن را برای تمیز کردن ریه‌های خود یاد می‌گیرند.

شایع ترین عوارض جانبی رادیوتراپی خشک و زخمی شدن دهان و گلو،  دشواری بلع و تورم دهان و لثه‌ها می باشد. عوارض جانبی رادیوتراپی عمدتاً بستگی به مقدار اشعه و ناحیه تحت درمان دارد.

- شیمی درمانی :

شیمی درمانی نیز همچون پرتودرمانی، سلول‌های طبیعی را به اندازه سلول‌های سرطانی تحت تأثیر قرار می‌دهد. عوارض شیمی درمانی شامل تهوع، استفراغ، کم اشتهائی، ریزش مو ، بثورات جلدی ، خارش و زخم‌های لب و دهان، اسهال، خستگی و بی‌حالی است.  این عوارض جانبی عموماً در طول دوره‌های بهبودی بین درمان ها و یا بعد درمان، به تدریج از بین می‌روند.
- لیزر درمانی : در موضع تحت درمان ممکن است درد کوتاه مدت ایجاد شود اما این درد و ناراحتی با دارو قابل کنترل است.

- درمان فتودینامیک : ۶ هفته یا بیشتر بدنبال شروع این درمان، پوست و چشم‌ها نسبت به نور، فوق العاده حساس می گردند. سایر عوارض جانبی شامل سرفه، بلع دشوار، درد شکم و تنفس دردناک و کوتاه است.

تغذیه

تغذیه خوب در طول درمان سرطان به معنی کسب کالری و پروتئین کافی برای تنظیم و کنترل وزن از دسته رفته و حفظ و نگهداری نیرو و توانایی بدن است.

تغذیه خوب اغلب به بیماران سرطانی کمک می‌کند تا احساس بهتر و انرژی بیشتری داشته باشند. اغلب مبتلایان به سرطان مری به علت دشواری بلع، در خوردن دچار اشکال می شوند. بیماران در صورت ناراحتی و خستگی. تمایلی به غذا خوردن نخواهند داشت. هم چنین اکثر عوارض جانبی درمان از جمله کم اشتهائی، تهوع، استفراغ و خشکی دهان یا زخم‌های دهانی می‌توانند تغذیه بیماران را با مشکل مواجه کنند. بنابر این بیماران ممکن است مزه‌های غذاها را متفاوت احساس کنند.

پس از عمل جراحی ممکن است بیماران مستقیماً از طریق تزریق وریدی، مواد مغذی را دریافت کنند. بعضی از بیماران ممکن است از طریق لوله، تغذیه گردند

( لوله پلاستیکی انعطاف‌پذیری که از راه بینی یا دهان وارد معده می‌گردد تا زمانی که خود بیماران قادر به تغذیه باشند).

بیماران مبتلا به سرطان مری اغلب تشویق می‌شوند ترجیحاً روزانه‌ به جای یک وعده‌ بزرگ غذایی، چندین وعدة کوچک غذایی داشته باشند. وقتی که عمل بلع مشکل می‌شود غالب بیماران قادر به خوردن غذاهای نرم و مایعات هستند. پودینگ، بستنی و انواع سوپ معمولاً غذاهایی هستند که به آسانی بلعیده  می‌شوند. استفاده از مخلوط کننده برای تهیه و آماده کردن غذاهای جامد و سفت مفید است. پزشک متخصص تغذیه و رژیم درمانی، به بیماران سرطانی توصیه می‌کند که از روش‌های ذکر شده یا سایر روش‌ها استفاده نموده و رژیم غذایی خود را حفظ کنند.

اهمیت مراقبت‌های پی گیری

مراقبت پی گیری بعد از درمان در سرطان مری برای اطمینان از عدم تغییرات در وضعیت سلامت بیماران ضروری است. چنانچه سرطان عود کرده یا پیشرفت کند و یا چنانچه فرد به سرطان جدیدی مبتلا شود، بایستی  هر چه زودتر برای بیماران درمان شروع گردد. کنترل شامل معاینه بدن، عکس برداری توسط اشعة ایکس و سایر آزمایشات آزمایشگاهی است.

در فواصل بین زمان‌های ملاقات با پزشک، بیماران باید هر گونه مشکل خود را با پزشک در میان بگذارند تا هر چه زودتر بیماری آشکارتر شود.

حمایت عاطفی

زندگی با بیماری جدی همانند سرطان یک چالش است . مبتلایان به سرطان علاوه بر سازگاری با مشکلات جسمی و پزشکی خود با نگرانی‌ها، احساسات و ترس‌هایی که زندگی را برای آنها مشکل می‌کند، مواجه هستند. این بیماران نیاز به کمک برای سازگاری با مشکلات روحی و روانی و همچنین جنبه‌های عملی بیماری خود دارند.

در حقیقت، توجه به بار عاطفی بیماری سرطان، اغلب بخشی از طرح درمانی بیماری است. حمایت‌های سیستم مراقبت‌ سلامت( پزشکان، پرستاران و مددکاران اجتماعی) و گروه‌های حمایتی می‌تواند به بیماران کمک کند تا کمتر احساس انزوا نموده و کیفیت زندگی آنان بهبود یابد. گروه های حمایتی سرطان، جایگاهی را فراهم می‌کنند تا بیماران سرطانی بتوانند در مورد نحوه زندگی با سرطان با یکدیگر صحبت کنند. بیماران سرطانی شاید بخواهند با اعضاء گروه حمایت ‌سلامتی خود در مورد پیدا کردن یک گروه حمایتی مناسب، صحبت ‌کنند.

سوالاتی که افراد می‌توانند از پزشک خود داشته باشند

این  کتابچه در نظر دارد به افراد کمک کند تا اطلاعات مورد نیاز خود را از پزشکان کسب نموده وبتوانند آگاهانه در رابطه با مراقبت سلامتی خود تصمیم‌گیری کنند. علاوه بر این با مطرح کردن سوالات با پزشکان، به فرد کمک خواهد شد تا وضعیت خود را بیشتر درک نماید. بعضی از افراد می‌خواهند یکی از اعضای خانواده یا دوست خانوادگی خود را همراه داشته باشند تا در موقع صحبت با پزشک، آنان هم در بحث و گفتگو شرکت نموده، یادداشت بردارند و یا فقط گوش دهند.

 تشخیص بیماری :

- کدام آزمایشات سرطان مری را تشخیص می‌دهند؟

- چه مدت بعد از انجام آزمایشات از نتایج با خبر خواهم شد؟

 درمان

- چه درمان‌هایی برای من توصیه شده است؟

- آیا لازم است که برای دریافت درمان در بیمارستان بستری شوم؟ برای چه مدت ؟ چه مقدار از توانایی انجام فعالیت‌های معمولی زندگی در طول درمان، تغییر خواهد کرد؟

 عوارض جانبی

- عوارض جانبی مورد انتظار چیست؟ چه مدت طول خواهد کشید؟
- در صورت نگرانی بروز عوارض جانبی با چه کسی تماس خواهم گرفت و در این  صورت چه کاری باید انجام دهم؟
- پس از درمان تا چه زمانی نیاز به کنترل منظم خواهم داشت؟ چه نوع مراقبت‌های پی گیری دریافت خواهم نمود؟
- چه نوع مراقبت‌های تغذیه‌ای دریافت خواهم نمود؟ ‌از کجا این مراقبت را دریافت خواهم نمود؟
- آیا فعالیت های روزمره خود را دوباره بدست خواهم آورد؟

 گروه مراقبت سلامتی :

- چه کسی در توانبخشی و درمان من نقش خواهد داشت؟
- نقش هر یک از اعضای گروه مراقبت سلامتی، در سلامتی من چیست؟
- تجربة شما در مراقبت از بیمارانی که سرطان مری دارند چیست؟

 منابع مهارتی :

- آیا گروه های حمایتی (کمکی) خاصی که من بتوانم با آنها ارتباط داشته باشم وجود دارد؟
- آیا سازمان‌هایی که بتوانم اطلاعات بیشتری در مورد بیماری خود کسب نماییم وجود دارد؟

تهیه وتنظیم: مرجان امامقلی افتخاریان
پرستار بخش فوق تخصصی هماتولوژی انکولوژی
زیر نظر دکتر جمال عیوضی ضیایی
مرکز تحقیقات هماتولو‍ژی انکولوژی دانشگاه علوم پزشکی تبریز

منبع مورد استفاده :
http://www.Cancer gov/Cancer topics/wyntk/ esophagus.

آنچه بیماران مبتلا به سرطان تیروئید باید بدانند

این کتابچه، اطلاعات مهمی در مورد سرطان تیروئید ارائه می‌دهد. در ایالات متحده امریکا سالانه ۱۴۹۰۰ زن و ۴۶۰۰ مرد به سرطان‌ تیروئید مبتلا می‌شوند. شما در مورد علل احتمالی، علایم ، تشخیص ، مراقبت‌ و درمان و  مراقبت های پی گیری مطالبی خواهید خواند. هم چنین اطلاعاتی برای کمک به بیماران برای مقابله و سازش با سرطان تیروئید ارائه می شود.

تحقیقات، اطلاعات ما را در مورد سرطان تیروئید افزایش داده است. محققین در مورد علل بیماری مطالعه می‌کنند. آنها هم چنین راه‌های بهتری را برای شناسایی، تشخیص و درمان این بیماری جستجو می‌کنند.

با توجه به نتایج این تحقیقات ، مبتلایان به سرطان تیروئید می‌توانند به زندگی با کیفیت بهتر بیندیشند و احتمال کمتری برای مرگ در اثر این بیماری داشته باشند.

تیروئید

تیروئید غده‌ای گردنی است و دو نوع سلول‌ دارد که هورمون تولید می کنند : سلول‌های فولیکولار- هورمون تیروئید را می‌سازند که بر ضربان قلب، دمای بدن و سطح انرژی تأثیر می‌گذارد.

سلول‌های C،  هورمون کلسی‌تونین را که به کنترل سطح کلسیم خون کمک می‌کندتولید می کنند. تیروئید، پروانه‌ای شکل بوده و در جلو گردن و در زیر حنجره (جعبه‌ صوتی) قرار دارد.
تیروئید دارای دو لوب می‌باشد. این دو لوب بوسیلة بخش نازکی به نام ایسموس (تنگه) از هم جدا می‌شوند. تیروئید سالم معمولاً از روی پوست لمس نمی‌شود.

لوب متورم در جلو گردن، همانند توده مشاهده و یا احساس می‌شود.

تیروئید متورم گواتر نامیده می‌شود. اغلب گواترها به علت کمبود ید ایجاد می‌شوند.
ید ماده‌ای است که در صدف و نمک ید دار ،یافت می‌شود.

سرطان چیست؟

سرطان گروهی از بیماری‌های متعدد مرتبط باهم است. همه سرطان‌ها از سلول‌ها که واحد اساسی موجود زنده هستند ایجاد می‌شوند. سلول‌ها، بافت‌ها را به وجود می‌آورند و بافت‌ها، اعضای بدن را تشکیل می‌دهند.

به طور طبیعی سلول‌ها رشد کرده و تقسیم می‌شوند و به هنگام نیاز، سلول‌های جدید را تشکیل می‌دهند.زمانی که سلول ها پیر شده و می‌میرند، سلول‌های جدید جای آنها را می‌گیرند.

گاهی اوقات این فرآیند منظم ،معکوس می‌شود، سلول‌های جدید هنگامی که بدن به آنها نیاز ندارد ،تشکیل می‌شوند و سلول‌های پیر هنگامی که بایستی از بین بروند نمی‌میرند. این سلول‌های اضافی، تودة بافتی به نام غده یا تومور راتشکیل می‌دهند. معمولاً تورموهای تیروئید، ندول نامیده می‌شوند. ندول‌های تیروئید می‌توانند خوش‌خیم یا بدخیم باشند.

ندول‌های خوش‌خیم، سرطانی نیستند. سلول‌های ندول خوش‌خیم، به سایر قسمت‌های بدن پخش نمی‌شوند و معمولاً آنها زندگی فرد را تهدید نمی‌کنند.

بیشتر ندول‌های تیروئید از نوع خوش‌خیم هستند (بیشتر از ۹۰%).

ندول‌های بدخیم سرطانی هستند، عموماً آنها بسیار خطرناک بوده و گاهی اوقات ممکن است تهدید‌کنندة زندگی باشند. سلول‌های سرطانی اعضاء و بافت‌های نزدیک را مورد تهاجم قرار داده و آسیب می‌رسانند.

هم چنین سلول‌های سرطانی می‌توانند از طریق ندول بدخیم وارد جریان خون یا سیستم لنفاوی شوند و  این بیان‌کنندة چگونگی انتشار سرطان اصلی (تومور اولیه) و تشکیل تومورهای جدید در سایر اعضای بدن می باشد.انتشار سرطان متاستاز نامیده می‌شود.

انواع عمده سرطان تیروئید عبارت است از :

‌ ح سرطان‌های پاپیلری و فولیکولر تیروئید: ۹۰-۸۰% همة سرطان‌های تیروئید را شامل می‌شوند. هر دو نوع، از سلول‌های فولیکولر تیروئید منشا می گیرند. اغلب سرطان‌های پاپیلری و فولیکولر تمایل به رشد آهسته دارند و اگر زود شناسایی شوند به احتمال زیاد به طور موفقیت‌آمیزی درمان می‌شوند.

ح ‌ سرطان‌ مدولاری تیروئید : ۱۰- ۵% سرطان‌های تیروئید را شامل می‌شوند. از سلول‌های فولیکولر منشاء نمی‌گیرند. سرطان‌های مدولری تیروئید در صورتی که قبل از انتشار به سایر قسمت‌های بدن کشف شده و درمان شوند، به آسانی کنترل می‌شوند.

ح ‌ سرطان آناپلاستیک تیروئید : شیوع کمتری دارد (۲-۱% موارد). از سلول‌های فولیکولی نشأت می‌گیرد. سلول‌های سرطانی بسیار غیرطبیعی بوده و شناسایی آنها مشکل می‌باشد. معمولاً کنترل این نوع سرطان بسیار سخت می‌باشد زیرا سلول‌های سرطانی تمایل به رشد و انتشار سریع دارند.

اگر سرطان تیروئید به بیرون تیروئید انتشار یابد (متاستاز) ،سلول های سرطانی اغلب در عقده‌های لنفاوی مجاور، اعصاب و عروق خونی یافت می‌شوند. اگر سرطان به این عقده‌های لنفاوی برسد، سلول‌های سرطان تیروئید ممکن است به سایر عقده‌های لنفاوی و دیگر اعضاء همانند ریه و استخوان نیز پخش شده باشند.

هنگامی که سرطان از محل اصلی خود به سایر قسمت‌های بدن منتشر می‌شود، تومور تازه از همان نوع سلول‌ غیرطبیعی بوده و به همان نام تومور اولیه است. برای مثال، اگر سرطان تیروئید به ریه منتشر شود، سلول‌های سرطانی در ریه، سلول‌های سرطانی تیروئید می‌باشند و این بیماری متاستاتیک تیروئید است و سرطان ریه  نمی باشد و بایستی به عنوان سرطان تیروئید، درمان شود .

پزشکان گاهی اوقات تودة تازه را «بیماری دوردست یا متاستاتیک» می‌نامند.

چه کسانی در معرض خطر قرار دارند (عوامل خطر یا ریسک فاکتورها)

هیچ‌کس علل واقعی بروز سرطان تیروئید را نمی‌داند. پزشکان به ندرت می‌توانند توضیح دهند که چرا در یک شخص این بیماری بروز می‌کند و در دیگری بروز نمی‌کند. با وجود این، روشن است که سرطان تیروئید مسری نیست و هیچ‌کس نمی‌تواند سرطان را از شخص دیگری بگیرد.

تحقیقات نشان داده‌اند عوامل خطر خاصی، شانس بروز بیماری را در یک شخص افزایش می‌دهند.
هر چیزی که شانس فرد را برای بروز بیماری افزایش می‌دهد ریسک فاکتور نامیده میشود.

ریسک فاکتورهای زیرین با افزایش احتمال ایجاد سرطان تیروئید مرتبط هستند:

 تشعشع :افرادی که در معرض سطوح بالای تشعشع قرار می‌گیرند، احتمال بیشتری برای ابتلا به سرطان تیروئید فولیکولر و پاپیلری ،نسبت به سایر افراد دارند.

یک منبع مهم مواجهه با اشعه، درمان با اشعة ایکس است. در سال های قبل پزشکان از اشعة ایکس با دوز بالا، برای درمان کودکان دارای لوزه‌های بزرگ، جوش صورت و سایر مشکلاتی که سر و گردن را درگیر می‌کند، استفاده می‌کردند.

بعداً دانشمندان دریافتند تعدادی از مردم که این نوع درمان را دریافت کرده بودند، دچار سرطان تیروئید شده اند.

در عکس‌برداری توسط اشعه ایکس که به صورت روزمره برای تشخیص به کار می‌رود (مانند عکس‌برداری‌های دندان‌ و عکس‌برداری قفسة سینه) از دوز خیلی پایین اشعه ایکس استفاده می‌شود. فایدة آنها همیشه بیشتر از خطرشان است. با این حال در معرض اشعه قرار گرفتن مکرر، می‌تواند مضر باشد. بنابراین ایدة خوبی برای افراد می‌باشد که با دندانپزشک و پزشک خود دربارة نیاز برای عکس‌برداری به وسیلة اشعة ایکس صحبت کرده و در مورد استفاده از محاظ برای محافظت از سایر قسمت‌های بدن خود، پرسش کنند.

 تاریخچة خانوادگی  سرطان مدولری تیروئید می‌تواند ناشی از تغییر یا اختلال در ژنی به نام RET باشد. RET تغییریافته  از والدین به فرزندان منتقل می شود. تقریباً هر فرد دارای ژن تغییریافتة RET ، مبتلا به سرطان مدولری تیروئید می‌شود. آزمایش خون می‌تواند ژن دچار اختلال RET را شناسایی کند. اگر در یک فرد مبتلا به سرطان مدولاری تیروئید ،ژن غیرطبیعی یافت شود پزشک برای سایر اعضای خانواده،انجام این آزمایش را توصیه می‌کند. در فردی که ژن RET تغییر یافته در او یافت شده است، پزشک آزمایشات مکرر و جراحی را برای برداشتن تیروئید قبل از پیشرفت سرطان ،توصیه می‌کند.

هنگامی که سرطان مدولری تیروئید در یک خانواده رخ داد این حالت سرطان‌ مدولری فامیلیال تیروئید نامیده می‌شود. افراد با این بیماری تمایل ابتلا به سایر انواع سرطان‌ها را دارند. عدة کمی از افراد با سابقة خانوادگی گواتر یا پولیپ‌های پیش‌سرطانی خاص در رودة بزرگ ،در معرض خطر ایجاد سرطان پاپیلری تیروئید قرار دارند.

 جنسیت :در آمریکا زنان ۳-۲ برابر بیشتر از مردان به سرطان تیروئید مبتلا می‌شوند.
 سن   بیشتر بیماران مبتلا به سرطان تیروئید، بالای ۴۰ سال سن دارند. معمولاً افراد مبتلا به سرطان آناپلاستیک تیروئید، بیشتر از ۶۵ سال سن دارند.

 نژاد   در آمریکا افراد سفید پوست بیشتر از آمریکا‌یی‌های آفریقایی‌تبار، به سرطان تیروئید مبتلا می شوند.

 عدم وجود ید کافی در رژیم غذایی   تیروئید نیازمند ید برای ساختن هورمون تیروئید است. امروزه ید به نمک اضافه می‌شود تا افراد در برابر مشکلات تیروئید محافظت شوند.

به نظر می‌رسد سرطان تیروئید در مردم کشورهایی که ید قسمتی از رژیم غذایی نمی باشد، بیشتر دیده می‌شود. اغلب افرادی که عوامل خطر شناخته شده دارند مبتلا به سرطان تیروئید نمی‌شوند. از طرفی، تعداد زیادی که این بیماری را می‌گیرند فاکتورهای خطر شناخته شده را ندارند.

افرادی که فکر می کنند در خطر ابتلا به سرطان تیروئید هستند ،بایستی در این مورد با پزشک خود بحث کنند. پزشک راه‌هایی را برای کاهش خطر پیشنهاد می‌کند و می‌تواند یک جدول مناسب کنترل منظم را طرح‌ریزی کند.

علایم و نشانه‌ها

سرطان تیروئید زودرس منجر به بروز علایم نمی‌شود، اما همچنان که سرطان رشد می‌کند علایم زیر ظاهر می‌شوند :

-  یک توده یا ندول در جلو گردن، نزدیک سیب آدم
-‌ خشونت صدا یا اختلال در صحبت کردن با صدای طبیعی
-‌ غدد لنفاوی متورم به ویژه در گردن
-‌ اشکال در بلع یا تنفس
-‌ درد در گلو یا گردن

هم چنین این علایم، نشانه‌های مطمئنی برای ابتلا به سرطان تیروئید نیستند.

وجود عفونت، گواتر خوش‌خیم یا مسایل دیگر می‌تواند موجب بروز این علایم شود. افراد دارای این علایم باید توسط پزشک هر چه سریع‌تر معاینه شوند.

فقط پزشک می‌تواند مشکل را تشخیص داده و درمان کند.

تشخیص

اگر فردی علایمی دال بر وجود سرطان تیروئید داشته ‌باشد، پزشک ممکن است معاینة بدنی انجام داده و در مورد تاریخچه پزشکی شخصی و خانوادگی وی پرسش نماید.

پزشک هم چنین آزمایشات آزمایشگاهی و آزمایشات تصویربرداری برای تهیه عکس‌ از تیروئید و سایر نواحی درخواست می نماید.

معاینات و آزمایشات شامل موارد زیر می باشند :

معاینة بدنی
پزشک گردن، تیروئید، حنجره و عقده‌های لنفاوی گردنی را (از نظر وجود ندول‌ها و بزرگی‌‌های غیرمعمول) لمس می‌کند.
آزمایشات خونی
پزشک آزمایش هورمون محرک تیروئید (TSH)را از نظر تعیین سطوح غیرطبیعی، درخواست می‌نماید. هورمون محرک تیروئید به وسیلة غدة هیپوفیز در مغز ساخته می‌شود و آزاد شدن هورمون تیروئید را تحریک می‌کند. هم چنین این هورمون سرعت تکثیر سلول‌های فولیکولی تیروئید را کنترل می‌کند.

اگر احتمال سرطان مدولری تیروئید مطرح باشد پزشک برای تشخیص، سطوح غیرطبیعی کلسیم خون را کنترل می‌کند. پزشک هم چنین آزمایشات خونی برای شناسایی ژن RET تغییر یافته یا سطوح بالای کلسی‌تونین، درخواست می‌نماید.

‌ اولتراسونوگرافی

دستگاه التراساند از امواج صوتی استفاده می‌کند که افراد نمی‌توانند آنها را بشنوند. امواج برگشتی از تیروئید توسط کامپیوتری که از آن ها استفاده می‌کند.، تصویری به نام سونوگرام را به وجود می‌آورد.

از طریق عکس، پزشک می‌تواند بفهمد چند ندول وجود دارد و اندازه و بزرگی آنها چقدر است و این که  آیا آنها جامد هستند یا با مایع پر شده‌اند.

‌ اسکن رادیونوکلوئید

پزشک اسکن‌ طبی هسته‌ای را که از ماده رادیواکتیو با مقدار کم برای نمایان شدن ندول‌های تیروئید در عکس استفاده می‌کند، درخواست می‌نماید.

ندول‌هایی که مادة رادیواکتیو کمتری از بافت تیروئید احاطه کننده خود جذب می‌کنند، ندول سرد نامیده می‌شوند. ندول‌های سرد ممکن است خوش‌خیم یا بدخیم باشند.
ندول‌های گرم مادة رادیواکتیو بیشتری از بافت تیروئید احاطه کنندة خود جذب می‌کنند و معمولاً خوش‌خیم هستند.

‌ بیوپسی

برداشتن نمونه بافتی برای جستجوی وجود سلول‌های سرطانی، بیوپسی نامیده می‌شود. بیوپسی می‌تواند تغییرات بافتی منجر به بروز سرطان و سایر شرایط را نشان دهد. بیوپسی تنها راه مطمئن برای اطلاع‌ از سرطانی بودن ندول، می‌باشد.

پزشک بافت را از طریق سوزن و یا طی جراحی برمی‌دارد.

-‌ آسپیراسیون سوزنی ظریف (ریز) : برای بیشتر بیماران، پزشک نمونة بافتی از ندول تیروئید با یک سوزن نازک برمی‌دارد. آسیب‌شناس، سلول‌ها را در زیر میکروسکوپ مشاهده کرده و از نظر وجود سرطان کنترل می‌کند. گاهی اوقات پزشک از دستگاه التراسوند برای هدایت سوزن به داخل ندول، استفاده می‌کند.

-‌ بیوپسی جراحی: اگر تشخیص از طریق بیوپسی با سوزن ظریف امکان‌پذیر نباشد، پزشک برای برداشتن ندول، اقدام به جراحی می‌کند. سپس آسیب‌شناس بافت را از نظر وجود سلول‌های سرطانی کنترل می‌کند.

بیماری که نیاز به بیوپسی دارد، ممکن است سؤالات زیر را از پزشک خود داشته باشد :

-‌ چه نوع بیوپسی خواهم داشت؟
-‌ جراحی چه مدت طول خواهد کشید؟
-‌ آیا هوشیار خواهم بود؟
-‌ آیا به من آسیب خواهد رسید؟
-‌ آیا روی گردن خود بعد از بیوپسی ،جای زخم خواهم داشت؟
-‌ چه موقع از نتایج با اطلاع خواهم شد؟
-‌ چه کسی نتایج را به من توضیح خواهد داد؟
-‌ اگر سرطان داشته باشم، چه کسی در مورد درمان با من صحبت می‌کند؟ کی؟

تعیین مرحله بیماری

اگر تشخیص سرطان تیروئید داده شد، پزشک لازم است از مرحله یا گسترش بیماری برای طرح‌ریزی بهترین برنامه درمانی اطلاع داشته باشد.

تعیین مرحله بیماری، تلاشی با دقت فراوان، برای اطلاع از گسترش سرطان می‌باشد و در صورت گسترش بیماری، بایستی محل های گرفتار مشخص شوند و این که بیماری به کدام قسمت بدن انتشار یافته است.
پزشک ممکن است از اولتراسونوگرافی، تصویربرداری با تشدید مغناطیسی (MRI) یا توموگرافی کامپیوتری (سی‌تی‌اسکن) برای اطلاع از انتشار سرطان به عقده‌های لنفاوی یا سایر نواحی در گردن استفاده کند.
پزشک ممکن است از اسکن‌ طبی‌ هسته‌ای تمام بدن نظیر اسکن رادیونوکلوئید یا سایر آزمایشات تصویربرداری ،برای اطلاع از انتشار سرطان‌ تیروئید به نقاط دوردست  بدن  استفاده کند.
افراد مبتلا به سرطان تیروئید مایل هستند تا در تصمیم‌گیری درمان‌های پزشکی خود شرکت فعال داشته باشند. آنها می‌خواهند تا جایی که می‌توانند درباره بیماری خود و درمان‌های انتخابی ،مطالبی را بدانند.
هر چند، شوک و تنش بعد از تشخیص،می تواند فکر کردن دربارة هر چیزی را که بیماران می‌خواهند از پزشک بپرسند، را دچار مشکل کند.
ایجاد فهرستی از سؤالات قبل از ملاقات با پزشک کمک کننده است. برای یادآوری هر آنچه که پزشک می‌گوید، بیماران ممکن است یادداشت بردارند یا در مورد استفاده از ضبط صوت سؤال کنند. برخی هم چنین می‌خواهند یکی از اعضاء خانواده یا دوستان، هنگام گفتگو با پزشک برای شرکت در مباحث، یادداشت‌برداری یا فقط گوش دادن، همراه آنها باشد.
پزشک ممکن است بیمار را به پزشکان انکولوژیست ارجاع‌ دهد که تخصص در درمان سرطان دارند .متخصصینی که سرطان‌ تیروئید را درمان می‌کنند شامل جراحان، متخصصان غدد، انکولوژیست‌های طبی و انکولوژیست های رادیوتراپیست‌ می‌باشند.
درمان عموماً در عرض چند هفته بعد از تشخیص شروع می‌شود. برای بیماری که در مورد انتخاب‌های درمانی با پزشک صحبت می‌کند ،زمان کافی برای اخذ نگرشی نو و کسب اطلاعات بیشتر در مورد سرطان تیروئید، وجود خواهد داشت.

اخذ نگرشی نو

قبل از شروع درمان، بیمار ممکن است نظرات سایر متخصصین را دربارة تشخیص و طرح درمانی خود جویا شود. جمع‌آوری پرونده پزشکی و ترتیب دادن برنامه ملاقات با پزشک دیگر، نسبتاً وقت‌گیر است. راه‌هایی برای پیدا کردن پزشک برای کسب نظر دوم وجود دارد.
پزشک ممکن است بیمار را به یک یا چند متخصص ارجاع دهد. در مراکز سرطان چندین متخصص اغلب به عنوان یک تیم با هم کار می‌کنند.

آمادگی برای درمان

پزشک می‌تواند انتخاب‌های درمانی را توصیف کرده و در مورد نتایج موردانتظار ، با هر انتخاب درمانی دیگر بحث نماید. پزشک و بیمار می‌توانند با هم کار کنند و طرح درمانی در خور نیازهای بیمار را ارائه دهند. درمان به عوامل متعددی بستگی دارد که شامل نوع سرطان تیروئید، اندازة ندول، سن بیمار و انتشار یا عدم انتشار سرطان می باشد

برخی سؤالات وجود دارد که بیمار می‌تواند قبل از شروع درمان از پزشک بپرسد:

-‌ چه نوع سرطان تیروئیدی دارم؟
-‌ آیا سرطان پخش شده است؟ مرحله بیماری چیست؟
-‌ آیا به آزمایشات بیشتری برای کنترل انتشار بیماری نیاز دارم؟
-‌ انتخاب‌های درمانی من چیست؟ کدام را برای من توصیه می‌کنید؟ و چرا؟
-‌ فواید هر نوع درمان چیست؟
-‌ هزینة احتمالی درمان چقدر است؟
-‌ چقدر درمان بر فعالیت‌های طبیعی زندگی من تأثیر خواهد گذاشت؟
-‌ آیا کارآزمایی بالینی (مطالعه تحقیقی) برای من مناسب است؟ آیا می‌توانید کمک کنید تا یکی را انتخاب کنم؟

افراد نیاز ندارند همه سؤالات را در یک زمان و به همه پاسخ‌ها هم زمان دست یابند. آنها شانس‌های دیگری برای پرسش از پزشک خود برای توضیح مواردی که روشن نیست و پرسیدن برای اطلاعات بیشتر خواهند داشت.

روش‌های درمانی

افراد مبتلا به سرطان تیروئید، انتخاب‌های درمانی متعددی دارند. بسته به نوع و مرحله سرطان تیروئید، درمان جراحی، ید رادیو اکتیو، درمان هورمونی، رادیوتراپی‌های خارجی یا شیمی‌درمانی مورد استفاده قرار می گیرد. بعضی از بیماران درمان ترکیبی دریافت می‌دارند.
پزشک بهترین شخصی است که درمان های انتخابی را توصیف کرده و در مورد نتایج مورد انتظار بحث می‌کند. بیمار ممکن است بخواهد با پزشک دربارة شرکت در کارآزمایی بالینی که یک مطالعه تحقیقی برای روش درمانی تازه است ،صحبت کند.

 جراحی : شایع ترین درمان برای سرطان تیروئید است. جراح ممکن است همه یا بخشی از تیروئید را بردارد. نوع جراحی به نوع مرحله سرطان تیروئید، اندازة ندول و سن بیمار بستگی داشته و متفاوت است.

-‌ تیروئیدکتومی کامل :

جراحی‌ برای برداشتن همه تیروئید، تیروئیدکتومی نامیده می‌شود. جراح تیروئید را از طریق برشی در گردن برمی‌دارد. هم چنین گاهی اوقات عقده‌های لنفاوی مجاور هم برداشته می‌شوند.
اگر آسیب‌شناس در عقده‌های لنفاوی علایم دال بر وجود سرطان پیدا کند به این معنی است که بیماری به سایر قسمت ‌های بدن نیز انتشار یافته است.

گاهی اوقات، جراح سایر بافت های گردنی درگیر توسط سرطان را برمی‌دارد. برخی بیماران که تیروئیدکتومی کامل شده‌اند همچنین ید رادیواکتیو یا رادیوتراپی خارجی دریافت می‌دارند.

-‌ لوبکتومی :

برخی بیماران مبتلا به سرطان تیروئید فولیکولر یا پاپیلری ممکن است با لوبکتومی درمان شوند. در لوبکتومی ،لوب حاوی ندول سرطانی برداشته می‌شود.

هم چنین جراح ،ممکن است بخش باقیمانده تیروئید یا عقده‌های لنفاوی مجاور را نیز بردارد. برخی بیماران که لوبکتومی داشته‌اند ممکن است درمان توسط ید رادیواکتیو یا جراحی اضافی برای برداشتن باقیمانده بافت تیروئید را ،لازم داشته باشند. اکثر بیمارانی که قسمتی یا همه تیروئید آنها برداشته شده است، قرص‌های هورمون برای جایگزینی هورمون طبیعی ،دریافت می‌کنند.

بعد از شروع جراحی، پزشک ممکن است نیاز به جراحی دوباره گردن را برای سرطان تیروئید منتشر، توصیه نماید. بیمارانی که این جراحی را دارند هم چنین ممکن است درمان ید-۱۳۱ (درمان رادیوتراپی خارجی برای درمان سرطان تیروئید که پخش شده است ) را دریافت نمایند.

سؤالاتی که شخص ممکن است قبل از انجام جراحی از پزشک خود داشته باشد :

-‌ چه نوع عمل جراحی خواهم داشت؟
-‌ بعد از عمل چه احساسی خواهم داشت؟
-‌ آیا عوارض جانبی طولانی‌مدت خواهم داشت؟
-‌ چه موقع به فعالیت‌های طبیعی زندگی برخواهم گشت؟
-‌ جای زخم شبیه چه چیزی خواهد بود؟
-‌ شانس بهبودی کامل چقدر است؟
-‌ آیا نیاز به مصرف قرص‌های هورمونی تیروئید خواهم داشت؟
-‌ چند وقت یکبار ، نیاز به کنترل منظم خواهم داشت؟
-‌ در صورت وجود درد چه کاری انجام خواهید داد؟
-‌ چه مدت در بیمارستان بستری خواهم بود؟

 درمان ید رادیواکتیو (هم چنین درمان رادیویدین نیز نامیده میشود) :

استفاده از ید رادیواکتیو (ید- ۱۳۱) برای از بین بردن سلول‌های سرطانی تیروئید در هر جایی از بدن، می‌باشد. درمان معمولاً با دوز کم و به صورت خوراکی داده می‌شود (کپسول یا مایع) تا مشکلی برای افرادی که حساسیت به ید دارند، ایجاد نشود. روده ید ۱۳۱ را جذب کرده و ید وارد گردش خون شده و در سلول‌های تیروئید تجمع می‌یابد. سلول‌های سرطانی تیروئید باقی‌مانده در گردن و آن هایی که به سایر قسمت‌های بدن انتشار یافته‌اند ،بعد از جذب ید-۱۳۱ نابود می‌شوند.

اگر دوز ید-۱۳۱ به اندازة کافی پایین باشد، بیمار می‌تواند ید-۱۳۱ را سرپایی دریافت کند. اگر دوز دریافتی بالا باشد پزشک ممکن است برای محافظت سایرین از مواجهه با اشعه، بیمار را در بیمارستان در طی دوره درمان، ایزوله کند.(بیمار ممنوع ‌الملاقات باشد).
بیشتر تشعشع‌ها در چند روز اول دفع می‌شوند و طی ۳ هفته تنها اثری از ید رادیواکتیو در بدن باقی می‌ماند. بیماران مبتلا به سرطان مدولری تیروئید یا سرطان آناپلاستیک تیروئید، ید-۱۳۱ برای درمان دریافت نمی‌کنند. این نوع از سرطان تیروئید ندرتاً به درمان با ید- ۱۳۱ پاسخ می‌دهند.

 درمان هورمونی

معمولا ، درمان هورمونی قسمتی از طرح درمانی برای سرطان فولیکولر و پاپیلری بعد از جراحی است. هنگامی که بیمار قرص هورمون تیروئید را دریافت می‌کند، رشد هر نوع سلول سرطانی باقیمانده تیروئید کاهش یافته و شانس عود بیماری کمتر می‌گردد.

بعد از جراحی یا درمان با ید-۱۳۱ بافت تیروئید برداشته شده یا نابود می‌شود افراد مبتلا به سرطان تیروئید ممکن است نیاز به خوردن قرص‌های هورمون تیروئید برای جایگزینی با هورمون تیروئید طبیعی داشته باشند.

افراد ممکن است این سؤالات را دربارة درمان با ید رادیواکتیو (ید- ۱۳۱) یا درمان هورمونی از پزشک داشته باشند :

-‌ چرا نیاز به این نوع درمان دارم؟
-‌ این درمان چگونه عمل می‌کند؟
-‌ برای دریافت این درمان، آیا نیاز به بستری بیمارستانی دارم؟
-‌ آیا درمان عوارض جانبی خواهد داشت؟
-‌ این درمان چقدر طول خواهد کشید؟
-‌ چه مدت نیاز به کنترل منظم خواهم داشت؟

 درمان رادیاسیون خارجی (رادیوتراپی نیز نامیده می‌شود):

استفاده از اشعه با انرژی بالا برای نابود کردن سلول‌های سرطانی می‌باشد. یک دستگاه بزرگ اشعه‌‌ها را به گردن یا قسمتی از بدن که سرطان پخش شده است، هدایت می‌کند.

رادیوتراپی، درمان موضعی است و سلول‌های سرطانی را تنها در موضع درمان شده، تحت تاثیر قرار می‌دهد. رادیوتراپی بطور عمده در افراد مبتلا به سرطان تیروئید پیشرفته استفاده می‌شود که به درمان ید رادیواکتیو پاسخ نمی‌دهند. برای درمان رادیوتراپی بیمار به بیمارستان یا کلینیک مراجعه می کند (معمولاً ۵ روز در هفته برای چندین هفته). این درمان برای برطرف کردن درد و سایر مشکلات استفاده می‌شود.

سؤالاتی که ممکن است شخص قبل از انجام رادیوتراپی ،از پزشک خود داشته باشد :

-‌ چرا به این نوع درمان نیاز دارم؟
-‌ چه موقع درمان شروع خواهد شد؟
-‌ چه موقع درمان خاتمه می‌یابد؟
-‌ چه احساسی طی درمان خواهم داشت؟
-‌ عوارض جانبی درمان چه می‌باشد؟
-‌ چه اقداماتی برای مراقبت از خود، طی درمان می‌توانم انجام دهم؟
-‌ آیا قادر به ادامة فعالیت طبیعی، طی درمان خواهم بود؟
-‌ تا چه مدت نیاز به کنترل منظم خواهم داشت؟

 شیمی‌درمانی

شیمی‌درمانی به عنوان درمان سیستمیک شناخته می‌شود زیرا دارو وارد گردش خون شده و در تمام بدن پخش می‌شود. شیمی‌درمانی، استفاده از داروها برای نابود کردن سلول‌های سرطانی است که  برای درمان سرطان تیروئید استفاده می‌شود.

در برخی بیماران شیمی‌درمانی ممکن است با رادیوتراپی ترکیب شود.

بیماران ممکن است این سؤالات را دربارة شیمی‌درمانی با پزشک خود مطرح نمایند:

-‌ چرا به این درمان نیاز دارم؟
-‌ شیمی‌درمانی چگونه عمل می‌کند؟
-‌ آیا عوارض جانبی خواهد داشت؟ چگونه با این عوارض مقابله کنم؟
-‌ چه مدت تحت درمان خواهم بود؟
-‌ تا چه مدت نیاز به کنترل منظم خواهم داشت؟

عوارض جانبی درمان

از آنجایی که درمان سرطان به سلول‌ها و بافت‌های سالم آسیب می‌رساند ،گاهی اوقات عوارض جانبی ناخواسته رخ می‌دهد. این عوارض جانبی به عوامل متعددی بستگی دارد که شامل نوع و وسعت درمان می‌باشد. عوارض جانبی درمان برای هر بیمار مشابه نبوده و حتی ممکن است از یک دورة درمانی تا دورة بعدی متفاوت باشند.

قبل از شروع درمان تیم مراقب سلامتی، عوارض جانبی ممکن را توضیح داده و راه‌هایی را برای کمک به بیماران برای مراقبت و درمان عوارض جانبی، پیشنهاد می‌کند.

جراحی

بیماران اغلب برای چند روز اول بعد از جراحی ناراحت هستند. با وجود این، دارو معمولاً می‌تواند درد آن ها را کنترل کند. بیماران بایستی در بیان تسکین درد خود به پزشک یا پرستار، راحت باشند.
همچنین احساس خستگی و ضعف در بیماران شایع است. مدت زمان بهبودی در هر بیمار متغیر است. بعد از جراحی برداشتن تیروئید و اعضاء و بافت‌های مجاور آن نظیر غدد پاراتیروئید، بیمار نیاز به دریافت دارو (هورمون تیروئید) یا ویتامین و مکمل‌های معدنی (ویتامین D و کلسیم) جهت جایگزینی عملکرد از دست رفته این اعضاء دارد. در تعداد کمی از موارد ،اعصاب و عضلات خاصی ممکن است آسیب دیده یا طی جراحی برداشته شوند. اگر این اتفاق رخ دهد، بیمار ممکن است مشکل صوتی داشته و یا یک شانه  نسبت به  شانه دیگر پائین تر باشد.

درمان ید رادیواکتیو ( ید- ۱۳۱)

برخی از بیماران در روز اول درمان با ید- ۱۳۱، تهوع و استفراغ دارند. بعد از جراحی ،بافت تیروئید باقی مانده در گردن ممکن است متورم شده یا دردناک شود. اگر سرطان تیروئید به سایر قسمت های بدن پخش شده باشد، ید-۱۳۱ تجمع یافته، ممکن است باعث درد و تورم شود.
هم چنین، بیماران ممکن است خشکی دهان یا از دست دادن حس چشایی یا بویایی را برای مدت کوتاهی بعد از درمان با ید- ۱۳۱ داشته باشند.

در طی درمان، بیماران تشویق به آشامیدن مقدار زیاد آب و دیگر معایعات می‌شوند، چون دریافت مایعات زیاد به دفع سریع‌تر ید- ۱۳۱ از بدن کمک می‌کند و تماس مثانه با ید-۱۳۱ کاهش می‌یابد. چون درمان ید رادیواکتیو ،سلول‌های سازنده هورمون تیروئید را نابود می‌کند لذا بیماران برای جایگزینی هورمون طبیعی ، نیازمند مصرف قرص‌های هورمون‌ تیروئید می باشند.

یک عارضه جانبی در مردانی که دوز بالای ید- ۱۳۱ را دریافت می‌دارند، از دست دادن باروری است. در زنان، ید-۱۳۱ باعث ناباروری نمی‌شود ولی برخی پزشکان پیشنهاد می‌کنند تا یک سال بعد از دریافت درمان ید- ،۱۳۱ ، زنان از حاملگی اجتناب نمایند. محققین گزارش کرده‌اند تعداد کمی از بیماران ،سال ها بعد از درمان با دوز بالای ید-۱۳۱، دچار لوسمی (سرطان خون) شده‌اند.

درمان هورمونی

قرص‌های هورمونی تیروئید ندرتاً باعث بروز عوارض جانبی می‌شوند. با وجود این تعداد کمی از بیماران دچار بثورات شده یا مقداری از موهای خود را طی ماه‌های اول درمان ،از دست می‌دهند.

پزشک در طول ملاقات های پی گیری ، باید به دقت سطح خونی هورمون تیروئید را پایش کند. زیادی هورمون تیروئید ممکن است باعث کاهش وزن، احساس گرمی و تعریق در بیماران شود. هم چنین ممکن است باعث درد قفسة سینه، کرامپ (پیچش شکمی) و اسهال شود. (این حالت را هیپرتیروئیدیسم می‌نامند.)

اگر سطح هورمون تیروئید خیلی پایین باشد بیمار دچار افزایش وزن، احساس سرما و پوست و موی خشک خواهد شد. (این حالت را هیپوتیروئیدیسم می‌نامند.)

 رادیوتراپی

این درمان ممکن است منجر به خستگی زیاد بیمار در طول درمان شود. استراحت مهم است اما پزشکان توصیه می‌کنند بیماران تا حد ممکن فعال باقی بمانند. هنگام دریافت رادیوتراپی  معمولاً پوست‌‌ ناحیه‌ تحت درمان سرخ، خشک و دردناک می‌شود. وقتی گردن بیمار تحت رادیوتراپی می‌باشد بیمار ممکن است احساس خشونت صدا  نموده و یا دشواری بلع داشته باشد.

سایر عوارض جانبی بستگی به ناحیة تحت درمان دارد. اگر شیمی‌درمانی در همان موقع داده شود، عوارض جانبی بدتر خواهد شد. پزشک می‌تواند راه‌هایی را برای آسان تر کردن تحمل این مشکلات پیشنهاد کند.

شیمی‌درمانی

عوارض جانبی شیمی‌درمانی بستگی به داروهای خاص مصرف شده دارد. عمده‌ترین عوارض جانبی شامل تهوع، استفراغ، زخم دهان، از دست دادن اشتها و از دست دادن موها می باشد. برخی عوارض جانبی با داروها برطرف می‌شوند.

مراقبت های پی گیری

مراقبت های پی گیری بعد از درمان سرطان تیروئید ،بخش مهمی از طرح‌ درمانی  بیماران می باشد. با کنترل منظم دوره‌ای، تغییرات در سلامتی مورد توجه قرار گرفته و با حداکثر سرعت ممکن، مشکلات بیمار پیدا و درمان می‌شوند. کنترل دوره‌ای منظم شامل معاینة بدنی دقیق، عکس‌برداری با اشعة ایکس و سایر آزمایشات تصویربرداری نظیر اسکن طب هسته‌ای و آزمایشات آزمایشگاهی (نظیر آزمایش خون برای تعیین سطح کلسی‌تونین) می‌باشد. پزشک می‌تواند برنامه های پی گیری را ،برای تعیین اینکه بیمار چند مرتبه یک‌بار پزشک را ملاقات کند و چه آزمایش‌هایی لازم است ،برای بیمار توضیح دهد.

یک آزمایش مهم بعد از درمان سرطان تیروئید، اندازه‌گیری سطح تیروگلوبولین در خون است. هورمون تیروئید به عنوان تیروگلوبولین، در تیروئید ذخیره می‌شود. اگر تیروئید برداشته شود بایستی این هورمون به مقدار کم در خون وجود داشته و یا هیچ مقداری از تیروگلوبولین در خون موجود نباشد. سطوح بالای تیروگلوبولین به معنای عود سلول‌های سرطانی تیروئید می‌باشد.
به مدت ۶ هفته قبل ازآزمایش تیروگلوبولین، بیمار باید مصرف قرص‌های تیروئیدی را متوقف کند. در طی این مدت زمان، برخی بیماران ممکن است قرص‌های متفاوت کوتاه اثرتری از هورمون‌های تیروئید را دریافت کنند.

بدون سطح کافی هورمون تیروئید، بیمار احساس ناخوشایندی خواهد داشت. آنها ممکن است افزایش وزن داشته و احساس خستگی کنند. صحبت در مورد راه‌های مقابله با این مشکلات با پزشک یا پرستار، مفید خواهد بود. بعد از آزمایش، معمولاً بیماران درمان با قرص‌های هورمون تیروئید را از سر می‌گیرند. پزشک ممکن است اسکن با ید-۱۳۱ از تمام بدن را درخواست کند. این به عنوان اسکن تشخیصی تمام بدن با ید- ۱۳۱ ،نامیده می‌شود.

برای مدت کوتاهی (معمولاً ۶ هفته) قبل از اسکن، بیمار خوردن قرص‌های هورمون تیروئید را متوقف می‌کند. سلول‌های سرطان تیروئید در هر کجای بدن در اسکن نشان داده می‌شوند. بعد از آزمایش، پزشک به بیمار خواهد گفت که چه موقع مصرف قرص‌های هورمون تیروئید را شروع کند.

منابع حمایتی

زندگی با بیماری مهمی همانند سرطان آسان نیست. برخی نیاز به کمک برای مقابله با جنبه‌های احساسی و عملی این بیماری‌ دارند. گروه‌های حمایتی می‌توانند کمک‌کننده باشند. در این گروه‌ها، بیماران یا اعضاء خانوادة ایشان جمع شده و در یادگیری دربارة برخورد با بیماری و عوارض درمان، مشارکت می‌کنند.

بیماران ممکن است تمایل داشته باشند تا با یکی از اعضاء تیم مراقبت سلامت دربارة یافتن یک گروه حمایتی صحبت کنند. همچنین نگرانی دربارة درمان و ادارة عوارض جانبی، اقامت بیمارستانی و هزینة بیمارستانی شایع می‌باشد.پزشک، پرستار و سایر اعضاء تیم مراقبت سلامت می‌توانند به پرسش‌های بیماران در مورد درمان، کار و یا سایر فعالیت‌ها پاسخ دهند.

افرادی که می‌خواهند دربارة احساسات خود صحبت کرده و نگرانی‌های خود را مطرح سازند، ملاقات با یک مددکار اجتماعی، مشاور یا فرد مذهبی می‌تواند کمک کننده باشد.
اغلب مددکار اجتماعی منابعی را برای کمک مالی، انتقال و مراقبت منزل و حمایت‌های عاطفی پیشنهاد می‌دهد.

کار آزمایی های بالینی (مطالعات تحقیقی ) مرتبط با سرطان

پزشکان انواع متعددی از مطالعات کارآزمایی بالینی را هدایت می‌کنند. مطالعات تحقیقی، مطالعاتی هستند که افراد می‌توانند بطور اختیاری در آنها شرکت کنند. آنها هم چنین سهم مهمی در علم پزشکی به وسیله کمک به پزشکان جهت آموختن مطالب بیشتر در مورد بیماری‌ها ایفاء می‌کنند. اگرچه کارآزمایی‌های بالینی ،برخی خطرات را به همراه دارند ولی محققین مراحل خیلی دقیقی را برای حفاظت از بیماران به کار می‌گیرند. بیمارانی که علاقمند هستند در کارآزمایی های بالینی شرکت داشته باشند، باید با پزشک خود صحبت کنند.

اصطلاحات

-‌ سرطان آناپلاستیک تیروئید : سرطان نادر و تهاجمی تیروئید است و سلول‌های بدخیم (سرطانی) از سلول‌های تیروئید طبیعی، خیلی متفاوت هستند.
-‌ خوش‌خیم : سرطانی نیست، تورموهای خوش‌خیم ممکن است بزرگ شوند ولی به سایر نواحی بدن پخش نمی‌شوند.
-‌ بیوپسی : برداشتن سلول‌ها یا بافت‌ها برای آزمایش توسط آسیب‌شناس می‌باشد. آسیب‌شناسی بافت را زیر میکروسکوپ مورد آزمایش قرار داده و یا آزمایشات دیگری روی سلول‌ها و بافت انجام می‌دهد. وقتی تنها یک نمونه از بافت برداشته می‌شود، این عمل بیوپسی برشی نامیده می‌شود. هنگامی که تمام توده یا ناحیة مشکوک برداشته می‌شود ، بیوپسی تکه ای نامیده می‌شود. هنگامی که یک نمونه از بافت یا مایع با سوزن برداشته می‌شود، این عمل ، آسپیراسیون( مکش) ظریف سوزنی نامیده می‌شود.
-‌ کلسی‌تونین : هورمونی است که به وسیلة سلول‌های C در غدة تیروئید ساخته می‌شود و به نگهداری سطح طبیعی کلسیم خون کمک می‌کند.
-‌ سرطان : اصطلاحی است برای بیماری‌هایی که سلول‌های غیرطبیعی، بدون کنترل تقسیم می‌شوند. سرطان می‌تواند به بافت‌های مجاور حمله کرده و از طریق گردش خون و سیستم لنفاوی به سایر قسمت‌های بدن پخش شود.

چندین نوع عمده سرطان وجود دارد:

کارسینوما   سرطانی است که در پوست یا بافت‌هایی که اعضاء داخلی بدن را پوشش می‌دهند، ایجاد می‌شود.
-‌ سارکوما   سرطانی است که در استخوان، غضروف، چربی، عروق خونی یا بافت‌های همبند و نگهدارنده دیگر رخ می‌دهد.
-‌ لوسمی   سرطانی است که در بافت های خونساز مثل مغز استخوان شروع شده و باعث می‌شود تعدادی زیادی سلول‌های خونی غیرطبیعی تولید و وارد جریان خون شوند.
-‌ لنفوم و میلوم مولتیپل   سرطان‌هایی هستند که از سلول‌های سیستم ایمنی نشأت می‌گیرند.
-‌ سلول : واحدی است که بافت‌های بدن را می‌سازد. هر موجود زنده‌ای از یک یا چندین سلول تشکیل می‌شود.
-‌ شیمی‌درمانی : درمان با داروهایی که سلول‌های سرطانی را نابود می‌کنند.
-‌ ندول سرد : هنگامی که با استفاده از ماده رادیواکتیو ، معاینه تیروئید با یک اسکنر انجام می‌شود، ندولی که مادة رادیواکتیو کمتری از بافت تیروئید احاطه کننده خود جمع می‌کند، ندول سرد نامیده می‌شود. یک ندول سرد، هورمون تیروئید تولید نمی‌کند. ندول‌های سرد ممکن است خوش‌خیم یا بدخیم باشند. ندول‌های سرد گاهی اوقات ندول‌های با کارکرد پایین نیز نامیده می‌شوند.
-‌ رادیاسیون خارجی (رادیوتراپی) : درمانی که در آن ازدستگاه هایی که اشعه‌های با انرژی بالا تولید می‌کنند، استفاده می‌شود.
-‌ آسپیراسیون با سوزن ظریف : برداشتن بافت یا مایع با سوزن برای آزمایش زیر میکروسکوپ، همچنین بیوپسی سوزنی نیز نامیده می‌شود.
-‌ سرطان فولیکولر تیروئید : سرطانی است که از سلول‌های فولیکولر تیروئید نشأت می‌گیرد. یکی از انواع سرطان با رشد آهسته و درمان‌پذیر است.
-‌ ژن : واحد فیزیکی و عملکردی وراثت که از والدین به فرزندان منتقل می‌شود. ژن قطعه‌ای از DNA است و اغلب ژن‌ها ،حاوی اطلاعاتی برای ساختن پروتئین‌های خاص هستند.
-‌ غده : عضوی است که یک یا چندین ماده نظیر هورمون‌ها، مایع گوارشی، عرق، اشک، بزاق و شیر را می‌سازد.
-‌ گواتر : یک تیروئید بزرگ شده است. ممکن است ناشی از کمبود ید در غذا یا سایر شرایط باشد. اغلب گواترها سرطانی نیستند.
-‌ درمان‌ هورمونی : درمانی که باعث افزایش – کاهش یا مهار  هورمون می شود .در شرایط خاصی نظیر دیابت یا یائسگی  برای تعدیل مقدار پائین هورمون ها، از آنها استفاده میشود. هورمون تجویز می‌شوند. برای توقف رشد یا آهسته شدن رشد برخی سرطان‌ها (مثل پروستات یا پستان) هورمون‌های صناعی یا سایر داروها تجویز می‌شوند تا هورمون‌های طبیعی معین بدن را مهار کنند. گاهی اوقات جراحی‌ برای برداشتن غده ای که هورمون خاصی را می‌سازد لازم است. درمان هورمونی، درمان درون‌ریز نیز نامیده می‌شود.
-‌ ندول‌ گرم : وقتی مواد رادیواکتیو برای آزمایش تیروئید با اسکنر استفاده می‌شود، ندول‌هایی که نسبت به بافت تیروئید اطراف ،مادة رادیواکتیو بیشتری جمع می‌کنند، ندول گرم نامیده می‌شوند. ندول‌های گرم گاهاً ندول‌های پرکار نیز نامیده می‌شوند.
-‌ هیپرتیروئیدیسم : تولید بسیار زیاد هورمون تیروئید ، علایم شامل کاهش وزن، کرامپ، اسهال و عصبانیت است، همچنین تیروئید بیش فعال نیز نامیده می‌شود.
-‌ هیپوتیروئیدیسم : تولید بسیار کم هورمون تیروئید ، علایم شامل افزایش وزن، یبوست، پوست خشک، حساسیت به سرما است. همچنین تیروئید کم‌فعال نیز نامیده می‌شود.
-‌ برش : یک بریدگی که در بدن برای انجام دادن جراحی ایجاد می‌شود.
-‌ ید : ماده‌ای است که بدن جهت ساختن هورمون تیروئید به آن احتیاج دارد. در صدف و نمک ید‌دار یافت می‌شود.
-‌ ایسموس : یک بخش باریک داخل بدن که دو قطعه بزرگتر را به هم متصل می‌کند.
-‌ حنجره : ناحیه‌‌ای از گلو که شامل طناب‌های صوتی است و برای تنفس، بلع و صحبت کردن مورد استفاده قرار می گیرد، همچنین جعبة صدا نیز نامیده می‌شود.
-‌ لوب : یک قسمت از عضو مانند کبد، ریه، پستان، تیروئید و مغز
-‌ لوبکتومی : جراحی برای برداشتن تمام لوب (بخش) یک عضو نظیر کبد، ریه، مغز یا غدة تیروئید
-‌ درمان موضعی : درمانی که بر سلول‌های تومور و نواحی نزدیک آن، مؤثر است.
-‌ عقده : یک تودة گرد بافت‌ لنفاوی است که به وسیلة کپسولی از بافت هم‌بند احاطه شده است. عقده های لنفی، لنف (مایع لنفاوی) را تصفیه کرده و لنفوسیت‌ها را ذخیره می‌کنند. آنها در طول مسیر عروق لنفاوی قرار گرفته‌‌اند. همچنین غدد لنفاوی نیز نامیده می‌شوند.
-‌ سیستم لنفاوی : بافت و عضوی است که گلبول‌های سفید خون( که با عفونت‌ها و سایر بیماری‌ها مبارزه می‌کنند )را تولید، ذخیره و حمل می‌کند. این سیستم شامل مغز استخوان، طحال، تیموس ، عقده‌های لنفاوی و عروق لنفاوی ( شبکه ای از لوله‌های ریز که لنف و گلبول‌های سفید خون را حمل می‌کنند) می‌باشد. عروق لنفاوی نظیر عروق خونی به داخل تمام بافت‌های بدن منشعب می‌شوند.
-‌ تصویربرداری تشدید شده مغناطیسی (MRI) : فرآیندی است که در آن امواج رادیویی و یک مغناطیس قوی که به کامپیوتر وصل می باشد برای ایجاد تصاویری  با جزئیات کافی از نواحی داخلی بدن، استفاده می‌شود. این تصاویر می‌توانند تفاوت بین بافت‌های طبیعی و بیمار را نشان دهند. MRI تصاویر بهتری از اعضاء و بافت نرم نسبت به سایر تکنیک‌های تصویربرداری (اسکن) نظیر سی‌تی‌اسکن و عکس‌برداری با اشعه ایکس ایجاد می کند. MRI بصورت اختصاصی برای تصویربرداری مغز، نخاع، بافت نرم مفاصل و داخل استخوان مورد استفاده قرار می‌گیرد.
-‌ بدخیم : سرطانی، تومورهای بدخیم می‌توانند به بافت‌های مجاور حمله کرده و آن‌ها را نابوده کنند و در قسمت‌های دیگر بدن نیز پخش شوند.
-‌ انکولوژیست : پزشکی که در درمان سرطان تخصص دیده است. برخی انکولوژیست‌ها برای درمان سرطان‌های خاصی تخصص دیده‌اند. برای مثال انکولوژیست رادیوتراپیست در درمان سرطان با اشعه تخصص دیده است.
-‌ انکولوژیست بالینی : پزشکی است که در تشخیص و درمان سرطان‌ها با استفاده از شیمی درمانی و درمان هورمونی تخصص دیده است. انکولوژیست  بالینی، هم چنین مراقبت‌های حمایتی را ارائه می‌دهد و ممکن است درمان‌های تجویز شده توسط سایر متخصصین را هماهنگ کند.
-‌ انکولوژیست رادیوتراپیست : پزشکی که در استفاده از اشعه برای درمان سرطان ،تخصص دیده است.
سرطان‌ مدولاری تیروئید : سرطانی که در سلول‌های C رخ می‌دهد. این سلول‌ها هورمون کلسی‌تونین را که به نگهداری سطح طبیعی کلسیم خون کمک می‌کند، تولید می‌کنند.
-‌ متاستاز : انتشار بیماری از یک قسمت بدن به قسمت های دیگر بدن را می گویند. سلول‌های تومور متاستاتیک، شبیه تومورهای اصلی (اولیه) می‌باشند.
-‌ ندول : توده‌ای است که می‌تواند سرطانی یا غیرسرطانی باشد.
-‌ اسکن طب هسته‌ای : یک روش تصویربرداری تشخیصی است که از مقدار اندکی از مادة رادیواکتیو استفاده می‌شود. مایعی که حاوی مادة رادیواکتیو است به بیمار تزریق می‌شود و این ماده در بخشی از بدن که تصویربرداری می‌گردد ، جمع می‌شود. دستگاه‌های مجهز ، مادة رادیواکتیو را در بدن شناسایی کرده و این اطلاعات را به صورت تصویر درمی‌آورند.
-‌ تومور پاپیلری : توموری است شبیه قارچ که با ساقه خود به لایة اپیتلیوم (پوشش داخلی پوست) یا یک عضو متصل است.
-‌ آسیب‌شناس : پزشکی است که بیماری‌ها را با مطالعه سلول‌ها و بافت‌ها زیر میکروسکوپ، شناسایی می‌کند.
-‌ غدة هیپوفیز: بزرگترین غدة درون‌ریز بدن است. هورمون‌هایی تولید می‌کند که سایر غدد و کارکردهای متعدد بدن به ویژه رشد را، کنترل می‌کنند.
-‌ پولیپ‌های بیش‌سرطانی : توده‌ای است که از یک غشاء موکوسی (مخاطی) بیرون می‌زند. پولیپ‌های پیش‌سرطانی ممکن است سرطانی شوند.
-‌ تومور اولیه : تومور اصلی
-‌ کیفیت زندگی : لذت بردن از زندگی . کارآزمایی‌های بالینی تأثیر سرطان و درمان آن را بر کیفیت زندگی، ارزیابی کلی می‌کنند. این مطالعات جنبه‌های احساس فردی از خوب بودن و توانایی انجام دادن فعالیت‌های مختلف را اندازه‌گیری می‌کنند.
-‌ رادیوتراپی: استفاده از انرژی بالای اشعة ایکس، اشعة گاما، نوترون و سایر منابع برای کشتن سلول‌های سرطانی و کوچک کردن تومور می‌باشد. اشعه ممکن است توسط دستگاهی از خارج بدن داده شده (رادیوتراپی خارجی) و یا ممکن است از ماده‌ای که داخل بدن و نزدیک سلول‌های سرطانی کار گذاشته شده است، حاصل آید.
-‌ رادیوتراپی داخلی : رادیوتراپی سیستمیک که از مادة رادیواکتیو نظیر آنتی‌بادی مونوکلونال نشان‌دار شده که در کل بدن گردش می‌کند، استفاده شود.
-‌ ید رادیواکتیو : شکل رادیواکتیو ید، اغلب در آزمایشات تصویربرداری یا درمان سرطان تیروئید و سرطان‌های خاص دیگر استفاده می‌شود. برای آزمایشات تصویربرداری، بیمار دوز اندکی از ید رادیواکتیو دریافت می‌دارد که در سلول‌های تیروئید و انواع خاصی از تومور جمع شده و توسط اسکنر شناسایی می‌شود. برای درمان سرطان تیروئید، بیمار دوز بالایی از ید رادیواکتیو را برای نابود کردن سلول‌های تیروئید دریافت می کند.
هم چنین ید رادیواکتیو در درمان رادیوتراپی داخلی ،برای سرطان‌ پروستات، ملانوم داخل چشمی و تومورهای کارسینوئید استفاده می‌شود. ید رادیواکتیو از طریق تزریق وریدی یا دانه‌های پوشیده شده که در نزدیکی تومور برای کشتن سلول‌های سرطانی قرار می‌گیرند، تجویز می‌شود.
-‌ اسکن رادیونوکلوئید : آزمایشی که تصاویری از قسمت‌های داخلی بدن تولید می‌کند. شخص توسط تزریق یا بلع ،مقدار کمی از مادة رادیواکتیو را دریافت می‌دارد و با دستگاهی که اسکنر نامیده می‌شود، رادیواکتیو در اعضای خاصی اندازه گرفته می شود.
-‌ عامل خطر (ریسک فاکتور) : عواملی که احتمال گسترش بیماری را افزایش می‌دهند. به عنوان مثال : عوامل خطرزای سرطان شامل سن، سابقة خانوادگی ابتلا به سرطان‌های خاص، مصرف سیگار، عادات خاص خوردن، چاقی، فقدان ورزش، مواجهه با اشعه یا سایر مواد ایجاد کنندة سرطان و تغییرات ژنتیکی خاص، می‌باشند.
-‌ سونوگرام : تصاویر کامپیوتری از نواحی داخلی بدن که توسط برگشت امواج صوتی پرانرژی (اولتراسونه) از بافت‌ها و اعضاء داخلی ایجاد می‌گردد، هم چنین اولتراسونوگرام نیز نامیده می‌شود.
-‌ تعیین مرحله‌ بیماری : انجام دادن معاینات و آزمایشات برای فهمیدن میزان گسترش سرطان در بدن را می‌گویند. تعیین مرحله بیماری، معمولاً براساس اندازه تومور انجام می‌شود و اینکه عقده ‌های لنفاوی سرطانی هستند و یا اینکه سرطان از محل اصلی به سایر بخش‌های بدن پخش شده است یا نه. دانستن مرحله بیماری برای طرح بهترین درمان، مهم است.
-‌ جراح : پزشکی است که بخشی از بدن را با انجام عمل جراحی روی بیمار بر می‌دارد یا ترمیم می‌کند.
-‌ جراحی : عملی است برای برداشتن یا ترمیم‌ بخشی از بدن برای یافتن اینکه آیا بیماری وجود دارد یا نه.
-‌ علامت: دلالتی است بر این که شخص شرایط یا بیماری خاصی را دارد. برخی انواع علایم شامل سردرد، تب، خستگی، تهوع و استفراغ و درد می باشد.
-‌ درمان سیستمیک : درمانی که در آن از موادی استفاده می‌شود که از طریق جریان خون گردش کرده و به سلول‌های سراسر بدن می‌رسند و بر آنها اثر می‌گذارند.
-‌ تیروگلوبولین : حالتی که هورمون تیروئید در سلول‌های تیروئید ذخیره شده ،به خود می‌گیرد. اگر تیروئید برداشته شده باشد تیروگلوبولین نباید در آزمایش خونی شناسایی شود. پزشکان سطح تیروگلوبولین خون را برای شناسایی سلول‌های سرطانی باقی مانده در بدن ، استفاده می‌کنند.
-‌ تیروئید : غده‌ای که در عمق حنجره بوده و هورمون‌های تیروئید را تولید می‌کند. تیروئید به تنظیم رشد و متابولیسم کمک می‌کند.
سلول‌های فولیکولر تیروئید : یکی از انواع سلول های تیروئید که هورمون تیروئید را می‌سازد.
-‌ هورمون تیروئید : هورمونی است که بر روی ضربان قلب، فشار خون، دمای بدن و وزن تأثیر می‌گذارد. هورمون تیروئید به وسیلة غدة تیروئید ساخته می‌شود و در آزمایشگاه نیز می‌توان آن را ساخت.
-‌ هورمون تحریک‌کنندة تیروئید (TSH) : هورمونی است که به وسیلة غده هیپوفیز تولید می‌شود. TSH آزاد شدن هورمون‌های تیروئید از تیروگلوبولین را تحریک می‌کند. همچنین رشد سلول‌های فولیکولی تیروئید را تحریک می‌کند. سطح غیرطبیعی TSH به این معنی است که سیستم تنظیم هورمونی تیروئید از کنترل خارج شده است که اغلب در نتیجه حالتی خوش‌خیم(هیپو یا هیپرتیروئیدیسم) رخ می دهد.
-‌ بافت : یک گروه یا لایه‌ای از سلول‌ها که با همدیگر برای انجام دادن کاری خاص، همکاری می‌کنند.
-‌ سونوگرافی : روشی است که در آن امواج صوتی با انرژی بالا (اولتراسوند) از بافت‌ها یا اعضای داخلی برگشت کرده و اکو را می‌سازند. طرح‌های اکو در صفحه دستگاه اولتراسوند نشان داده می‌شوند و تصویری از بافت‌های بدن می‌سازند که سونوگرام نامیده می‌شود. همچنین اولتراسوند نامیده می‌شود.
-‌‌ عکس‌برداری به وسیلة اشعة ایکس : یک نوع تشعشع پرانرژی است. در دوز پایین برای تشخیص به کار می‌رود (برای تهیه عکس از داخل بدن) .در دوزهای بالا برای درمان سرطان به کار می‌رود.

تهیه وتنظیم: لیلا حسن پور کارلانلو
پرستار بخش فوق تخصصی هماتولوژی انکولوژی
زیر نظر دکتر جمال عیوضی ضیائی
مرکز تحقیقات هماتولو‍ژی انکولوژی دانشگاه علوم پزشکی تبریز

منبع مورد استفاده :

http://www.cancergov/cancertopics/wyntk/thyroid/.

آنچه بیماران مبتلا به سرطان رحم باید بدانند

بهمن ۱۷, ۱۳۹۱ توسط :   موضوع: : جهان پزشکی, روی خط خبرگزاری ها

این کتابچه اطلاعات مهمی دربارة سرطان رحم ارائه می دهد. در ایالات متحده امریکا سرطان‌ رحم شایع ترین سرطان‌ دستگاه تولید مثل زنانه می باشد. سرطان رحم ۶/۰ کل سرطان‌های زنان را در این کشور شامل می‌شود.

این کتابچه حاوی اطلاعاتی دربارة علل احتمالی، علائم، تشخیص و درمان سرطان رحم بوده و همچنین به بیماران و خانواده و دوستان آنان برای درک بهتر و مقابله با این بیماری کمک می‌کند.

نتایج تحقیقات اطلاعات ما را در مورد سرطان رحم افزایش داده است. دانشمندان دربارة کشف علل بروز آن بیشتر تلاش می‌کنند. آنها راه های جدیدی برای پیشگیری، شناسائی ، تشخیص و درمان این بیماری شناسائی می‌کنند.

تحقیقات به بهبود کیفیت زندگی بیماران و کاهش شانس مرگ ناشی از بیماری کمک کرده‌ است.

رحم

رحم قسمتی از سیستم تولید مثل زنانه می باشد. آن عضوی میانی تهی و گلابی شکل است. جایی که بچه در آن رشد می‌کند. رحم در لگن مابین مثانه و رکتوم قرار دارد. قسمت پائینی و باریک رحم دهانه رحم است. قسمت میانی وسیع نیز ‌تنه یا جسم رحم می باشد. سرگنبدی شکل رحم فوندوس یا قعر رحم است. لوله‌های فالوپ از طرفین سر رحم به سمت تخمدان‌ها کشیده شده‌اند.

جدار رحم دولایه بافتی دارد. لایه داخلی یا پوشاننده که آندومتریوم نامیده می شود و لایه خارجی که بافت عضلانی بوده و میومتریوم نامیده می‌شود.

در زنان در سن باروری، لایه پوشاننده رحم هر ماه جهت آمادگی برای حاملگی رشد کرده و ضخیم می‌شود. اگر زن حامله نشود لایه ضخیم و خونی از طریق واژن به بیرون از بدن جریان می‌یابد این جریان قاعدگی نامیده می‌شود.

سرطان چیست؟

سرطان گروهی از بیماری ‌های مرتبط است. همه سرطان‌ها از سلول‌ها که واحد سازنده بدن هستند، شروع می‌شوند. سلول ها بافت را می‌سازند و بافت‌ها اعضای بدن راتشکیل می دهند. بطور طبیعی سلول‌ها رشد کرده و برای تشکیل سلول‌های جدید که بدن به آنها احتیاج دارد، تقسیم می‌شوند. وقتی سلول‌ها پیر می‌شوند می‌میرند و سلول‌های جدید جای آنها را می‌گیرند.
گاهی اوقات این روند معکوس‌ می‌شود. سلول‌های جدید هنگامی‌که بدن به آنها نیاز ندارد، تشکیل می‌شوند و سلول‌های پیر هنگامی‌که باید بمیرند، از بین نمی روند.. این سلول‌های اضافی توده بافتی تشکیل می دهند که غده یا تومور نامیده می‌شود.

تومورها می‌توانند خوش‌خیم یا بدخیم باشند.

تومورهای خوش‌خیم

سرطانی نیستند. پزشکان معمولاًُ می‌توانند آنها را بردارند. سلول‌های تشکیل دهنده تومورهای خوش‌خیم به سایر قسمت‌های بدن پخش نمی‌شوند. در بیشتر موارد تومورهای خوش‌خیم بعد از برداشته شدن عود نمی‌کنند. مهم تر این‌که تومورهای خوش‌خیم ندرتاً تهدید کننده زندگی هستند.

تومورهای خوش‌ خیم رحم

فیبروئیدها   تومورهای خوش خیم شایعی هستند که در عضلات رحم رشد می‌کنند. بطور عمده زنان، ممکن است فیبروئید های متعددی در یک زمان داشته باشند فیبروئید‌ ها سرطانی‌ نمی‌شوند .وقتی زنی یائسه می‌شود گاهی اوقات فیبروئیدها کوچک تر شده و از بین می‌روند. معمولاً فیبروئید ها علامتی ایجاد نمی‌کنند و نیاز به درمان ندارند اما بسته به اندازه  و موقعیت‌ خود، فیبروئیدها می توانند باعث خونریزی، ترشح واژینال و تکرر ادراری شوند. زنان دارای این علائم بایستی توسط پزشک ویزیت شوند. اگر فبیرونید موجب خونریزی شدید شده و یا اعضای مجاور را تحت فشار قرار داده و منجر به درد شود، پزشک درمان جراحی یا سایر درمان‌ها را پیشنهاد می‌کند.

آندومتریوز حالت خوش خیم دیگری است که رحم را متأثر می‌سازد و در زنان ۳۰-۴۰ ساله بویژه زنانی که حاملگی نداشته‌اند بیشترین شیوع را دارد. آن زمانی رخ می‌دهد که بافت‌‌ها و متریوم در بیرون رحم و در اعضای مجاور رشد می کنند.  این حالت ممکن است باعث دوره‌های قاعدگی دردناک، خونریزی واژینال غیرطبیعی و گاهی اوقات توانایی از دست دادن باروری (توانایی‌ بارور شدن) شود ، اما باعث بروز سرطان نمی‌شود . زنان مبتلا به آندومتریوز توسط هورمون یا جراحی درمان می‌شوند.

هیپرپلازی آندومتریوم افزایش تعداد سلول‌های پوشاننده رحم است.  آن سرطانی نبوده و گاهی اوقات به سمت سرطانی شدن پیش می‌رود. دوره‌های قاعدگی سنگین، خونریزی بین دوره‌های ماهانه و خونریزی بعد از یائسگی، از علائم شایع هیپرپلازی هستند هیپرپلازی اغلب بعد از سن ۴۰ سالگی شایع است. برای جلوگیری از سرطانی شدن هیپرپلازی آندومتر، توصیه پزشکان جراحی برای برداشتن رحم (هیسترکتومی) بوده و  درمان هورمونی (پروژسترون) و معاینات پی‌گیری منظم را نیز توصیه می‌کنند.

تومورهای  بدخیم

سرطانی هستند. عموماً بسیار خطرناک بوده و ممکن است تهدید کننده زندگی باشند. سلول‌های سرطانی به بافت‌ها و اعضای مجاور حمله کرده و به آنها آسیب می‌رسانند. هم چنین سلول‌های سرطانی می‌توانند از تومور بدخیم جدا شده و وارد جریان خون‌ یا سیستم لنفاوی می‌شوند. و این چگونگی انتشار  سلول‌های سرطانی از تومور اصلی (اولیه) برای تشکیل تومورهای جدید در اندام های دیگر می‌باشد. انتشار سرطان متاستاز نامیده دیده می‌شود.

هنگامی‌که سرطان رحم به بیرون رحم انتشار می‌یابد (متاستاز) سلول‌های سرطانی اغلب در عقده‌های لنفاوی و اعصاب و عروق خونی مجاور یافت می‌شوند. اگر سرطان به عقده‌های لنفاوی برسد، سلول‌های سرطانی می‌توانند به دیگر عقده‌های لنفاوی در سایر اندام ها نظیر ریه، کبد و استخوان‌ها نیز انتشار یابند. وقتی سرطان از محل اصلی به سایر قسمت‌های بدن پخش می‌شود ، تومور جدید همان نوع سلول‌های غیرطبیعی را دارد و به همان نام تومور اولیه نامیده می‌شود. برای مثال اگر سرطان‌ رحم به ریه منتشر شود سلول‌های سرطانی در ریه در حقیقت سلول‌های سرطانی رحم هستند و بیماری، سرطان رحم متاستاتیک ریه نامیده می‌شود نه سرطان ریه و به عنوان سرطان رحم درمان می‌شود.

پزشکان گاهی اوقات تومور جدید را بیماری دوردست می‌نامند. شایع ترین نوع سرطان‌ رحم که از لایه پوشاننده رحم (آندومتر) شروع می‌شود،  سرطان آندومتریال یا سرطان رحم نامیده می‌شود. در این کتابچه، ما از اصطلاح سرطان رحم برای اشاره به سرطانی که از آندومتر شروع می‌شود استفاده کرده ایم.

نوع متفاوتی از سرطان بنام سارکوما‌ی رحم، از عضلات منشأت می‌گیرد. سرطانی که از دهانه رحم شروع می‌شود نیز نوع متفاوتی از سرطان است. در این کتابچه ،در مورد سارکوم رحم یا سرطان دهانه رحم بحث نمی‌شود .

عوامل خطر (ریسک فاکتور ها)

چه کسی در خطر است. هیچ کس علت واقعی بروز سرطان رحم را نمی‌داند با وجود این واضح است که این بیماری مسری نبوده و هیچ کس نمی‌تواند سرطان را از دیگری بگیرد. زنانی که دچار این بیماری می‌شوند نسبت به دیگر زنان عوامل خطر معینی دارند.  عامل خطر چیزی است که شانس شخص را برای پیشرفت به سمت بیماری‌ افزایش می دهد. اغلب زنانی که عوامل خطر شناخته شده‌ دارند دچار سرطان رحم نمی‌شوند و بسیاری از افرادی هم که این بیماری را دارند هیچ یک از این عوامل خطر را ندارند. پزشکان ندرتأ می‌توانند توضیح دهند که یک زن مبتلا به سرطان رحم می‌شود ولی دیگری نمی شود.

نتایج مطالعات عوامل خطر زیر را مطرح می‌کنند :

-‌ سن  سرطان رحم عمدتا در زنان بالای ۵۰ سال رخ می‌دهد.

-‌ هیپرپلاری آندومتر   خطر بروز سرطان رحم در زنان مبتلا به هیپرپلازی آندومتر بیشتر است.

-‌ درمان جایگزینی هورمون : برای کنترل علائم یائسگی و جلوگیری از استئوپروز (پوکی استخوان) و کاهش خطر بیماری قلبی و سکته مغزی استفاده می‌شود. زنانی که از استروژن بدون پروژسترون استفاده می‌کنند خطر بیشتری برای ابتلا به بیماری دارند.

به نظر می‌رسد استفاده طولانی مدت و با دوز بالای استروژن، این خطر را افزایش می‌دهد. زنانی‌ که از ترکیب استروژن و پروژسترون استفاده می‌کنند ،خطر کمتری برای ابتلا به سرطان رحم نسبت به کسانی‌که فقط از استروژن استفاده می‌کنند، دارند. پروژسترون از رحم حفاظت می‌کند. زنان باید در مورد فواید و خطرات درمان جایگزین هورمونی با پزشک خود صحبت کنند . هم‌چنین کنترل منظم در حین گرفتن درمان، احتمال این که پزشک بتواند سرطان رحم را در مراحل اولیه تشخیص دهد، بهبود می‌دهد.

-‌ چاقی و حالات مرتبط : بدن مقداری از استروژن خود را در بافت چربی می‌سازد  و به این علت است که زنان چاق نسبت به زنان لاغر در بدن خود مقادیر بالای استروژن دارند. مقادیر بالای استروژن، شاید علت ابتلای اغلب زنان چاق به سرطان رحم ‌باشد. خطر این بیماری همچنین در زنان مبتلا به دیابت یا فشار خون بالا (شرایطی که در بسیاری از زنان چاق ایجاد می‌شود) افزایش می‌یابد.

-‌ مصرف تاموکسی‌فن:زنانی‌که داروی تاموکسی‌فن برای پیشگیری یا درمان سرطان پستان، دریافت می‌کنند خطر افزایش یافته‌ای برای سرطان رحم دارند. این خطر به نظر می‌رسد در ارتباط با اثر استروژن مانند این دارو، بر روی رحم می‌باشد. پزشکان زنانی را که تاموکسی فن دریافت می کنند، برای علائم و نشانه های افزایش احتمالی سرطان رحم، بررسی می کنند. منافع تاموکسی‌فن برای درمان سرطان پستان نسبت به خطر آن برای ایجاد سایر سرطان‌ها بیشتر است. هر زنی‌که می‌خواهد تاموکسی‌فن مصرف نماید، باید در مورد سابقه پزشکی شخصی و خانوادگی و نگرانی‌های خود با پزشک صحبت کند.

-‌ نژاد : زنان سفید‌پوست احتمال بیشتری برای ابتلا به سرطان رحم نسبت به زنان آفریقایی آمریکایی‌تبار دارند.

-‌ سرطان روده بزرگ : زنانی‌که مشکل قابل توارث سرطان روده بزرگ را داشته باشند، در خطر بیشتری از نظر پیشرفت به سمت سرطان رحم نسبت به سایر زنان می باشند.

سایر عوامل خطر با طول مدتی که بدن زن با استروژن مواجه بوده است، مرتبط می باشند.

زنانی‌که زایمان نکرده‌اند، شروع قاعدگی در سنین خیلی پایین و یا زنانی که دیر هنگام یائسه شده اند، در معرض مواجهه طولانی با استروژن بوده و خطر بیشتری برای ابتلا دارند.

زنان با عوامل خطر شناخته شده و افرادی که دربارة سرطان رحم نگران هستند بایستی از پزشک خود دربارة علائم قابل جستجو و تعداد دفعات کنترل منظم، سوال کنند .توصیه پزشک بر پایه سن، سابقه پزشکی و سایر عوامل خواهد بود.

علائم و نشانه ها

سرطان رحم معمولاً بعد از یائسگی رخ می‌دهد اما ممکن است در حول و حوش زمان یائسگی هم ایجاد شود. خونریزی واژینال غیرطبیعی، شایع‌ترین علامت سرطان رحم است. خونریزی ممکن است به صورت جریان آبکی و رگه‌های خونی که به تدریج حاوی خون  بیشتری می‌شود، رخ دهد.
زنان نباید فرض کنند که خونریزی غیرطبیعی قسمتی از یائسگی است. در صورت وجود هر کدام از علایم زیر، باید به پزشک مراجعه شود :

-‌ ترشح‌ یا خونریزی واژینال غیرطبیعی

-‌ ادرار کردن سخت یا دردناک

-‌ درد در هنگام نزدیکی

-‌ درد در ناحیه لگن

این علائم ممکن است ناشی از سرطان و یا سایر عوامل دارای خطر کمتر ، باشد. اغلب اوقات آنها از علایم بروز سرطان‌ نیستند اما تنها پزشک برای اطمینان ،می‌تواند این را مطرح نماید.

تشخیص

اگر زن علائمی دارد که سرطان‌ رحم را تأیید می کند پزشک نشانه‌های عمومی سلامتی را کنترل می‌کند. پزشک ممکن است آزمایشات ادرار و خون درخواست نماید. همچنین ممکن است معاینات و آزمایشات توصیه شده بعدی را درخواست نماید.

-‌ معاینه لگنی : زنان برای کنترل واژن، رحم و مثانه و رکتوم معاینه لگنی می‌شوند. پزشک این اعضا را از نظر وجود توده‌ و یا تغییر در شکل یا اندازه‌ لمس می‌کند. برای دیدن قسمت بالای واژن و دهانه رحم، پزشک وسیله ای بنام اسپکولوم را داخل واژن وارد می‌کند.

-‌ آزمایش پاپ‌اسمیر   پزشک سلول‌هایی را از دهانه رحم و قسمت فوقانی واژن جمع می‌کند.

آزمایشگاه طبی برای سلول‌های غیرطبیعی آن‌را کنترل می‌کند. هر چند آزمایش پاپ اسمیر می‌تواند سرطان دهانه رحم را شناسایی ‌کند ولی سلول‌های داخل رحم معمولاً در این آزمایش دیده نمی‌شوند. این دلیلی است که پزشک نمونه‌هایی از سلول‌های قسمت داخلی رحم را از طریق بیوپسی جمع آوری می‌کند.

-‌ سونوگرافی ترانس‌ واژینال :پزشک وسیله‌ای را وارد واژن می کند.این وسیله امواج صوتی پرفرکانس در رحم ایجاد می‌کند. الگوی اکوهایی (برگشت صدا) که آنها تولید می کنند، تصویری را تشکیل می دهد. اگر آندومتر خیلی ضخیم به نظر برسد، پزشک می‌تواند بپوپسی انجام دهد.

-‌ بیوپسی: پزشک نمونه ای از بافت پوشاننده رحم را برمی‌دارد. این کار معمولاً در مطب پزشک انجام می‌شود . با این حال در برخی موارد، نیاز به انجام اتساع و کورتاژ( کورتاژ تشخیصی ) می باشد. کورتاژ تشخیصی معمولاً در همان روز عمل جراحی و تحت بیهوشی در بیمارستان انجام می‌شود. آسیب‌شناس بافت را برای کنترل از نظر وجود سلول های سرطانی، هیپرپلازی و سایر حالات، آزمایش می‌کند. برای مدت کوتاهی بعد از بیوپسی ، برخی از زنان درد و خونریزی واژینال دارند.

در صورت نیاز به بیوپسی، ممکن است از پزشک خود سوالات زیر را بپرسید :

-‌ چه نوع بیوپسی خواهم داشت؟ چرا؟

-‌ آن چه مدت طول خواهد کشید؟ آیا به من آسیب می‌رساند؟

-‌ بعد از چه مدت ،من از نتایج با اطلاع خواهم شد؟

-‌ آیا خطراتی وجود دارد؟ شانس بروز عفونت و خونریزی بعد از بیوپسی چقدر خواهد بود؟

-‌ اگر سرطان داشته باشم چه کسی درباره درمان با من صحبت خواهد کرد؟ و چه موقع؟

تعیین مرحله بیماری

در صورت تشخیص سرطان رحم ، پزشک نیاز دارد مرحله بیماری و یا وسعت آن را برای طراحی بهترین برنامه درمانی، تعیین نماید. تعیین مرحله بیماری کوششی دقیق برای اطلاع از انتشار سرطان است. و اینکه انتشار در کدام قسمت بدن رخ داده است. پزشک ممکن است آزمایشات ادرار و خون و عکس‌برداری سینه درخواست نماید و نیز ممکن است انجام سایر عکس برداری‌ها، سی تی‌اسکن، سونوگرافی و MRI (تصویربرداری مغناطیسی) و یا مشاهده روده بزرگ (کولونوسکوپی و سیگموئید سکوپی) لازم باشد.

در اغلب موارد، قابل اعتمادترین راه تعیین مرحله بیماری برداشتن رحم (هیسترکتومی) است. بعد از اینکه رحم برداشته شد جراح به جستجوی نشانه‌های واضحی که حاکی از تهاجم سرطان به عضله رحم باشد می پردازد.  جراح همچنین عقده‌های لنفاوی و سایر اعضای لگن را برای نشانه‌های سرطان ممکن است کنترل کند. آسیب‌شناس از میکروسکوپ جهت معاینه رحم و سایر بافت های برداشته شده توسط جراح، استفاده می‌کند.

اشکال عمده هر مرحله از بیماری عبارت است از :

مرحله I : سرطان تنها در تنه رحم بوده  و در دهانه رحم نیست.

مرحله II : سرطان از تنه رحم به دهانه رحم منتشر شده است.

مرحله III : سرطان به بیرون رحم منتشر شده اما به خارج لگن (به مثانه و رکتوم) منتشر نشده است. عقده‌های لنفاوی لگن، حاوی سلول‌های سرطانی هستند.

مرحله IV : سرطان به داخل مثانه و رکتوم منتشر شده و یا فراتر از لگن یا به سایر قسمت‌های بدن منتشر شده است.

درمان

بسیاری از زنان می‌خواهند در تصمیم‌گیری دربارة مراقبت پزشکی خود نقش فعالی داشته باشند. آنها می‌خواهند همه چیز را دربارة بیماری خود یا انتخاب‌های درمانی بدانند. با وجود این شوک و اضطرابی که افراد بعد از تشخیص سرطان احساس می‌کنند ،فکر کردن دربارة مواردی را  که آنها می‌خواهند از پزشک خود بپرسند، سخت می‌کند. تهیه فهرستی از سؤالات ،قبل از ملاقات با پزشک، اغلب کمک کننده است .برای کمک به یادآوری آنچه که پزشک می‌گوید، بیمار می‌تواند یادداشت بردارد یا دربارة استفاده از ضبط صوت سوال کند. برخی زنان هم چنین می‌خواهند یکی از اعضای خانواده یا دوستان هنگامی که با پزشک صحبت می‌کنند با آنان باشد و یا برای شرکت در بحث ،یادداشت برداری نماید .

پزشک ممکن است بیمار را به پزشکی که در درمان سرطان تخصص دارد( انکولوژیست ) ارجاع دهد و یا این که بیمار برای یک مرجع درمانی از پزشک خود پرسش نماید . درمان معمولاً چند هفته بعد از تشخیص شروع می‌شود و زمان مورد نیاز برای صحبت با پزشک دربارة انتخاب‌های درمانی و یادگیری بیشتر در مورد سرطان رحم، وجود خواهد داشت.

آمادگی برای درمان

انتخاب درمان بستگی به اندازة تومور، مرحله‌ بیماری، تأثیر هورمون های زنانه بر رشد تومور و درجه تومور دارد. درجه بیماری بیان می‌کند که دقیقاً سلول‌های سرطانی، تا چه اندازه شبیه سلول‌های طبیعی هستند و این که سرطان احتمالاً با چه سرعتی رشد می‌کند.

سرطان‌های درجه پایین، احتمالاً رشد و انتشار آهسته‌تری نسبت به سرطان‌های درجه بالا دارند.

پزشک، سایر عوامل همانند سن و سلامت عمومی زن را نیز در نظر می‌گیرد.

برخی سوالاتی که ممکن است از پزشک خود داشته باشید:

-‌ چند نوع سرطان رحم دارم؟ آیا سرطان منتشر شده است؟ مرحله بیماری چیست؟
-‌ آیا به آزمایشات بیشتری برای کنترل از نظر انتشار بیماری دارم؟ درجه تومور چیست؟
-‌ انتخاب های درمانی برای من کدام است ؟ کدامیک را برای من توصیه می‌کنید؟ چرا؟
-‌ فواید مورد انتظار درمان ها چیست؟ هزینه درمان چیست؟
-‌ خطرات و عوارض جانبی هر درمان کدام است؟

-‌ چقدر درمان بر روی فعالیت های طبیعی زندگی اثر خواهد گذاشت؟ چه مدت بایستی کنترل منظم شوم؟

-‌ آیا کارآزمایی بالینی (مطالعة تحقیقی) مناسب برای من وجود دارد؟
افراد نیاز ندارند یک باره همه سوالات خود را بپرسند یا همه جواب ها را بفهمند. آنها شانس‌های دیگری برای پرسش از پزشک خود برای توضیح مسائلی که واضح نیست و پرسش برای اطلاعات بیشتر، خواهند داشت.

روش‌های درمانی

زنان مبتلا به سرطان رحم انتخاب‌های درمانی متعددی دارند. اغلب آنان  توسط جراحی درمان می‌شوند. برخی هم رادیوتراپی می‌شوند. تعداد کمی از زنان هورمون درمانی شده و برخی بیماران ترکیبی از این درمان‌ها را می‌گیرند. پزشک بهترین شخصی است که انتخاب‌های درمانی را توصیف کرده و در مورد نتایج مورد انتظار درمانی بحث می کند. فرد می‌تواند دربارة مشارکت در یک کارآزمایی بالینی(که یک مطالعه تحقیقی روش جدید درمانی است) با پزشک خود صحبت ‌کند. کارآزمایی بالینی یک انتخاب مهم برای زنان در همه مراحل سرطان رحم می‌باشد.
اغلب زنان مبتلا به سرطان رحم، برای برداشتن رحم (هیسترکتومی) از طریق برش در شکم ،جراحی می‌شوند.

پزشک هر دو لوله فالوپ و نیز تخمدان‌ها را  برمی‌دارد (این عمل سالپنگوافورکتومی دو طرفه نامیده می‌شود).

پزشک هم‌چنین عقده‌های لنفاوی نزدیک تومور را بر می‌دارد تا آنها را از نظر وجود سرطان‌ مشاهده کند. اگر سلول‌های سرطانی به عقده‌های لنفاوی رسیده باشند  این به این معناست که بیماری به سایر قسمت‌های بدن نیز پخش شده است. اگر سلول‌های سرطانی به فراتر از آندومتر منتشر نشده باشند نیاز به درمان دیگری نخواهد بود. مدت اقامت در بیمارستان از چند روز تا یک هفته متغیر است.

برخی سوالاتی که فرد ممکن است از پزشک خود دربارة جراحی داشته باشد :

-‌ من چه نوع جراحی خواهم داشت؟
-‌ چه احساسی بعد از جراحی خواهم داشت؟
-‌ در صورت درد، چه کمکی دریافت خواهم نمود؟
-‌ ‌چه مدت در بیمارستان بستری خواهم شد؟
-‌ آیا بعد از عمل جراحی عوارض دراز مدت خواهم داشت؟
-‌ چه موقع قادر به از سر گرفتن فعالیت‌های روزمره زندگی خواهم بود؟
-‌ آیا جراحی‌ بر زندگی جنسی من تأثیر خواهد گذاشت؟
-‌ آیا کنترل‌های منظم موردنیاز خواهد بود؟

در رادیوتراپی، اشعه‌های با انرژی بالا برای از بین بردن سلول‌های سرطانی مورد استفاده قرار می‌گیرد .همانند جراحی، رادیوتراپی یک درمان موضعی بوده و تنها سلول‌های سرطانی در ناحیه تحت درمان را متأثر می‌کند.

اغلب زنان مبتلا به سرطان رحم در مرحله I ، II و یا III هر دو درمان جراحی و رادیوتراپی را دریافت می‌کنند. اغلب بیماران رادیوتراپی قبل از جراحی را برای کوچک شدن تومور و یا رادیوتراپی بعد از جراحی را برای نابود کردن سلول‌های سرطانی باقی مانده در ناحیه، دریافت می‌کنند.

همچنین پزشک ممکن است درمان‌های رادیوتراپی را برای تعداد کمی از زنان که کاندید جراحی نیستند، توصیه کند.

پزشکان از دو نوع درمان رادیوتراپی برای درمان سرطان رحم استفاده می‌کنند :
رادیوتراپی (تشعشع) خارجی
در درمان رادیوتراپی خارجی، یک دستگاه بزرگ در خارح از بدن برای دادن اشعه به ناحیه تومور استفاده می شود. بیمار به صورت سرپایی به یک بیمارستان یا کلینیک مراجعه کرده و ۵ روز در هفته برای چندین هفته رادیوتراپی خارجی دریافت می‌کند. این برنامه به حفاظت سلول‌های سالم و بافت ها بوسیله انتشار به بیرون، دوز کلی اشعه کمک می‌کند.
رادیوتراپی داخلی
در رادیوتراپی داخلی، لوله کوچکی محتوی ماده رادیواکتیو از طریق واژن وارد شده و در موضع‌ برای چند روز باقی می‌ماند. در طی درمان، شخص در بیمارستان بستری می‌شود.
برای محافظت دیگران از مواجهه‌ با اشعه، بیمار قادر به داشتن همراه (و ملاقات کننده‌ ها) نخواهد بود و یا تنها ملاقات کوتاهی خواهد داشت. هنگامی که مواد کاشتنی برداشته می‌شوند فرد در بدن خود رادیو ‌اکتیویته نخواهد داشت. اغلب بیماران به هر دو نوع رادیوتراپی نیاز دارند.
سؤالاتی که افراد در مورد رادیوتراپی می‌توانند از پزشک خود داشته باشند:
-‌ هدف از درمان چیست؟
-‌ چقدر اشعه داده خواهد شد؟
-‌ آیا نیاز به بستری بیمارستانی دارم؟ برای چه مدت؟
-‌ چه موقع درمان شروع شده و چه موقع خاتمه می‌یابد؟
-‌ چه احساسی طی درمان خواهم داشت؟
-‌ آیا درمان، عوارض جانبی دارد؟
-‌ چه مراقبتی در طول درمان از خود، می‌توانم انجام دهم؟
-‌ چطور خواهم فهمید که درمان مؤثر بوده است؟
-‌ آیا در طی درمان قادر به ادامه فعالیت‌های عادی زندگی خود خواهم بود؟
-‌ درمان، چقدر زندگی جنسی مرا تحت تأثیر قرار می‌دهد؟
-‌ آیا ملاقات های پی‌گیری لازم است؟
درمان هورمونی شامل موادی است که از رشد سلول‌های سرطانی با استفاده از هورمون‌ها (که آنها برای رشد خود از آنها بهره می‌گیرند)، جلوگیری می‌کند. هورمون ها‌ به گیرنده‌های هورمونی می‌چسبند و باعث تغییر در بافت رحم می‌شوند. قبل از شروع درمان، پزشک آزمایش گیرندة هورمونی را درخواست می‌کند. این آزمایش که اختصاصی بافت رحم می باشد به پزشک در مورد درک حضور گیرنده‌های استروژن و پروژسترون کمک می‌کند. اگر بافت، گیرنده داشته باشد بیمار به احتمال زیاد به درمان هورمونی پاسخ می‌دهد. به درمان هورمونال، درمان سیستمیک نیز گفته می‌شود زیرا به سلول‌های سرطانی به صورت سرتاسری اثر می‌گذارد. معمولاً درمان هورمونی یک نوع پروژسترون است که به صورت قرص مصرف می‌شود.
پزشک از درمان هورمونی برای زنان مبتلا به سرطان رحم که انجام درمان جراحی و رادیوتراپی در آنها مقدور نیست، استفاده می‌کند. ممکن است پزشک از درمان هورمونی در مبتلایان به سرطان رحم که انتشار بیماری به ریه یا سایر مناطق دوردست بدن  در آنها صورت گرفته است، استفاده نماید. همچنین زنانی که سرطان رحم در آنها عود کرده است، این درمان داده می‌شود.
سؤالاتی که فرد می‌تواند از پزشک خود دربارة درمان هورمونی بپرسد :
-‌ چرا من به این درمان نیاز دارم؟
-‌‌ نتایج آزمایش هورمونی گیرنده‌ها، چه می‌باشد؟
-‌ چه مدت این درمان را خواهم گرفت ؟
-‌ آیا عوارض جانبی خواهم داشت؟ برای کاهش این عوارض چه کاری می توانم انجام دهم؟

‌ عوارض جانبی درمان

به دلیل اینکه درمان سرطان ممکن است به سلول‌ها و بافت‌های سالم آسیب برساند بنابراین گاهی اوقات، عوارض جانبی ناخواسته‌ای ایجاد می‌شود. این عوارض جانبی بستگی به عوامل متعددی از قبیل نوع و وسعت درمان دارد. عوارض‌ جانبی ممکن است برای هر فرد مشابه نباشد و آنها ممکن است از یک دوره درمانی به دورهای دیگر تغییر کنند . قبل از شروع درمان پزشکان و پرستاران عوارض جانبی احتمالی و چگونگی کمک به برخورد با آنها را، توضیح می‌دهند.
جراحی
بعد از هسیترکتومی، فرد معمولاً مقداری درد و احساس خستگی دارد. اغلب زنان فعالیت های عادی زندگی خود را طی ۸-۴ هفته بعد جراحی از سر می‌گیرند. برخی ممکن است  نیاز به زمان بیشتر از آن ،داشته باشند.
برخی زنان مشکلاتی نظیر تهوع و استفراغ بعد از جراحی دارند و برخی ممکن است مشکلات مثانه و روده داشته باشند. پزشک ممکن است در ابتدا رژیم محدودیت دریافت مایعات، تجویز نموده و به تدریج غذاهای جامد تجویز نماید.
زنانی‌که هیسترکتومی شده اند دوره‌های قاعدگی نداشته و دیگر حامله نخواهند شد. هنگامی که تخمدان‌ها برداشته شوند یائسگی رخ می‌دهد. گر گرفتگی و سایر علائم یائسگی که با جراحی ایجاد می‌شوند ممکن است شدیدتر از مواردی باشند که با یائسگی طبیعی ایجاد می‌شوند.

درمان جایگزینی هورمونی ( HRT)
این درمان اغلب در زنانی که سرطان رحم نداشته‌اند برای برطرف کردن این مشکلات تجویز می‌شود. با وجود این ،پزشکان معمولاً استروژن را به کسانی که سرطان رحم داشته‌اند تجویز نمی‌کنند. از آنجایی که استروژن عامل خطر برای این بیماری است پزشکان ،اغلب این نگرانی را دارند که استروژن ممکن است باعث عود سرطان رحم شود.
برخی پزشکان معتقدند شواهد علمی دربارة افزایش خطر عود سرطان توسط  استروژن وجود ندارد. برای برخی زنان، هسیترکتومی بر نزدیکی جنسی اثر می‌گذارد .یک زن ممکن است احساس فقدان داشته باشد و این امر ممکن است نزدیکی را مشکل کند. در میان گذاشتن این احساس با شریک جنسی ، ممکن است کمک کننده باشد.
‌ رادیوتراپی
عوارض جانبی درمان رادیوتراپی عمدتاً به دورة درمانی و قسمتی از بدن که تحت درمان است، بستگی دارد. عوارض جانبی شایع شامل خشکی، قرمزی پوست و از دست دادن مو در ناحیه درمان شده، از دست دادن اشتها و خستگی شدید است. برخی زنان ممکن است خشکی، خارش- ضخیم شدن و احساس سوزش در واژن داشته باشند. رادیوتراپی همچنین می‌تواند باعث اسهال یا تکرر و  ناراحتی ادراری شود ممکن است تعداد گلبول‌های سفید خون که از بدن در برابر عفونت محافظت می‌کنند، کاهش یابد.
پزشکان به بیماران خود توصیه می‌کنند در طی رادیوتراپی تماس جنسی نداشته باشند. با وجود این بیشتر بیماران به فعالیت‌های جنسی چند هفته بعد از اتمام درمان، برمی‌گردند. پزشک و پرستار ممکن است راه هایی را برای برطرف کردن ناراحتی واژن مرتبط با درمان، توصیه نمایند.
‌ درمان هورمونی
در این درمان ، برخی عوارض جانبی ایجاد می‌شوند. زنانی‌که پروژسترون می‌گیرند احتباس مایعات ، افزایش اشتها و افزایش وزن دارند .زنانی‌که هنوز قاعده می‌شوند ممکن است تغییراتی در دوره ماهانه آنها رخ دهد.
‌ تغذیه

افراد در طی درمان سرطان، نیاز به تغذیه مناسب دارند. آنها نیاز به کالری و پروتئین‌ کافی برای پیشبرد بهبودی، بدست آوردن قدرت و داشتن وزن سالم دارند. تغذیه مناسب ،به افراد مبتلا به سرطان کمک می‌کند احساس بهتر و انرژی بیشتری داشته باشند. بیماران ممکن است احساس کنند در صورتی که دچار ناراحتی یا خستگی باشند. هم‌چنین عوارض‌ جانبی درمان نظیر کم‌اشتهایی، تهوع و استفراغ می‌تواند خوردن را مشکل کند. طعم غذاها ممکن است متفاوت بنظر برسد. پزشک، کارشناس تغذیه یا سایر فراهم‌کنندگان مراقبت سلامت می‌توانند به بیماران درباره راه های حفظ تغذیه سالم، توصیه های لازم را بنمایند.

‌ مراقبت‌  های پی گیری

مراقبت های پی گیری بعد از درمان، در سرطان رحم مهم است. زنان نباید دربارة صحبت در مورد پی گیری با پزشک خود درنگ کنند. کنترل منظم باعث می‌شود هر تغییری در سلامتی مورد توجه قرار گیرد. هر مشکلی که گسترش می‌یابد بایستی هر چه سریع تر یافته و درمان شود. کنترل منظم ممکن است شامل معاینه بدنی، لگنی، عکس‌برداری ساده و آزمایشات آزمایشگاهی باشد.
سیستم  های حمایتی

زندگی با بیماری مهمی نظیر سرطان، ساده نیست. برخی افراد برای سازش با جنبه‌های علمی و روانی این بیماری نیاز به کمک دارند. گروه های حمایتی کمک کننده می‌باشند. در این گروه‌ ها، بیماران و اعضای خانواده آنان در مورد تأثیر روش‌های درمانی و سازش با بیماری، با هم تبادل نظر می‌کنند. بیماران ممکن است برای پیدا کردن گروه حمایتی با اعضای تیم مراقبت بهداشتی صحبت کنند.
برای یک زن طبیعی است که دربارة اثرات سرطان رحم و درمان آن بر روی فعالیت‌ جنسی خود نگران باشد. او ممکن است بخواهد دربارة عوارض جانبی ممکن و اینکه آیا این عوارض دایمی خواهند بود یا گذرا، با پزشک خود صحبت کند. به نظر می‌رسد برای یک زن و شریک جنسی وی صحبت دربارة احساسات‌ و کمک به یکدیگر برای یافتن راه هایی برای نزدیکی مناسب در طی درمان و بعد درمان، می تواند کمک کننده باشد. افرادی که با سرطان زندگی می‌کنند ممکن است دربارة سربار بودن برای خانواده خود ، نگه داشتن شغل و کنار آمدن با فعالیت‌های روزانه زندگی خود نگران باشند. همچنین نگرانی درباره مراقبت‌ و درمان، عوارض جانبی، بستری در بیمارستان و هزینه‌های پزشکی شایع هستند. پزشکان ، پرستاران و دیگر اعضای تیم مراقبت سلامت به پرسش‌هایی دربارة درمان، کار و سایر فعالیت‌ها پاسخ می‌دهند.
ملاقات با مددکار اجتماعی ، مشاور یا افراد مذهبی می‌تواند برای افرادی که می‌خواهند در مورد احساس‌خود صحبت کرده و نگرانی‌هایشان را بیان کنند،% مفید می‌باشد. اغلب مددکار اجتماعی می‌تواند منابعی برای کمک مالی، نقل و انتقال ، مراقبت‌ منزل و یا حمایت عاطفی پیشنهاد کند.
بیمارانی‌که در فعالیت‌های تحقیقی شرکت می‌کنند شانس اول را برای سود بردن از درمان‌هایی که در مطالعات اولیه قول آنها داده شده بود، را دارند. آنها هم‌چنین سهم مهمی در علم پزشکی بوسیله کمک به پزشکان برای یادگیری بیشتر در مورد بیماری دارند. اگر چه این مطالعات برخی خطرات را به همراه دارند ولی محققین دقت زیادی را برای حفاظت افراد شرکت‌کننده بکار می‌گیرند.
اصطلاحات

فوندوس : قسمت بزرگی از یک عضو توخالی که در دورترین نقطه از محل عضو می‌باشد.
درجه : درجه یک عضو بستگی دارد به اینکه سلول‌های سرطانی زیر میکروسکوپ چگونه به نظر می‌رسند و با چه سرعتی تومور رشد و پخش می‌شود.
درمان هورمونی :   درمانی که هورمون ‌ها را اضافه کرده ، مسدود می‌کند و یا بر می دارد. در شرایط خاص نظیر (دیابت، یائسگی) هورمون‌ها برای تطابق با سطح پایین هورمون، داده می‌شوند. برای کاهش یا توقف رشد سرطان‌های خاص (نظیر سرطان‌ پروستات یا پستان) هورمون‌های صناعی یا سایر داروها ممکن است برای مسدود کردن هورمون‌‌های طبیعی بدن تجویز شوند. برخی مواقع جراحی برای برداشتن غده ای که هورمون‌ خاصی را می‌سازد، لازم است. همچنین درمان هورمونی، درمان درون‌ریز نیز نامیده می‌شود.
گیرنده هورمون : یک پروتئین در سطح سلولی است که به هورمون‌های اختصاصی متصل می‌شود. هورمون باعث تغییرات متعددی در سلول می‌شود.
آزمایش‌ گیرنده هورمون : یک آزمایش برای اندازه‌گیری مقدار پروتئین‌های خاص که گیرنده‌های هورمونی نامیده می‌شوند. در بافت‌های سرطانی، هورمون‌ می‌تواند به این پروتئین‌ها بچسبد. یک سطح بالای گیرنده هورمونی به این معنی است که هورمون‌ به رشد سرطان کمک می‌کنند.
درمان جایگزینی هورمون (HRT ): هورمون‌ها (استروژن- پروژسترون یا هردو ) در زنان بعد از یائسگی برای جایگزینی با هورمون‌های دیگری که بوسیله تخمدان‌ها ساخته  نمی‌شوند، داده می شوند. همچنین درمان هورمون‌ یائسگی نامیده می‌شود.
هیپرپلازی : افزایش غیرطبیعی تعداد سلول‌های یک بافت یا عضو.
هیسترکتومی : جراحی برداشتن رحم و گاهی اوقات دهانه رحم می باشد. وقتی رحم و قسمتی از دهانه رحم برداشته می‌شود هیسترکتومی کامل نامیده می‌شود. وقتی فقط رحم برداشته می‌شود. هیسترکتومی نسبی نامیده می‌شود.
برش : برشی که برای انجام جراحی انجام می‌شود.
رادیوتراپی‌ داخلی : فرایندی که ماده رادیواکتیو توسط سوزن‌ها، دانه‌ها، سیم‌ها یا کاتترها مستقیماً داخل یا در مجاور تومور گذاشته می‌شود. همچنین براکیاتراپی و رادیوتراپی کاشتنی نیز نامیده می‌شود.

‌ لاپاراسکوپی : وسیله لوله مانند و ظریفی که برای مشاهده بافت‌ها و اعضاء داخل شکم مورد استفاده قرار می‌گیرد. یک لاپاراسکوپ، روشنایی (یک عدسی) برای دیدن داشته. و ممکن است وسیله‌ای برای برداشتن بافت هم داشته باشد.

درمان موضعی : درمانی که بر روی سلول‌ها در تومور و ناحیه نزدیک آن اثر می‌گذارد.
عقده‌های لنفاوی:یک توده گرد از بافت لنفی که بوسیله کپسول بافت همبند احاطه شده است. عقده‌های لنفاوی لنف (مایع لنفاوی) را تصفیه کرده و لنفوست‌ها (گلبول‌های سفید خون) را ذخیره می‌کنند. آنها در مسیر عروق لنفاوی واقع شده‌اند. همچنین غدد لنفاوی نامیده می‌شوند.
سیستم لنفاوی : بافت‌ها و اعضائی که گلبول های سفید خون را تولید، ذخیره و حمل می‌کنند با عفونت و سایر بیماری‌ها مبارزه می‌کنند. این سیستم شامل مغز استخوان، طحال، تیموس، عقده‌های لنفاوی و عروق لنفاوی (شبکه‌ ظریف‌ لوله‌ای که لنف سلول‌های سفید خون را حمل می‌کند) می‌باشد.

تصویربرداری تشدید شده مغناطیسی (MRI) : فرایندی که در آن  از امواج رادیویی و یک میدان قوی مغناطیسی وصل شده به کامپیوتر، برای ایجاد تصویر با جزئیات بالا از نواحی داخل بدن استفاده می شود.  این تصاویر تفاوت بین بافت طبیعی و بیمار را  نشان می دهد. MRI تصاویر بهتری از اعضاء و بافت های نرم نسبت به سایر تکنیک‌ها و اسکن ها نظیر سی‌تی‌اسکن و عکس‌برداری ساده‌ را ایجاد می کند. MRI بویژه در تصویربرداری مغز، ستون فقرات، بافت نرم مفصل و داخل استخوان‌ها مفید است. همچنین تصویربرداری تشدید شده مغاطیسی هسته‌ای نامیده می‌شود.

بدخیم (سرطانی) : تومور بدخیم می‌تواند به بافت‌های مجاور حمله کرده و آنها را منهدم نماید و به سایر بخش‌های بدن نیز پخش می شود.

انکولوژیست بالینی: پزشکی که در تشخیص و درمان سرطان با استفاده از شیمی‌درمانی و درمان هورمونی بیولوژیک تخصص دیده است. یک انکولوژیست بالینی اغلب مهم ترین فراهم‌ آورنده مراقبت بهداشت برای مبتلایان به سرطان می‌باشد.

یائسگی : دوره‌ای از زندگی که دوره‌های قاعدگی یک زن متوقف می‌شود. زنی یائسه است که ۱۲ ماه مداوم پریود نداشته باشد. هم‌چنین تغییر در زندگی نامیده می‌شود.

قاعدگی : تخلیه دوره‌ای خون و بافت از رحم. از بلوغ تا یائسگی. قاعدگی حدود ۲۸ روز، هنگامی که خانم حامله نیست رخ می‌دهد.

متاستاز دادن : پخش سرطان از یک قسمت بدن به قسمت دیگر است. وقتی سلول‌های سرطانی متاستاز داده (پخش‌ شده) و تشکیل تورمورهای ثانویه را می‌دهند، سلول‌های تومور متاستاتیک شبیه سلول‌های تومور اولیه می‌باشد.

پوکی استخوان(استئوپروز) : حالتی که با کاهش غلظت استخوانی مشخص می‌شود و باعث می‌شود استخوان‌ها شکننده باشند.

آزمایش پاپ : عملی است که در آن سلول‌ها از دهانه رحم برای معاینه زیر میکروسکوپ برداشته می‌شوند و برای شناسائی سرطان و تقسیم‌‌هایی که ممکن است به سمت سرطانی شدن پیش روند، استفاده می‌شود. همچنین حالات غیر سرطانی (نظیر عفونت و التهاب را نشان می‌دهد )پاپ اسمیر نیز نامیده می‌شود..
آسیب‌‌شناس : پزشکی که بیماری‌ها را با مطالعه سلول‌ها و بافت‌ها در زیر میکروسکوپ تشخیص می‌دهد.
تومور اولیه : تومور اصلی
پروژسترون : نوعی هورمون ساخته شده بوسیله بدن که در دوره‌های قاعدگی و حاملگی نقش ایفا می‌کند .همچنین در آزمایشگاه ساخته می‌شود. ممکن است به عنوان نوعی کنترل تولد یا درمان ناهنجاری‌های قاعدگی، نازائی، علائم یائسگی یا سایر حالات استفاده شود.
رادیوتراپی : استفاده از اشعه‌های ایکس پرانرژی، اشعه گاما، نوترون‌ها و سایر منابع جهت کشتن سلول‌های سرطانی و کوچک کردن تومور. رادیوتراپی ممکن است از دستگاهی خارج از بدن ( رادیوتراپی خارجی) یا از ماده رادیواکتیو گذاشته شده در بدن در نزدیکی سلول‌های تومور (رادیوتراپی داخلی) تشعشع یابد.

در درمان رادیوتراپی سیستمیک از ماده رادیواکتیو نظیر آنتی‌بادی مونوکلونال نشان‌گذاری شده که در بدن چرخش می‌کند، استفاده می‌شود.

عوامل خطر(ریسک فاکتورها) : چیزی که باعث افزایش پیشرفت یک بیماری می‌باشد. بعضی از مثال‌های عوامل‌ خطر برای سرطان شامل سن، سابقة فامیلی مثبت برای بعضی سرطان‌ها، استفاده از سیگار ، عادات غذایی، چاقی، تحرک کم، در معرض اشعه قرار گرفتن، یا در معرض سایر موادی که باعث بروز سرطان می‌شود و برخی از تغییرات خاص ژنتیکی می‌باشد.

سالپنگوافورکتومی : برداشتن تخمدان‌ها و لوله‌های رحمی

سارکوما :سرطان استخوان، غضروف، چربی، عضله، عروق‌ خونی یا سایر بافت‌های همبندی و حمایتی.
سیگموئیدسکوپی : معاینه روده بزرگ انتهایی و تحتانی بوسیله سیگموئیدسکوپ که در داخل ناحیه معقد قرار دارد. یک سیگموئیدسکوپ وسیله لوله مانند نازکی است که لنز‌ها و چراغی برای دیدن دارد. همچنین ممکن است وسیله‌ای برای برداشتن‌ بافت‌ها داشته باشد تا در بیرون از محیط بدن زیر میکروسکوپ مورد بررسی قرار گیرد.

‌ اسپکولوم : وسیله‌ای برای گشاد کردن یک سوراخ  در بدن تا دیدن داخل آن آسان تر باشد.
‌ مرحله : میزان پیشرفت یک سرطان در بدن می‌باشد. معمولاً براساس اندازة تومور، گرفتاری غدد لنفاوی و میزان گسترش سرطان از مکان اولیه تومور به بافت های دیگر بدن می‌باشد. دانستن مرحله بیماری برای طرح‌ریزی بهترین درمان، مهم می‌باشد.

‌‌ جراحی : عملی برای برداشتن یا ترمیم بخشی از بدن یا فهمیدن این که چه بیماری وجود دارد.
‌ نشانه‌ بیماری : یک راهنما برای نشان دادن این که فردی بیماری خاص دارد. بعضی از مثال‌های نشانه‌ها شامل سردرد، تب، خستگی، تهوع و استفراغ و درد می‌باشد.
تاموکسی‌فن : داروئی که برای درمان انواع خاص سرطان پستان خانم‌ها و آقایان بکار می‌رود. همچنین برای پیشگیری از سرطان پستان خانم‌هایی که سرطان‌ مجاری پستانی دارند و در معرض پیشرفت به سوی سرطان پستان هستند بکار میرود. همچنین در درمان انواع دیگر سرطان‌ها در دست تحقیق است. این دارو اثر هورمون‌ استروژن در پستان مهار می‌کند. به خانواده‌ای از دارویی تعلق دارد که استروژن نامیده می‌شود.

بافت : گروهی از لایه‌های سلولی که با هم کار می‌کنند تا یک عملکرد خاصی داشته باشد.
لوسمی (سرطان‌ خون) : سرطانی است که از بافت‌ سازنده خون نظیر استخوان شروع می‌شود. باعث می‌شود مقدار زیادی‌ از سلول‌های خونی غیرطبیعی ایجاد و وارد گردش خون شوند. لنفوم و میلوم مولتیپل سرطان‌هایی هستند که از سیستم ایمنی شروع می‌شوند.

دهانه رحم : انتهای تحتانی و باریک رحم که کانال‌هایی بین رحم و واژن می‌سازد.

شیمی‌درمانی : درمان با داروهایی که سلول‌های سرطانی را نابود می کنند.

کارآزمایی بالینی : یک نوع مطالعه تحقیقی است که چگونگی کارکرد روش های پزشکی جدید را در افراد آزمایش می‌کند.این مطالعات روش‌های جدید غربال گری، پیشگیری یا درمان یک بیماری را آزمایش‌ می‌کنند، مطالعات بالینی نیز نامیده می‌شوند.

کولونوسکوپی : معاینه داخل روده بزرگ با استفاده از کولونوسکوپ که از طریق مقعد وارد می‌شود. یک کولونوسکوپ وسیله ظریف و لوله مانند با یک روشنائی و عدسی برای دیدن می‌باشد.

‌سی‌تی‌اسکن : اسکن توموگرافی کامپیوتری می‌باشد. یک سری از عکس‌ها با جزئیات ریز از داخل بدن که از زوایای مختلف گرفته می‌شود. تصاویر بوسیله کامپیوتری که به دستگاه اشعه ایکس وصل است، ایجاد می‌شود.

‌ اتساع و کورتاژ(کورتاژ تشخیصی) : عملی برای برداشتن بافت از کانال دهانه رحم یا پوشش داخلی رحمی است. دهانه رحم را گشاد کرده (بزرگ کردن) و یک کورت (وسیله قاشقی شکل) برای برداشتن بافت‌ وارد رحم می‌شود. همچنین دبلاتاسیون و کورتاژ نامیده می‌شود.

آندومتریوز : یک حالت خوش‌خیم که در آن بافتی که شبیه بافت آندومتر به نظر می‌رسد در محل غیرطبیعی در شکم رشد می‌کند.

آندومتریوم : لایه بافتی که رحم را می‌پوشاند.

رادیوتراپی (تشعشع) خارجی : رادیوتراپی که از یک دستگاه با اشعه‌های باانرژی بالا برای سرطان‌ استفاده می‌کند. پرتوتابی خارجی نیز نامیده می‌شود.

‌ باروری : توانایی بچه‌دار شدن

فیبروئید : تومور خوش‌خیم عضله صاف و معمولاً در رحم یا دستگاه گوارش است. هم‌چنین لیومیوم نامیده می‌شود. فردی که می‌خواهد در کارآزمایی بالینی مشارکت نماید باید با پزشک خود صحبت نماید. او ممکن است بخواهد در مورد نیازهای زن مبتلا به سرطان صحبت کند.

شکم : ناحیه‌ای از بدن که حاوی لوز‌المعده، معده، روده، کبد، مثانه و سایر اعضای بدن است.

بیهوشی : داروها یا موادی که ممکن است باعث کاهش احساس یا هوشیاری شوند. بی‌حسی موضعی باعث کاهش حس در قسمتی از بدن می‌شود. بیهوشی عمومی باعث به خواب رفتن یک فرد می‌شود.
‌ خوش‌خیم (غیرسرطانی) : تومورهای خوش‌خیم ممکن است بزرگ شوند اما به سایر قسمت‌های بدن پخش نشوند.

درمان بیولوژیک : درمان برای تحریک یا تقویت توانایی سیستم ایمنی برای مقابله با سرطان، عفونت و سایر بیماری ‌ها. همچنین برای کاهش عوارض‌ جانبی خاصی که ممکن است بوسیله برخی درمان‌های سرطان‌ ایجاد شود، استفاده می‌شود. ایمنوتراپی، بیوتراپی و درمان تغییر دهنده پاسخ‌ زیستی نیز نامیده می‌شود.

‌ بیوپسی : برداشتن سلول‌ها یا بافت‌ها برای آزمایش بوسیله آسیب‌‌شناس است. آسیب‌شناس ممکن است بافت را زیر میکروسکوپ مطالعه کند یا سایر آزمایشات را بر روی سلول‌ها یا بافت‌ها انجام دهد. هنگامی که تنها یک نمونه بافتی برداشته شده بررسی شود بیوپسی (برشی) نامیده می‌شود. وقتی که تمام توده یا ناحیه مشکوک برداشته شود، بیوپسی قطعه‌ا‌ی نامیده می‌شود. وقتی یک نمونه بافت یا مایع بوسیله یک سوزن برداشته می‌شود بیوپسی سوزنی، بیوپسی میله‌ای با آسپیراسیون (مکش) ظریف سوزش نامیده می‌شود.

‌ مثانه : عضوی که ادرار را نگه‌داری می‌کند.

‌‌ سرطان : یک اصطلاح برای بیماری‌هایی است که در آن سلول‌ها بدون کنترل تقسیم می‌شوند. سلول‌های سرطانی می‌توانند به بافت های مجاور تهاجم پیدا کنند و از طریق جریان خون یا سیستم لنفاوی به سایر قسمت‌های بدن پخش ‌شوند. چندین نوع سرطان وجود دارد. کارسنیوما :سرطانی است که از پوست با بافتی که روی اعضای داخلی بدن را می‌پوشاند ،شروع می‌شود. سارکوم : سرطانی است که از استخوان ،غضروف، چربی، عضله، عروق خونی یا سایر بافت های نگه دارنده شروع می‌شود. تومور : توده غیرطبیعی بافتی که در اثر تکثیر غیرطبیعی سلول‌ها یا عدم مرگ طبیعی آنها اتفاق می‌افتد. ممکن است خوش‌خیم (غیرسرطانی) یا بدخیم باشد. همچنین نئوپلاسم نیز گفته می‌شود.

‌ رحم : یک عضو گلابی شکل توخالی کوچک در لگن خانم ها می‌باشد. عضوی که داخل آن بچه رشد می‌کند.

واژینال : کانال عضلانی که از رحم به طرف خارج بدن گسترش می‌یابد (همچنین کانال زایمانی نیز گفته می‌شود).

عکس‌برداری با اشعه ایکس : نوعی تشعشع با انرژی بالا می‌باشد. در دوزهای کم‌ اشعه‌ایکس برای تشخیص بیماری بوسیله ایجاد تصاویر از داخل بدن بکار گرفته می‌شود. در دوزهای بالا برای درمان سرطان بکار می‌رود.

تهیه وتنظیم: لیلا مقدم
پرستار بخش فوق تخصصی هماتولوژی انکولوژی
زیر نظر دکتر زهره صناعت
مرکز تحقیقات هماتولو‍ژی انکولوژی دانشگاه علوم پزشکی تبریز

منبع مورد استفاده :
http://www.cancer.gov/cancertopics/wyntk/ uterus.

شرایط جهت IVF موفق

۱-سطح هورمونی خون به حد کافی افزایش یافته باشد

۲-تخمک ها به حد بلوغ رسیده باشند

۳-تخمک ها قابل جمع آوری باشند

۴-اسپرم قابلیت باروری تخمک را داشته باشد

۵-تخمک بارور شده، مراحل رشدو تقسیم را طی نماید

۶-جنین در دیواره رحم لانه گزینی نماید

شانس حاملگی:

شانس حاملگی به عوامل زیر بستگی دارد:

۱-کیفیت جنین منتقل شده هر چه بهتر باشد شانس حاملگی افزایش می یابد

۲-افزایش سن زن بخصوص بالای ۴۰ سال شانس حاملگی را کاهش می دهد

۳-علت ناباروری

۴-تعداد و کیفیت تخمک بالغ بدست آمده

میزان متوسط حاملگی در هر سیکل ای-وی-اف ۲۰-۱۵% است

انجماد جنین

در مواردیکه تعداد جنین تشکیل شده بیش از تعداد مورد نیاز جهت انتقال به رحم باشد،

و در صورتیکه جنین از کیفیت خوبی برخوردار باشد جهت استفاده در سیکل بعدی (در صورت شکست در یک سیکل درمان) عمل منجمد کردن صورت می گیرد. البته این عمل با درخواست زوجین انجام می گیرد.

درمان نازایی با کلومیفن

اگر زوجین در مدت یکسال قادر به باروری نباشند، نازایی گفته می شود و ۱۵ درصد از زوجین را شامل می شود. شامل می شود. نازایی در زن و مرد بستگی به چند عامل دارد. ۸ درصد نازایی با علت مردان و ۳۷ درصد علت زنان می باشد و ۳۵ درصد به هر دو، زن و مرد ارتباط دارد. ۵۰ درصد علل مشخص وجود ندارد. وقتی نازایی اتفاق می افتد مرد و زن هر دو باید بررسی شوند. اگر زن تخمک نسازد یک روش درمان استفاده از قرص کلومیفن می باشد.

تخمک گذاری

برای فهم اینکه چرا و چطور کلومیفن مصرف گردد مهم است که تخمک گذاری در زن را بدانیم معمولا هر زن هر ۳۵-۲۴ روز تخمک گذاری می کند و تخمک گذاری ۱۴-۱۲ روز قبل از قاعدگی بعدی اتفاق می افتد و بیشترین شانس باروری در همین زمان تخمک گذاری و یک یا دو روز قبل از تخمک گذاری می باشد که زمان تقریبا ۱۴-۱۲ روز بعد از اولین روز از ۲۸ روز سیکل ماهیانه می باشد.

خانمهایی که بیشتر به کلومیفن جواب می دهند آنهایی هستند که FSH بالایی نداشته باشند و همچنین آندسته ای که بعد از درمان با پروژسترون خونریزی می کنند که شامل زنهایی با تخمدان پلی کیستیک می باشد.

بررسی قبل از درمان:

قبل از هر درمان نازایی زن و همسرش باید بررسی کامل نازایی شوند. این بررسی شامل، گرفتن شرح حال، معاینه فیزیکی، تست اسپرم و آزمایش خون و غیره می باشد.

مقدار دارو:

کلومیفن معمولا روز ۳ یا ۴ یا ۵ قاعدگی داده می شود. معمولا یک قرص mg50 برای ۵ روز داده می شود. اولین روز خونریزی روز اول سیکل نامیده می شود. اگر زن قاعدگی نداشته باشد با پروژسترون ایجاد قاعدگی می کنید.

تخمک گذاری معمولا بین روز ۱۹-۱۴ اتفاق می افتد. می توان با استفاده از نوار مخصوص که در ادرار تست می شود زمان تخمک گذاری را مشخص کرد اگر این نوار در دسترس نباشد توصیه می شود از روز ۱۰ قاعدگی به مدت یک هفته یک روز در میان نزدیکی داشته باشید. با استفاده از سونوگرافی واژینال می توان زمان تخمک گذاری را مشخص نمود. اگر تخمک گذاری در ماه اول ایجاد نشد و دوز کلومیفن افزایش داده می شود.

بیشتر حاملگی ها در ۶ ماه اول استفاده از کلومیفن اتفاق می افتد بعد از ۶ ماه موفقیت کاهش می یابد.

فوائد:

کلومیفن ارزان می باشد. کلومیفن شانس حاملگی را افزایش می دهد و خطر جانبی کمتری دارد.

خطرات:

خطر کلومیفن شامل افزایش چند قلویی می باشد. تقریبا ۶ درصد زنها شانس دوقلویی دارند.و درصد کمکی ممکن است تخمدانها بزرگ شود.

از خطرات جانبی دیگر گرگرفتگی، سردرد. احساس نفخ شکم، تهوع، استفراغ، درد پستان می باشد؟

عدم بینایی مانند کدورت و دوبینی در ۲-۱ درصد اتفاق می افتد.

بیشتر مطالعات افزایش خطر اختلالات جنسی و سقط گزارش نداده اند. خطر کانسر پستان و رحم افزایش نمی یابد. بطو مختصری خطر کانسر تخمدان را افزایش می دهد. زنهایی که بعد از سه سیکل درمان با کلومیفن باردار نمی شوند. احتیاج به بررسی های دیگری مانند هیستروسالپنگوگرافی (X-Ray رحم و لوله ها) آزمایش خون می باشند.

کاهش وزن:

زنهایی که چاق هستند کمتر تخمک گذاری می کنند. اغلب کاهش وزن بهترین درمان می باشد. چاقی وقتی است که BMI بیشتر از kg/m225 باشد. کاهش وزن ارزان می باشد و شانس تخمک گذاری و حاملگی را افزایش می دهد به علاوه خطر در حین حاملگی را کاهش می دهد.

کاهش مصرف کالری و ورزش برای کم کردن ۱۰-۵ درصد وزن پیشنهاد می شود.

افزایش وزن:

زنهایی که زیر وزن نرمال می باشند. BMI کمتر از ۱۷ بعلت کاهش اشتها و یا ورزش سنگین بطور نامرتب تخمک گذاری می کنند. به این دسته توصیه می شود که حداقل BMI را به ۱۹ برسانند.

درمان با گونادوتروپین انسانی

بعضی از خانمها با وجود رشد فولیکول در وسط سیکل افزایش LH نداشته و تخمک گذاری نمی کنند که به این دسته آمپول HCG تزریق می کنند.

با استفاده از سونوگرافی فولیکول اندازه گیری می شود و زمان تزریق HCG مشخص می شود که در روز تزریق ۴۴-۳۶ ساعت بعد تخمک گذاری اتفاق می افتد.

عدم جواب به کلومیفن

اگر بیماران با توجه به داشتن تخمک در سه سیکل باردار نشوند باید دلائل دیگر نازایی، چسبندگی آندومتریوز و علل مردانه وجود داشته باشد.

اگر درمان با کلومیفن موفقیت آمیز نبود. روشهای دیگر درمان نازایی مانند جراحی (برداشتن چسبندگی و فیبروم) تزریق گونادوتروپین و یا IVF پیشنهاد می شود.

هیستروسکوپی

روشی است که جهت دیدن داخل رحم استفاده می شود. یک وسیله ظریف که هیستروسکوپ نامیده می شود از طریق واژن و دهانه رحم داخل رحم می شود که توسط آن پزشک به امکان مشاهده داخل رحم را می دهد که علل مشکل رحمی شما را تشخیص دهد.

چه مواقعی استفاده می شود؟

در موارد زیر پزشک شما هیستروسکوپی را پیشنهاد می کند

-        خونریزی شدید و قاعدگی طولانی

-        خونریزی بین دو قاعدگی

-        خونریزی بعد از یائسگی

-        قاعدگی نامرتب

-        درد شدید قاعدگی

-        سقط مکرر

-        جابجایی آی یو دی

-        ناباروری

چطور برای انجام هیستروسکوپ آماده شوم؟

ابتدا دارویی می دهیم که درد نداشته باشد. بیهوشی عمومی به شما عدم هوشیاری می دهد و یک لوله راه هوایی یا ماسک به تنفس شما کمک می کند. همچنین بی حسی موضعی مانند اسپانیال ممکن است استفاده شود که براساس موقعیت شما تصمیم گرفته می شود.

اگر قرار باشد عمل شما تحت بیهوشی عمومی انجام گیرد:

-        باید آزمایشات خون لازم را حدود یک دقیقه قبل انجام دهید.

-        زمان بستری شما را در بیمارستان مشخص نماید.

-        شب یا صبح قبل از عمل دوش بگیرید.

-        از شب قبل از عمل چیزی ننوشید یا نخورید.

عمل چگونه انجام می گیرد؟

ابتدا دارویی می دهیم که درد نداشته باشید. با بیهوشی شما هوشیار نخواهید بود و یک لوله برای راه هوایی یا ماسک به تنفس شما کمک می کند. همچنین بیحسی موضعی مانند اسپاینال ممکن است استفاده شود. قبل از هیستروسکوپی ابتدا دهانه رحم شستشو داده می شود. هیستروسکوپ وارد رحم می شود. مایع یا گاز از طریق هیستروسکوپ داخل رحم جهت اتساع فرستاده می شود که دیدن داخل رحم را ساده تر می کند. سپس پزشک شما داخل رحم را مشاهده می کند و بررسی جهت مشکل شما انجام می دهد. اگر حالت غیرطبیعی مشاهده شود نمونه برای بررسی گرفته می شود. اگر جراحی لازم باشد از طریق هیستروسکوپ وسیله مخصوص وارد می شود. پزشک می تواند پرده داخل رحم را ترمیم کند. فیبروم و پولی را خارج نماید و ممکن است از حرارت جهت ترمیم لایه داخل رحم استفاده نماید.

در انتهای عمل پزشک هیستروسکوپ رااز رحم خارج و مایع و گاز را تخلیه می کند.

بعد از عمل چه اتفاقی می افتد؟

بیشتر بیماران ۴-۲ ساعت در بیمارستان می مانند تا کلا بهبود یابند. اگر بیهوش شده اید باید همراه داشته باشید که رانندگی کند و شما را به منزل برساند چون ممکن است شما احساس درد و سرگیجه داشته باشد.

شما ممکن است تهوع، زخم گلو (بدلیل لوله هوایی) و درد ناحیه شانه ها داشته باشند ممکن است درد زیر شکم، لکه بینی، خونریزی کمی داشته باشید این علائم نرمال است و در عرض چند روز برطرف می شود.

پزشک شما ممکن است داروهای مسکن برای شما نسخه نماید. استامینوفن و پروفن می تواند درد شما را تسکین دهد. ممکن است شما بعد از چند روز بتوانید سرکار بروید.

پزشک شما برای بررسی مجدد وقت بعدی را تعیین می کند.

خطرات این عمل چیست؟

اگرچه هیستروسکوپی یک روش ساده است، ولی احتمال کمی ریسک وجود دارد. تمامی احتیاطات لازم جهت کاهش خطر برای شما انجام می گیرید.

-        خطرات در رابطه با دارو و بیهوشی

-        ممکن است دهانه رحم در حین عمل آسیب ببنید

-        گاز و مایع ممکن است داخل جریان خون شود و ایجاد مشکلات جدی نماید. اگرچه نادر است.

-        اعضاء مجاور رحم مانند تخمدانها، مثانه، روده ممکن است آسیب ببیند. هرگونه آسیب و خونریزی غیرقابل کنترل ممکن است احتیاج به تزریق خون و ترمیم داشته باشد.

-        عفونت ممکن است اتفاق بیافتد. گاهی ممکن است شدید باشد و بیمار چند روز در بیمارستان بستری باشد.

-        درد شدید قفسه سینه

-        تهوع و استفراغ مداوم

لاپاراسکوپی:

لاپاراسکوپی یک عملی است برای مشاهده داخل شکم شما، یک وسیله باریک بنام لاپاراسکوپ از طریق برش کوچک زیر ناف وارد شکم می شود که به پزشک کمک می کند مشاهده یا جراحی در لگن را انجام دهد.

چه زمانی انجام می گیرد؟

پزشک شما در موارد زیر این عمل را پیشنهاد می نماید؟

-        درد در ناحیه شکم

-        مشکل در باردار شدن

-        حاملگی خارج از رحمی

-        کیست تخمدان

-        چسبندگی ها

-        هیستروسکوپی که نیاز به لاپاراسکوپی دارد.

چگونه لاپاراسکوپی به من کمک می کند؟

با مشاهده اعضاء داخلی شما پزشک می تواند مشکل شما را تشخیص دهد و می تواند تصمیم بعدی جهت درمان دارویی و یا جراحی بگیرد؟

چگونه برای لاپاراسکوپی آماده شوم؟

-        آزمایش خون لازم است

-        شب قبل از عمل دوش بگیرید

-        از شب قبل از عمل چیزی نخورید و نیاشامید

-        ممکن است دستورات دیگری نیز پزشک به شما بدهد

حین عمل چه اتفاقی می افتد؟

ابتدا با دارو و بیهوشی عمومی یا موضعی شما عدم هوشیاری خواهید داشت یک لوله و یا ماسک برای کمک به تنفس شما گذاشته می شود.

سپس با یک برش کوچک در زیر ناف وسیله لاپاراسکوپ وارد شکم می شود. معمولا یک یا دو یا بیشتر برش روی شکم داده می شود برای انجام عمل بزرگتر و گاز داخل شکم شما وارد می شود که با متسع کردن شکم دیدن داخل شکم را آسانتر می کند.

پزشک شما با کمک لاپاراسکوپ می تواند لوله ها، تخمدانها، آپاندیس و همچنین روده، کیسه صفرا مثانه را مشاهده نماید و در صورت غیرطبیعی بودن نمونه برداری نماید.

همچنین با توجه به علت عمل اگر چسبندگی در لوله ها و رحم و تخمدانها باشد می تواند درمان نماید. در انتهای عمل وسیله را خارج و گاز شکم را تخلیه می کند و برش را بخیه می زند.

اتفاقات بعد از عمل:

شما لازم است چند ساعت در بیمارستان بمانید تا بهبودی حاصل نمایند. ممکن است احساس تهوع و درد ناحیه گلو بدلیل لوله داخل تراشه داشته باشید.

همچنین احساس درد شانه بدلیل گاز داخل شکم داشته باشید

ممکن است نتوانید بلافاصله ادرار نمایید و احتیاج به سوند مثانه داشته باشید.

ممکن است نفخ شکم داشته باشید و دفعات دفع مدفوع شما تغییر نماید.

این معمولا بعد از چند ساعت یا چند روز بهبود می یابد.

ممکن است پزشک داروی استامینوفن و یا پروفن بعنوان مسکن برای شما نسخه نماید.

شما ممکن است چند روز نتوانید سرکار بروید

پزشک شما زمان ویزیت بعدی شما را تعیین می کند

خطرات عمل چیست؟

مانند هر عمل جراحی خطرات ممکن است اتفاق بیافتد اگرچه ریسک لاپاراسکوپی کم می باشد

-        مشکلات بدنبال دارو بیهوشی

-        اعضاء داخل شکم مانند روده، مثانه، عروق خونی ممکن است آسیب ببیند.

در این موارد جراحی ممکن است لازم باشد؟

-        ندرتا تزریق خون یا کلستومی (گذاشتن روده به جدار شکم) لازم می باشد.

-        ممکن است لخته در لگن و یا در پا ایجاد شود که خطر آمبولی ریه وجود دارد

-        شکم ممکن است تحریک و یا عفونی بشود

پزشک شما ممکن است در مورد خطرات عمل برای شما توضیح دهد.

در موارد زیر بلافاصله به بیمارستان مراجعه نمایید

-        تب

-        سرگیجه

-        خونریزی شدید

در موارد زیر فورا با بیمارستان تماس بگیرید

-        تب

-        درد شدید زیر شکم

-        ترشح شدید واژینال

-        خونریزی شدید

در موارد زیر جهت ویزیت از پزشکتان وقت بگیرید

-        اگر خونریزی غیرطبیعی و درد داشته باشید که بیش از ۳-۲ روز طول بکشد

-        علاقه مند هستند که نتایج عمل را بدانند.

آندومتریوزیس:

۱ در هر ۱۰ زن در سنین باروری مبتلا به آندومتریوز می شود.

۵ در ۱۰ زن نازا و ۵ در ۱۰ زن با درد لگنی

بیماری شایعی است که اکثر زنان در سنین باروری را درگیر می کند. این بیماری باعث درد مزمن لگن و گاهی با نازایی همراه است.

آندومتریوزیس یک رشد بافت همبند رحم در نواحی دیگر بدن می باشد. این جابجایی بافت در زمان سیکل قاعدگی که هورمون واکنش نشان می دهد. هر ماه این بافت رشد می کند سپس تحریک می شود. و ریزش می کند. خون قاعدگی از رحم بطرف واژن خارج می شود ولی در اعضاء دیگر جایی برای خروج ندارد و باعث تورم و چسبندگی می شود که هر دو ایجاد درد شدید می کند و در نتیجه اشکال در بارور شدن ایجاد می کند.

اگرچه جستجوهای زیادی در مورد بیماری آندومتریوز شده است ولی یک بیماری مبهم می باشد و مشکلاتی در درمان و تشخیص وجود دارد.

بیشتر علائم آندومتریوز مانند دردهای شدید قاعدگی، مقاربت دردناک، اسهال، یبوست، تهوع شبیه بیماریهای دیگر می باشد. بیماران با آندومتریوز ممکن است علائم مختلفی در رابطه با محل درگیری این بیماری داشته باشند. این به این معنی است که درمان یک بیمار با بیمار دیگر متفاوت می باشد.

علائم شایع:

-        دردهای شدید قاعدگی

-        مقاربت دردناک

-        دفع دردناک ادرار یا مدفوع

-        درد کمر

-        درد مزمن لگن

تشخیص و درمان:

علائم در بیماران متفاوت است. تشخیص و درمان به چند فاکتور بستگی دارد:

-        سن شما

-        چه علائمی شما دارید و چه تاثیری بر زندگی شما دارد

-        تصمیم شما به بچه دار شدن

-        محل آندومتریوز

اگرچه درمان قطعی وجود ندارد، ولی درمانهایی برای بهبود نسبی شما وجود دارد. که این درمانها متمرکز شده است روی کاهش درد و احتمال حامله شدن شما را افزایش می دهد.

درمانها می تواند رشد آندومتریوز را کاهش دهد که باعث افزایش احتمال حاملگی می شود.

درمانها شامل مجموعه ای از تغییر نحوه زندگی، دارو، جراحی می باشد.

تغییر در نحوه زندگی

تغییرات نحوه زندگی شما ورزش و آرامش می باشد و همچنین رژیم مناسب غذایی باعث رفع علائم می شود.

درمان هورمونی

درمان هورمونی شامل قرص های ضدباروری، پروژسترونی، GnRH آگونیست می باشد.

داروهای هورمونی ضدباروری

مانند قرصها طور وسیع استفاده می شود که باعث کاهش درد می شود و باعث متوقف شدن رشد آندومتریوز می شود.

ممکن است به شما توصیه شود که یک هفته دارو را قطع کنید که جلوگیری از عادت شدن شما می کند بعد از سه ماه مجددا ویزیت می شوید که آیا ادامه ندهید یا تغییر دهید.

درمان پروژسترون

درمان با پروسترون می تواند بصورت تزریقی نیز باشد که جهت ضدباروری نیز استفاده می شود می تواند بصورت قرص باشد. پروژسترون باعث کاهش اثر استروژن و در نتیجه کاهش رشد آندومتریوز می شود.

گاهی خونریزی های نامرتب نیز بدنبال مصرف پروژسترون ایجاد می شود.

دانازول:

در گذشته دانازول یکی از درمانهای شایع آندومتریوز بود. این دارو باعث کاهش رشد آندومتریوز می شود ولی بخاطر اثرات جانبی آن مانند افزایش وزن – آکنه – افزایش مو و .. افزایش سطح کلسترول و افزایش صفات مردانه امروزه کمتر استفاده می شود.

آگونیست GnRH

اگر هورمونها اثر خونی برای شما داشته باشند این هورمون بصورت تزریق یا اسپری باعث قطع قاعدگی می شود.

جراحی:

در موارد زیر پیشنهاد می شود.

-        اگر درد لگن با دارو بهتر نشود

-        اگر آندومتریوز به اعضاء داخلی آسیب برساند.

-        اگر آندومتریوز شدید باشد.

-        اگر کیست تخمدان آندومتریوما داشته باشد

-        اگر تشخیص قطعی باشد

-        اگر نازایی وجود داشته باشد

درمان محافظه کارانه:

لاپاراسکوپی شایع ترین روش می باشد هدف لاپاراسکوپی برقرار کردن حالت طبیعی لگن و تسکین درد می باشد برداشتن آندومتریوز احتمال حاملگی را افزایش می دهد.

لاپاراتومی: باز کردن شکم

در روز جراحی ممکن است داروهای هورمونی جهت جلوگیری از رشد آندومتریوز توصیه شود.

درمان قطعی

درمان قطعی برداشتن رحم و تخمدانها می باشد که در۹۰ درصد مواد درد برطرف می شود که معمولا پیشنهاد می شود هر دو از تخمدان رحم خارج شود اگر یک تخمدان باقی بماند شانس کمی از برگشت علائم وجود دارد.

مدت زمان

جدول زمان بندی درمان ای . دی . ف. معمولا روز ۲ یا ۳ پریود یا ۲۱ روز بعد از شروع پریود آغاز می گردد و براساس نوع نازایی، سن و مشخصات دیگر، جدول زمان بندی متفاوت را خواهیم داشت.

کنترل سیکل درمانی

دوره درمان با سونوگرافی واژینال به همراه آزمایشات خون کنترل می گردد. مقدار دارو، دفعات سونوگرافی بستگی به جواب دادن شما به دوره درمان دارد و در هر نوبت مراجعه، در مورد پیشرفت معالجات و یا تغییرات درمان با پرستار صحبت خواهید کرد.

تخمک گیری و انتقال جنین

مرحله تخمک گیری با سونوگرافی واژینال در اتاق عمل انجام می گردد که معمولا برای این مرحله بیهوشی کوتاه مدت دارید و انتقال جنین بدون هیچ داروی آرامبخشی انجام می شود.

بعد از عمل

اگر بعد از ۱۵ روز آزمایش بارداری مثبت باشد. اولین سونوگرافی معمولا ۲ هفته بعد انجام می گردد.

اگر درمان شما موفقیت آمیز نباشد. در مورد مراحل بعدی با شما مشاوره خواهد شد.

انجماد جنین

در هر سیکل میکرواینجکشن پس از انتقال جنین در صورت وجود حداقل سه جنین اضافه با کیفیت عالی می توان این جنین ها را منجمد نموده و به مدت طولانی نگهداری کرد. فریز جنینها با هماهنگی زوج صورت میگیرد و در صورت لزوم زوج می توانند در سیکل بعدی پس از مراجعه به متخصص زنان بدون انجام تحریک تخمک گذاری و عمل تخمک گیری و با مصرف داروی کمتر، پس ازچند بار سونوگرافی واژینال برای بررسی ضخامت دیواره رحم اقدام به ذوب و انتقال جنینهای مذکور در روز تعیین شده توسط متخصص زنان نمایند. طول درمان حدود شش هفته و هزینه درمان به میزان قابل توجهی کمتر از یک سیکل معمولی میکرواینجکشن می باشد..

اطلاعات راجع به درمان با روش IUI

آی یو آی یکی از روشهای درمانی می باشد که اسپرم آماده شده را در زمان تخمک گذاری به درون حفره رحمی تزریق می کنیم.

۱)    آزمایش های زیر را زوجین باید انجام دهند.

-        آزمایش آنتی بادی ضد HIV (آزمایش خون ایدز) در ۶ ماه گذشته

-        آزمایش آنتی بادی هپاتیت بی و سی که اینها ممکن است هر سه سال نیاز به تکرار داشته باشد.

اشکال در انجام هر کدام از این آزمایشات منجر به این می شود که برای درمان پذیرفته نشوید.

۲)    روز اول: لطفا به پرستار هماهنگ کننده زنگ بزنید.

اگر پریود شما بعد از ساعت ۰۰/۱۷ (۵ بعد از ظهر) شروع می شود، روز بعد به عنوان روز اول شما می باشد، یک نوبت برای سونوگرافی به شما داده می شود.

۳)    روز سوم: اگر دارو نسخه شده باشد لطفا بصورتی که آموزش داده شده در عصر آن را شروع کنید.

۴)    روز هفتم تا یازدهم: روزی که از شما خواسته می شود مراجعه نمائید، یک سونوگرافی واژینال انجام می شود (با مثانه خالی) شما پزشک خود را می بینید و قرار ملاقات بعدی را تعیین می کنید.

پاسخ تخمدانی در این مرحله باید روز به روز ارزیابی شود و آموزشهای لازم باید به شما داده شود.

۵)    روز HCG: قبل از تخمک گذاری از شما خواسته می شود تا تزریق HCG را انجام دهید، معمولا ۴۸-۳۶ ساعت قبل از تلقیح، تزریق انجام می شود.

پرستار مربوطه زمان ورودتان را به شما اطلاع می دهد که زمان داده شده، زمان انجام عملیات درمانی نیست برای همین از شما می خواهیم کمی صبور باشید.

۶)    روز انجام آی یو آی: لطفا لباس راحت بپوشید به خاطر اینکه شما طی انجام کار نیازی به تعویض لباس ندارید در صورت تمایل، برای چند دقیقه قبل از ترک کلینیک استراحت کنید. در صورتیکه پزشک تشخص دهد، ممکن است دارو تجویز شود.

۷)    روز پانزدهم: یک آزمایش خونی حاملگی در این روز انجام می شود اگر شما تقاضای آمدن به کلینیک را دارید یک وقت ملاقات بگیرید.

۸)    اگر آزمایش حاملگی مثبت شد، به شما توصیه می کنیم که دو هفته بعد از آزمایش یک سونوگرافی انجام بدهید.

موارد منع انجام آی یو آی:

عبارتند از: زن مبتلا به آندومتریوز باشد، ۳۸ سال سن یا بالاتر

درمان با آی یو آی بطور عمده برای موارد ناباروری با علت نامشخص، اختلال مخاط سرویکس، آندومتریزو خفیف، مشکلات خفیف مردانگی و ناتوانی مرد در انزال درحین نزدیکی ضرورت دارد.

آی یو آی با تحریک هورمونی انجام می شود. این نوع درمان با مشکلات مردانگی شدید و آندومتریوز متوسط تا شدید یا لوله های فالوپ مسدود توصیه نمی شود.

میزان موفقیت با توجه به سن زن و با توجه به علت ناباروری متفاوت است. ما بطور عادی بیشتر از ۶-۴ دوره را توصیه نمی کنیم، بخاطر اینکه بعد از این دفعات در صورت ادامه درمان شانس ایجاد حاملگی اندک است.

در یک دوره تحریک شده هورمونی ۳-۲ روز بعد از شروع خونریزی قاعدگی یا زمان خونریزی ایجاد شده در اثر قطع هورمونها، تزریق گنادوتروپین های زیر جلدی نیز بصورت روزانه یا بطور متناوب چند روزه برای تحریک تخمدانها شروع می شود. مقدار دارو بسته به سن، پاسخ قبلی و دیگر عوامل تنظیم می شود. بیمار اولین سونوگرافی خود را در روز دهم تحریک برای تعیین اندازه و تعداد فولیکول های تخمدانی و اندازه گیری ضخامت آندومتر انجام می دهد.

برای القاء تخمک گذاری، آمپول HCG (Ovitrelle) معمولا وقتی اندازه فولیکول اصلی یا بزرگترین فولیکول به mm18 یا یشتر برسد تجویز می شود.

انجام (IUI) آی یو آی مشروط به این است که بیشتر از ۳ فولیکول با قطر mm14 یا بزرگتر وجود نداشته باشد. تزریق اسپرم ظرف ۴۸-۳۶ ساعت بعد از تجویز HCG انجام می پذیرد. یک آزمایش حاملگی حدودا در هفته بعد از لقاح انجام می شود.

سوالات شایع مطرح شده در مورد آی یو آی

۱-    آی یو آی چگونه انجام می شود؟

در آی یو آی از طریق کاتتر بسیار باریک انعطاف پذیری، اسپرم های شسته شده مسقیما بداخل رحم منتقل می شود این عمل زمان بسیار کوتاهی طول می کشد.

در این روش ابتدا اسپکولوم وارد می شود که این عمل چند دقیقه ممکن است طول بکشد.

(۹۰-۶۰ ثانیه برای وارد کردن کاتتر، بعد تزریق اسپرم، سپس ۶۰ ثانیه یا بیشتر برای خارج کردن کاتتر) زمانی که دهانه سرویکس سفت باشد یک تناکولوم برای گرفتن دهانه سرویکس استفاده شود که این حالت ممکن است احساس ناراحتی کمی ایجاد کند.

۲- چه تعداد اسپرم جهت انجام آی یو آی مناسب است؟

بطور متوسط ۱۰ میلیون اسپرم متحرک حداقل مورد نیاز جهت انجام IUI است تعداد اسپرم متحرک جهت تزریق عامل پیش گویی کننده در آی یو آی می باشد.

کاهش تحریک اسپرم بعد از شستشو نشان دهنده نتایج ناموفق آی یو آی است.

۳-    مکان و زمان جمع آوری اسپرم قبل از آی یو آی

معمولا نمونه ای که از طریق نزدیکی بدست می آید و در ظرف استریل جمع آوری می شود. یک فاصله زمانی بین زمان شست و شوی اسپرم و زمان تزریق آن وجود دارد که حداقل ۲ ساعت می باشد.

۴- چه مدت قبل از آی یو آی، مرد نباید نزدیکی داشته باشد تا ذخیره اسپرم کافی داشته باشد؟

معمولا بهتر است تا ۷۲ ساعت بین نزدیکی و جمع آوری اسپرم برای آی یو آی فاصله باشد تا بتوان اسپرم هایی با بهترین شکل و حرکت را بدست آورد.

۵- بیمار چه مدت بعد از انجام آی یو آی می تواند نزدیکی داشته باشد؟

معمولا هر زمانی بعد از (IUI) آی یو آی می تواند نزدیکی داشته باشد در حقیقت اکثر پزشکان مقاربت هرچه سریعتر بعد از آی یو آی را پیشنهاد می کنند تا احتمال بیشتری برای تشکیل جنین وجود داشته باشد.

۶- چه تعدادی از فولیکول ها شانس حاملگی را افزایش می دهند؟

در مطالعات مختلف ذکر شده ۴-۳ فولیکول بیشترین شانس را برای حاملگی ایجاد می کنند فولیکولهای بیشتر ریسک چند قلویی را افزایش می دهد.

۷- آیا وقتی شمارش اسپرم طبیعی باشد آی یو آی نیاز است؟

آی یو آی شانس حاملگی را بدون ارتباط به شمارش اسپرم افزایش دهد با انجام آی یو آی اسپرم های بیشتری جهت لقاح در دسترس قرار می گیرند.

۸- چه تعدادی اسپرم برای آی یو آی نیاز است؟

بیشتر از ده میلیون اسپرم شتشو داده شده برای موفقیت آی یوآی نیاز است وقتی که شمارش زیر ۱۰-۵ میلیون باشد شانس موفقیت کمتر می شود.

۹- چه تعداد آی یو آی باید قبل از آی وی اف انجام شود؟

معمولا ۴-۳ نوبت با درمان کلومید ادامه می یابد و ۴-۳ نوبت در درمان تزریقی انجام می شود اگر با توجه به تخمک گذاری مناسب موفقیت آمیز نباشد انجام آی وی اف را باید در نظر گرفت.

۱۰- آیا آی یو آی قابل انجام در منزل می باشد؟

آی یو آی نباید در منزل و بدون مراقبت های پزشکی انجام شود زیرا اسپرم ها نیاز به شستشو جهت پیشگری از عفونت دارند.

تزریق واژینال در منزل قابل انجام می باشد اما میزان موفقیت بیشتری نسبت به نزدیکی ندارد.

۱۱- چه اندازه از فولیکولها را رسیده در نظر می گیریم؟

در روش درمان به کلومید فولیکول ۲۴-۲۰ میلی متر رسیده در نظر می گیریم در روش درمان با FSH شما ۱۸-۱۶ میلی متر و در روش FSH+LH 17-16 میلی متر می باشد ممکن است فولیکولهای کمی کوچکتر ۱۵-۱۴ میلی متر حاوی تخمک بالغ باشد با استفاده از HCG در ۹۵% موارد فولیکول پاره می شود.

۱۲- سطح استرادیول در زمان تحریک با HCG چه میزان باید باشد؟

میزان استرادیول برای هر فولیکول ۱۸ میلی متر pg/ml600-200 می باشد برخی از پزشکان۱۵۰ واحد را حداقل در نظر می گیرند ولی میزان بالاتر نتیجه بهتری دارد.

۱۳- خطر انجام آی یو آی چیست؟

خطر اصلی درد و کرامپ و ضایعه در سرویکس که ایجاد خونریزی و لکه بینی و عفونت بدنبال اسپرم آلوده باشد خطر افزایش تحریک تخمدان بدنبال کلومید و گونادوتروپین وجود دارد.

۱۴- آیا لازم است قبل و بعد از آی یو آی مسکن استفاده کرد؟

اکثر بیماران نیاز به استفاده مسکن ندارند اگر درد وجود داشته باشد بهتر است از ایبوپروفن استفاده نشود ولی استامینوفن ساده بی ضرر است.

منبع : babolivf.com

نتایج آزمایش اسپرموگرام

خواص فیزیکی وآنالیز نتایج:

مایع منی تازه به صورت لخته می باشد که در مدت ۵ تا۳۰ دقیقه بعد از انزال مایع می شود. بعد از مایع شدن ویسکوزیته آن اندازه گیری می شود. حجم مایع منی باید حداقل ۵/۱ سی سی باشد.حجم کمتر از این در مقابل اسیدیته واژن به اندازه کافی حالت بافری ندارد. حجم کم مایع منی می تواند به علت انسداد، جمع آوری ناقص، کمبود اندروژنی و یا انزال رتروگراد(به عقب) مایع منی باشد.

حرکت اسپرم مهمترین معیار سنجش کیفیت مایع منی و میزان باروری به حساب می آید و بایستی ۳-۱ ساعت بعد از جمع آوری مایع منی بررسی شود. اینکه اسپرمی که حرکت نمی کند مرده یا زنده است نیز اهمیت دارد که با تست تورم هیپواسموتیک انجام می شود.

کیفیت حرکت باید حداقل ۲ باشد (۴ خیلی خوب و ۰ بی حرکت است).
در غلظت های کم اسپرم اندازه گیری تستوسترون و FSH باید صورت گیرد. گلبول های سفید بطور طبیعی در مایع منی وجود دارند ولی وقتی مقادیر آن بیش از ۱ میلیون در میلی لیتر باشد ممکن است نقش مهمی در ناباروری داشته باشد و به بررسی های بیشتر نیاز دارد.

آنالیز اسپرم با رایانه

با استفاده از رایانه می توان موتیلیتی و غلظت و سرعت حرکت اسپرم را بررسی کرد. و با بررسی اشکال هسته می توان شکل اسپرم را نیز تحلیل کرد.
این روش هنگامی که تعداد زیادی اسپرم بد شکل داریم تعداد اسپرم ها را به اشتباه زیاد، غلظت را بیشتر و موتیلیتی رو کمتر نشان می دهد.

فروکتوز در مایع منی
مایع منی حاوی فروکتوز می باشد. این فروکتوز از قسمتی به نام سمینال وزیکول منشا می گیرد. در صورت کم بودن مایع منی و یا عدم وجود اسپرم (آزواسپرمی) اندازه گیری فروکتور مایع منی و آنالیز ادرار باید انجام شود.
آنالیز ادرار بعد از انزال جهت بررسی وجود اسپرم در ادرار در تشخیص انزال رو به عقب نقش بسزایی دارد. این کار در بیماران دیابتی با حجم کم مایه منی و افرادی که جراحی های لگن انجام داده اند باید انجام شود.

کشت مایع منی
مایع منی هنگام عبور معمولا با باکتریهای مجرا آلوده شده بنابراین کشت مایع منی به صورت روتین انجام نشده و در صورت شک به عفونت مجاری تناسلی می توان از این روش استفاده کرد. در موارد زیر می توانیم از کشت استفاده کنیم:
۱) سابقه عفونت مجاری
۲) ترشح غیر طبیعی پروستات
۳) پیو اسپرمی

رنگ غیر عادی مایع منی قرمز، قهوه ای و صورتی هست.

توضیحات

Concentration   غلظت اسپرم های زنده در واحد حجم – میلی لیتر
% Motility  درصد اسپرم های متحرک
% Morphology   درصد اسپرم های دارای مورفولوژی نرمال
Functional Sperm Concentration = FSC  غلظت اسپرم های دارای مرفولوژی نرمال و حرکت پیشرونده گرید ۳ و ۴ معادل a , b در واحد حجم – میلی لیتر.
Motile Sperm Concentration = MSC  غلظت اسپرم های دارای حرکت پیشرونده گرید ۳ و ۴ معادل a , b در واحد حجم – میلی لیتر.
Sperm Motility Index = SMI  اندکس کیفیت تمام نمونه با در نظر گرفتن تعداد و حرکت و مورفولوژی و میزان فضای آکروزومی اسپرم.
Total Sperm in Sample   تعداد کل اسپرم های زنده در کل حجم نمونه
Total Functional Sperm in Sample   تعداد کل اسپرمهای دارای مرفولوژی نرمال و متحرک پیشرونده گرید ۳ و ۴ در کل حجم نمونه.
Total Motile Sperm  تعداد کل اسپرم های متحرک در کل حجم نمونه

علل غیر طبیعی بودن آزمایش اسپرموگرام
در بررسی های کمی مهمترین فاکتور تعداد اسپرم است و در بررسی های کیفی نیز مهمترین فاکتور حرکت اسپرم است. بعضی از دلایلی که می توانند منجر به غیر طبیعی بودن آزمایش اسپرم شوند عبارتند از:

۱) زمان گرفتن اسپرم

بهترین زمان برای آزمایش اسپرم ۷۲ ساعت پس از آخرین انزال است. مشاهده شده که هر روز که از آخرین انزال بگذرد به حجم مایع منی طور تقریبی ۴/۰سی سی و به تعداد اسپرم ها ۱۰ میلیون اضافه می شود باید یاد آوری شود که نمونه گیری بعد از ۷ روز نیز مناسب نمی باشد چرا که بعد از این زمان اگر چه تعداد اسپرم افزایش می یابد ولی کیفیت حرکت آن بطور قابل ملاحظه ای کاهش دارد.
بد نیست دو نکته در اینجا ذکر شود اول آن که اگر زوجین قصد فرزند دار شدن را دارند بهترین حالت؛ نزدیکی هر ۳۶ ساعت یک بار است(نه ۷۲ ساعت). نزدیکی در زمانهای کمتر و یا بیشتر شانس بارداری را افزایش نخواهد داد. دوم اینکه این مطلب(افزایش اسپرم در طی زمان) در افراد طبیعی صدق می کند ولی در افرادی که تعداد اسپرم ها ی آنها به دلایل دیگری کم باشد؛ فاکتور زمان تاثیر کمی بر تعداد اسپرم ها خواهد داشت.

۲) در معرض قرار داشتن بیضه دردمای بالا

دمای مناسب برای ساخت اسپرم ۳۱ تا ۳۴ درجه است برای همین بیضه ها در خارج از بدن که دمای ۳۷ درجه می باشد قرار دارند. حال اگر بیضه ها در شرایطی قرار بگیرند که نتوانند دمای ساخت اسپرم را فراهم کنند؛ ساخت اسپرم مختل خواهد شد مثل عادت داشتن به حمام گرم و طولانی، سونا، لباس زیر تنگ، نشستن های طولانی مثل شغل رانندگی.

۳) آلرژی و حساسیت ساخت اسپرم را مختل می کند
استفاده از دارو های خاص مثل سایمتدین اسپیرنولاکتون، اریترومایسین و مهمتر ازهمه کورتون.

۴)  مصرف زیاد الکل و موادی مثل ماری جوان وا کوکائین نیز می توانند در عقیمی مردان نقش ایفا کنند در مورد کشیدن سیگار اقوال متناقض می باشد بعضی از مطالعات سیگار را از عواملی می داند که در عقیمی مردان نقش دارد و بعضی این نقش را قایل نمی باشند در مورد مصرف چای و قهوه نیز مطلبی که دال بر نقش منفی آنها باشد ذکر نشده است.

۵) آلودگی هوا و محیط

در یک مطالعه مشخص گردیده که آلودگی هوا و مواد سمی باعث کاهش تعداد اسپرم می شوند در این مطالعه مردانی که در روستاها زندگی می کردند در مقایسه با مردانی که در شهر های آلوده زندگی می کردند دارای کمیت و کیفیت بهتری در آزمایش اسپرموگرام بودند.

۶) سابقه ضربه به بیضه و یا جراحی آن و همچنین سابقه بیماری اوریون می توانند از علل دیگر عقیمی در مردان و بالطبع یک آزمایش غیر طبیعی اسپرموگرام باشد.

باید یاد آور شد که کیفیت مایع منی در یک فرد روز به روز متغیر است و همین طور نتایج آنالیز مایع منی بسیار وابسته به تکنیک جمع آوری نمونه دارد. مثلا طول مدت عدم مقاربت قبل از جمع آوری نمونه اهمیت زیادی دارد و با هر روز عدم مقاربت تا یک هفته حجم مایع منی تا چهاردهم سی سی و غلظت اسپرم ۱۵-۱۰ میلیون در سی سی افزایش می یابد. ولی وقتی دوره عدم مقاربت بیش از ۷ روز شود حرکت اسپرم ها کاهش می یابد. به همین دلیل توصیه می شود که جمع آوری نمونه ۷۲-۴۸ ساعت بعد از آخرین مقاربت انجام شود.

برای به دست آوردن میزان پایه کیفیت اسپرم بایستی حداقل ۲ نمونه آنالیز مایع منی انجام شود.
نمونه مایع منی از طریق استمنا، آمیزش منقطع و یا کاندوم های مخصوص بدون مایع کشنده اسپرم جمع آوری شود. نمونه باید داخل ظرف شیشه ای دهان گشاد تمیز ریخته شود. لازم نیست که ظرف استریل باشد.

labworld.ir

پاسخ به سوالاتی در مورد ناباروری مردان

چند درصد از ناباروری مربوط به مردان است؟

غالبأ علل مردانه ی به عنوان شایعترین علت نازایی ذکر شده است .

۳۰-۴۰% ناباروری ها مربوط به فاکتورهای مردانه می باشد وبه همراه فاکتور مشترک با زنانه ۵۰% موارد را تشکیل می دهد.

باید زن ومرد هر دو در  بررسی ناباروری بطور موازی مورد ارزیابی قرار گیرند. هر چند نا با روری بعد از یک سال تماس جنسی بدون جلوگیری تأیید می شود ولی نگرانی زوج ها باعث مراجعه زودتر می شود که ممکن است سودمند هم باشد.

ارزیابی ناباروری مردان شامل ۴نوع اطلاعات است:

۱-شرح حال. ۲- معاینه ی بالینی .۳- آزمایشات مایع منی .۴- ارزیا بی هورمونی.

شرح حال :

باید وضعییت آمیزش جنسی بیمار مشخص شود.حدود ۸۰% از مردان بطور دقیق ،زمان آمیزش جنسی که منجر به حاملگی شود را نمی دانند .بطور طبیعی اسپرم حدود ۱-۲ روز داخل بدن زن زنده می ماند،بنا بر این توالی هر دو روز یک بار برای اکثر مردان جهت آمیزش جنسی مناسب است.

وجودسایر بیماری های فرد باید بررسی شود ، چون هرکدام آنها می توانند به نوعی موجب کاهش باروری گردند.

جراحی فتق در ۱% موارد،بیماری های مانند اوریون بعد از بلوغ می توانند در نا باروری مردان موثر باشند.

استروئید  آندروژنیک  که اغلب توسط ورزشکاران زیبایی اندام جهت افزایش قوای عضلانی بدن ورشد استفاده می شوند می توانند موجب کاهش تولید اسبرم شود.

حمام گرم و سونا به علت افزایش دمای بیضه سبب خرابی تولید اسپرم می شوند.

وجود مشکلات  ناباروری در برادر بیمار می تواند اختلا لات ژنتیکی را در خانواده مطرح  سازد.

در چاقی مفرط به دلیل بر هم خوردن تعادل هورمونی ودر نتیجه افزایش هورومون زنانه وکاهش هورمون مردانه ممکن است نا باروری دیده شود.

پر کاری یا کم کاری غده ی تیرویید می تواند موجب کاهش تولید اسپرم گردد.

معاینه ی فیزیکی :

بیمار باید کاملأ صفات  ثانویه  مردانه داشته باشد. بیضه بطور کامل مورد معاینه قرارمی  گیرد.وجود واریس بیضه می تواند موجب آسیب بیضه وکاهش تولید یا در موارد شدیدتر موجب فقدان اسپرم گردد.

آزمایش مایع منی :

یک آزمایش  ساده ومفید ادرار می تواند به عنوان قسمتی از آزمایشات اولیه بیمار انجام شود .غیر طبیعی بودن آنالیز مایع منی به سادگی احتمال کاهش باروری را مطرح می سازد.باید یاد آور شد که کیفیت مایع منی در یک فرد طبیعی روز به روز متغییر است. معمولأ توصیه می شود جمع آوری اسپرم ۷۲-۴۸ ساعت بعد از آخرین مقاربت گرفته شود.

ارزیابی هورمونی :

ارزیابی هورمونی به منظور اندازه گیری هورمونها ی مرد انجام می گردد. بررسی هورمونها تیروئید،تست های کبدی وکلیوی و ارگانهای دیگر بدن  در صورت نیاز  ضروری می باشد.

داروها:

در طی اقدام به حاملگی بهتر است هر گونه داروی غیر ضروری قطع گردد.برخی از داروها می توانند با عملکردهای مختلف موجب نا بار وری گردند.داروهایی مانند کتو کو نازول ، اسپیرو نو لاکتون ،الکل وداروهای نشاط آور مثل ماری جوانا (حشیش) ،هروئین ، بعضی لز حشره کش ها و… می توانند در تولید اسپرم مشکلاتی را به وجود آورند ودر نتیجه موجب ناباروری شوند.

در صورتی که با ارزیابی های فوق علت ناباروری مشخص نشد ،نیاز به تست های تکمیلی می باشد.  هر چند حد اقل ۲۵-۵۰ % موارد نا باروری مردان علت مشخص ندارد. بنا بر این با مشخص شدن علت ناباروری در مرد درمان آن ضرورت پیدا می کند .

با وجود آگاهی از درمانهای موجود در ناباروری هنوز فقط ۴۳% زوجهای نابارور در طلب درمان بر می آیند .

باروری و ناباروری

برای باروری, اسپرم مرد به تخمک زن ملحق شده و منجر به پدید آمدن نطفه می شود. با این وجود بسیاری از مردان مطالب اندکی از باروری مردان می دانند و به آن توجهی ندارند.

ناباروری فقط مشکل زنان نیست.

بر اساس آمارهای موجود, ۳۵% موارد نا باروری زوجین مربوط به مردان است. یک مرد سالم در هر نوبت انزال ۱۲۰ تا ۶۰۰ میلیون اسپرم خارج می کند و در طول زندگی خویش حدود ۴۰۰ میلیارد اسپرم تولید می کند. شایعترین علت ناباروری مردان, عدم توانایی آنان در تولید تعداد کافی اسپرم های سالم است. همچنین مردان ممکن است در رساندن اسپرم به واژن زن مشکل داشته باشند. این مشکل مربوط به سیستم تناسلی مردان است. در این موارد ممکن است اختلال مربوط به آلت تناسلی و بیضه ها باشد. (عدم تخلیه اسپرم). در بعضی از مردان ناهنجاری وجود دارد که در آن، بیضه ها در جای مناسب خود قرار نمی گیرد. همچنین ممکن است بیماری هایی سبب آسیب رساندن به سیستم تولید اسپرم در مردان شوند.

مشخصات اسپرم های طبیعی در مردان کدامند؟

- حجم کافی باید داشته باشند.

- باید فعال باشند.

- نباید به هم بچسبند.

- دارای اندازه و شکل مناسب باشند.

- قادر به نفوذ در تخمک باشند و بتوانند به آسانی در درون واژن و رحم حرکت کنند و خود شان را به تخمک برسانند.

اگر زوجین نتوانند پس از آمیزش مکرر صاحب فرزند شوند باید یک آزمایش تست منی مرد انچام شود.

مایع منی از چه ساخته شده است؟

منی سالم دارای ۱۲۰ تا ۶۰۰ میلیون اسپرم در هر نوبت انزال است. مایع منی علاوه بر اسپرم دارای آب, قند های ساده, مواد قلیایی (برای محافظت در مقابل محیط اسیدی میزراه مرد و محیط اسیدی واژن زن است. همچنین در مایع منی موادی به نام پروستاگلندین ها هستند که سبب انقباض رحم ولوله های تخمدانی می شوند. علاوه بر این موادی از قبیل ویتامین C, روی و کلسترول  نیز در مایع منی وجود دارند.

بطور کلی مایع منی سالم, فاقد مواد میکروبی, و آلوده کننده است.

در آزمایش چه مواردی اندازه گیری می شوند؟

× حجم مایع منی

× تعداد اسپرم (مقدار اسپرم در حجم معینی از مایع منی).

× اندازه وشکل اسپرم

× تحرک اسپرم (در صد اسپرم های فعال)

اکنون با استفاده از کامپیوتر تمام موارد فوق ارزیابی می شوند.

مایع منی سالم چه مشخصاتی دارد؟

حجم: ۳ میلی لیتر (بین ۲ تا ۶ میلی لیتر)

غلظت: ۲۰ میلیون یا بیشتر در هر میلی لیتر

تحرک/ ۵۰% فعال پس از ۲ ساعت

شکل طبیعی: ۶۰%

مایع منی معمولاً در عرض ۱ ساعت به صورت مایع در می آید.

PH: بین ۷ تا ۸٫

برای افزایش سلامتی برای تولید مثل چکار باید کرد؟

سیگار نکشید:

کشیدن سیگار معمولاً سبب کاهش تعداد اسپرم و تحرک ضعیف می شود. تحقیقات اخیر نشان دادند زمانی که هم مرد و هم زن سیگار می کشند, احتمال ناباروری تا ۶۴% بالا می رود.

مصرف حشیش :

استفاده درازمدت از حشیش توسط مردان سبب کاهش اسپرم و سالم افزایش اسپرم و افزایش اسپرم ناقص می شود.

مصرف الکل:

مصرف زیاد الکل سبب کاهش تولید اسپرم سالم توسط مردان می شود.

فعالیت شدید بدنی:

فعالیت شدید بدنی سبب کاهش تولید اسپرم می شود.

ویتامین C:

کمبود ویتامین C سبب می شود که اسپرم ها به هم بچسبند و این حالت سبب ۱۶% موارد ناباروری در مردان می شود.

مروری بر داروهای درمان ناباروری

قرص کلومیفن چیست؟

این قرص برای تحریک تخمک گذاری در افراد نابارور تجویز می شود. تعداد این قرص ها ۱۰ عدد می باشد و از روز سوم تا هفتم قائدگی به دستور پزشک به مدت ۵ شب، شبی دو عدد میل می شود.

از عوارض جانبی این داروها تهوع، استفراغ، نفخ، یبوست، دانه های روی پوستی و کهیر می باشد که این علائم البته اهمیت چندانی ندارد و بیمار نمی بایست نگران آنها باشد.

ولی در صورت تاری دید و دو بینی بیمار می بایست حتما به پزشک خود اطلاع دهد.

آمپول اچ ام جی چیست؟

این دارو برای تحریک تخمک گذاری در زنان نابارور و به همراه HCG برای مردان نابارور استفاده می شود. که با توجه به میزان هورمون آنها و کشور و کارخانه سازنده آنها انواع متفاوت و نامهای متفاوتی دارند مانند: مریونال، فوستیمون، گونال اف، منوپور، منوگون، هومگون و غیره. این داروها به صورت آمپول تزریقی ( عضلانی یا زیر پوستی) می باشند و در حین مصرف حتما باید زیر نظر پزشک باشند.

از عوارض جانبی ی داروها تهوع و استفراغ، چند قلوزائی و بزرگ شدن تخمدانها و تحریک بیش از حد تخمدان می باشد که جهت کنترل و پیشگیری از این حالت سونوگرافی واژینال و گاهی آزمایش خون انجام می گیرد ولی با وجود کنترل مداوم و پیشرفتهای بعمل آمده عارضه تحریک بیش از حد تخمدان، در برخی بیماران اجتناب ناپذیر بوده وهنوز یکی از عوارض این داروها می باشد.

آمپول اچ سی جی  چیست؟

این آمپول در زنان به منظور آزاد کردن تخمک ها در روز و ساعت مشخصی تزریق می شود. روز و ساعت تزریق این آمپول خیلی مهم است و باید در آن دقت شود. تزریق این آمپول بصورت عضلانی می باشد و از عوارض جانبی آن سردرد، خستگی و تحریک پذیری می باشد. معمولا ۳۶ ساعت بعد از تزریق این آمپول تخمکها در بدن آزاد می شوند.

قرص متفورمین چیست؟

این قرص در اصل داروهای ضد دیابت می باشند که بعنون داروهای کمکی در کنار رژیم غذائی و ورزش در دیابت نوع دوم استفاده می شوند. این داروها در درمان بیماری سندرم تخمدان پلی کیستیک (PCO) بکار می روند و باعث بهبود کارکرد تخمدانها شده و کاهش وزن و مرتب شدن قائدگی افراد PCO و باردار شدن آنها کمک کننده است.

مصرف این قرصها روزانه ۳ عدد می باشد که البته با دوز روزانه یک عدد شروع شده و به آرامی به روزی ۳ عدد رسانده می شود به این ترتیب که:

هفته اول روزی یک قرص میل شود.

هفته دوم روزی ۲قرص میل شود.

هفته سوم روزی ۳ قرص میل شود.

توصیه می شود این قرصها بین غذا میل شوند. و از عوارض این داروها بی اشتهایی ، تهوع و اسهال می باشند.

قرص برموکریپتین چیست؟

این دارو در درمان علامتی و کوتاه مدت فقدان قائدگی و یا ترشح بیش از حد و یا خود بخود شیر در افراد نابارور که افزایش پرولاکتین خون دارند تجویز می شوند.

این داروها کاهنده پرولاکتین خون بوده و باعث مهار تشرح شیر می شوند. از عوارض جانبی این داروها سردرد، گیجی،کاهش فشار خون، تهوع و استفراغ می باشد اما در صورت بروز سرگیجه و کاهش فشار خون به پزشک خود اطلاع دهید.

مصرف آن روزی دو عدد میل می شود منتها شروع درمان با روزی نصف قرضص شروع می شود و به آرامی مقدار آن را بالا برده و به روزی ۲ عد رسانیده می شود به این ترتیب که:
هفته اول شبی نصف قرص میل شود.

هفته دوم نصف قرص صبح و نصف قرص شب میل می شود.

هفته سوم نصف قرص صبح و یک قرص شب میل می شود.

هفته چهارم یک قرص صبح و یک قرص شب میل می شود.

آمپول سوپر فکت چیست ؟

این دارو جهت ایجاد آمادگی برای تحریک تخمک گذاری مصرف می شود تخمدانها را تنظیم کرده و از تخمک گذاری زود هنگام تخمدانها در حین درمان جلوگیری می نماید.

این دارو معمولا از روز ۲۱ قائدگی هر روز به صورت تزریق زیر پوستی به بازو با سرنگ انسولین تجویز می شود و تا روز تزریق آمپول HCG ادامه می یابد و مصرف این دارو بدون هماهنگی نبایستی قطع شود.

از عوارض جانبی این دارو سر درد، سرگیجه، ادم و گاهی ایجاد کیستهای تخمدان می باشد

مسمومیت با گاز مونو اکسید کربن

احتمالا شما نیز تا به حال خبر مرگ های نابهنگام و دسته جمعی اعضای یک خانواده را که در یک شب به کام مرگ فرو رفته اند شنیده و یا در جراید خوانده اید. بلی متاسفانه این خبر صحت دارد. لذا تصمیم گرفتیم تا گامی هر چند اندک در راستای افزایش آگاهی شما برداریم با این امیدکه موثر واقع شود.

متاسفانه با توجه به سرمای هوا شهروندان راه های تهویه هوا مثل پنجره ها و دریچه های کولر و درها را نیز می بندند و در نتیجه عمل تهویه هوا به درستی انجام نمی شود و در اثر سوختن ناقص و وجود گازهای مضره خصوصا گاز C O در محیط در افراد، مسمومیت ایجاد می شود که اصطلاحا به آن «گازگرفتگی» می گویند.

بسیاری از مردم تصور می کنند که پدیده «گازگرفتگی» و ایجاد گاز C O تنها در اثر سوختن ناقص زغال چوب ایجاد می شود و برای همین بسیاری به این گاز کشنده نام داده اند در صورتی که همانطور که ذکر شد این گاز در اثر سوختن ناقص هر ماده سوختنی ممکن است ایجاد شود.

تعریف و انواع خفگی:

- اصولا خفگی ها از کاهش قابل ملاحظه میزان اکسیژن در بدن ناشی می شوند و بطور کلی می توان آنها را به دوگروه دسته بندی نمود:

انواع و مکانیسم خفگی

مکانیکی : با فشار جسم سخت روی گردن و قفسه سینه

شیمیایی:  الف) با گاز روشنایی

ب) با گاز مونوکسید کربن (گاز کرسی یا گاز زغال)

ج) سایر گازها (گاز چاه و …)

نحوه ابتلا به مسمومیت:

- آیا می دانید اکثریت قریب به اتفاق اقشار جامعه از این گاز هیچگونه اطلاعی نداشته و آنرا با گاز آشپزخانه اشتباه می نمایند؟

- تماس با منواکسید کربن دم و بازدم (استنشاق) انتقال منواکسیدکربن به خون
جانشین شدن ملکول منواکسید کربن با ملکول های اکسیژن خون، کمبود اکسیژن بدن،عارضه یا مرگ

خواص گاز منواکسید کربن: بدون بو، غیرمحرک، بی رنگ، این گاز نسبت به سرعت در هوا پراکنده شده و در هوا لایه ای تشکیل نمی دهد. این گاز قدرت انفجار و احتراق ندارد.

عوارض

علائم حاد و زودرس

خفیف: مسمومیت قابل درمان

شدید: مرگ فوری

علائم مزمن و  دیررس

عوارض عصبی و روانی پیشرفته

نظیر فلج عضوی و یا اختلال

دائمی مغزی

تذکر بسیار مهم:

در صورتی که فرد از علائم اطلاعی نداشته باشد ممکن است علائم ذیل را یک بیماری تصور نموده و نتواند از مهلکه بگریزد.

علائم بسیار مهم بالینی:

مسمومیت با سرعت و مدت تنفس در ارتباط بوده در صورتی که حدوداً ۶۰-۵۰ درصد هوای تنفسی از این گاز اشباع شود خطر مرگ ظرف مدت پنج تا ده دقیقه عارض خواهد شد بسته به شدت مسمومیت و حاد و مزمن بودن، علائم متنوع زیر بروز خواهد کرد: سردرد و سرگیجه، خواب آلودگی، تاری دید و تحریک پذیری، ضعف عضلانی شدید خصوصا در پاها، درد شکمی تهوع و استفراغ، تنگی مردمک چشم ها، گلی رنگ شدن پوست، تاولهای شبیه سوختگی و در نهایت تشنج، بیهوشی و اغماء

تذکر: ممکن است مسمومیت خود را در مرحله اول با علائم درد قفسه صدری در افراد مبتلا به بیماری قلبی نشان دهد.

هشدار مهم:

از خواص عجیب این گاز اینست که پس از مسمومیت در حالیکه فرد می خواهد از محیط بگریزد به علت کاهش قدرت عضلانی موفق به این عمل نخواهد شد.

توصیه های زیر را جدی بگیرید:

* اگر در حین کار و مطالعه (بدون علت) دچار سردرد شُدید

* اگر سن شما در حدود میانسالی بوده و مدتی قبل سکته قلبی کرده اید و اخیراً (بدون فعالیت) و علت خاصی دچار دردهای سینه ای می گردید.

* اگر مدتی است در چند نفر از اعضای خانواده شما حالتهای شبیه سرماخوردگی نظیر بدن درد، سردرد، استفراغ و کوفتگی عضلانی ایجاد شده است.

در تمامی موارد یاد شده حتماً باید به مسمومیت منواکسید کربن فکر کنید و در ابتدا تهویه مناسب را در آن مکان برقرار نمایید. در صورت تداوم  علائم ذکر شده برای چند روز متوالی با پزشک خود مشورت کنید.

افراد در معرض خطر بالا:

* اطفال (به دلیل تعداد تنفس بیشتر نسبت به بالغین)

* افراد مسن (به دلیل عدم گردش خون نامناسب)

* افراد با سابقه بیماری قلبی

* خانم های باردار و جنین داخل رحم (با خطر مرگ بیشتر جنین)

اقدامات پیشگیری کننده و نکات مهم ایمنی:

• هرگز از بخاری ها، آبگرمکن ها و کلاً وسایل گرمازای فرسوده و مستعمل و یا بدون دودکش و یا دارای دودکش نامناسب و غیر استاندارد (با قطر کم) استفاده نکنید.

• هرگز از بخاریهای گازی بدون دودکش در مکانهای بسته استفاده نکنید.

• اکیداً از بکار بردن واستفاده وسایل گازسوز (خوراک پزی و علاء الدین، والور) در فضای بسته و محدود نظیر رختکن حمام که تهویه کافی ندارد جهت گرم کردن استفاده ننمایید.

• از تهویه مناسب در آشپزخانه، حمام و پارکینگ استفاده کنید و در صورت عدم امکان استفاده از سیستم تهویه، حداقل یک پنجره کوچک دائمی جهت تبادل هوا تعبیه نمائید.

• هر چند وقت یکبار از دودکش سر پشت بام ها بازدید بعمل آورده تا گرفتگی دودکش (ناشی از دوده یا لانه پرندگان و …) موجب سوختن ناقص و یا عدم خروج مناسب گازها نشود.

• هرگز در فضای بسته و محدود که تهویه کافی ندارد آتش روشن نکنید.

• از سلامت دودکش و اتصالات دودکش و آبگرمکن اطمینان حاصل نمائید.

• از دستکاری وسائل گازسوز و یا نفتی پرهیز نمائید زیرا ممکن است موجب سوختن ناقص دستگاه گردد.

• هرگز در فضای بسته گاراژ موتور اتومبیل را روشن نکنید.

• از نصب وســائل گازسوز بویژه آبگرمکن در محوطه حمام و روشن کردن شعله  های اجاق گاز در آشپزخانه جهت گرم نگه داشتن محیط داخل خانه جداً خودداری کنید.

• هنگام روشن شدن بخاری و آبگرمکن به رنگ شعله توجه کنید. (در صورت شعله نامناسب آنرا خاموش و به کارشناس اطلاع دهید)

• تمام دودکش های پشت بام باید بوسیله کلاهک ضدباد (H شکل) مجهز بوده و حداقل یک متر از سطح بام دیوار جانبی بام فاصله داشته باشد.

• هرگز مدت طولانی درون اتومبیل روشنی که بـــخاری آن کار می  کند و شیشه ها کاملاً بسته می باشد استراحت ننمایید.

• از هر اقدامی که منجر به کاهش قطر لوله های دودکش و مجاری خارجی دود می شود جداً خودداری گردد.

• هرگز از بخاری های نفتی تبدیل شده به سیستم گازسوز استفاده ننمائید.

• از قرار دادن لوله دودکش بخاری در سطل آب جداً خودداری گردد، زیرا گازهای خروجی با آب قابل ترکیب نبوده و به سرعت از درون آب خارج خواهد شد.

• از نصب بخاری های بدون دودکش در مکان های کوچک و بدون تهویه خودداری گردد.

• از قرار دادن پایه های بخاری روی اجسام ناپایدار نظیر یونولیت جداً خودداری گردد.

• اگر فضای خود را با شوفاژ و سیستم حرارت مرکزی گرم می کنید درزبندی و بستن منافذ به منظور جلوگیری از اتلاف حرارتی بلامانع می باشد.

• شومینه مشترک برای چند واحد در صورت کوچک بودن سایز مجرای خروجی و لوله کشی آن باعث برگشت دود از شومینه روشن طبقات پایین به داخل آپارتمان در شومینه خاموش طبقات بالاتر می گردد.

• درون خانه، به خصوص در محل خوابتان دستگاه هشدار مونوکسید کربن نصب کنید.

• آبگرمکن های دیواری گازی اگر به مدت طولانی روشـن بـاشند خطرناک می شـوند. لذا تــوصیه می شـود زمان استــفاده از آبگرمکن حمام از ۲۰ دقیقه تجاوز ننمایید.

• قطر لوله دودکش باید مساوی یا بزرگتر از قطر لـوله خروجی دستگاه گازسوز باشد.

• شیب لوله های افقی در داخل واحدها باید مثبت و رو به بالا و ارتفاع عمودی لوله در بیرون حداقل سه برابر طول افقی آن باشد.

• دودکش واتصالات آن باید از جنس مقاوم و بدون هیچگونه منفذ یا نشتی در سرتاسر آن باشد و به کارگیری لوله های آکاردئونی آلومینیومی مجاز نیست.

• هر وسیله گاز سوز باید دارای یک دودکش مستقل و منتهی به فضای بیرون باشد لذا هرگونه انشعاب گیری از یک دودکش ممکن است به خروج گاز C O منجر گردد.

• دودکش وسایل گاز سوز در محل عبور از شیشه های پنجره نباید مستقیما با شیشه در تماس باشد، زیرا در چنین صورتی امکان شکستن شیشه در اثر حرارت و لق شدن و افتادن دودکش وجود دارد.

• تحت هر شرایطی عمل تهویه هوا را تسهیل کنید به عنوان مثال دریچه های کولر محل مناسبی جهت تهویه هوا است.

• هرگز از بخاری های دستی برای گرم کردن هوای حمام استفاده نشود چون محیط حمام ها کوچک است و اکسیژن محیط نیز در اثر بخار آب به سطوح بالا رانده می شود و در نهایت بر اثر سوختن ناقص و ایجاد گاز C O مسمومیت قطعی خواهد بود.

• دودکش های غیرثابت (غیر دیواری) حتماً کنترل شود. این دودکش ها باید از مواد غیرقابل اشتعال و گالوانیزه (زنگ نزن) باشند و از مقاومت فیزیکی مناسبی برخوردار باشند.

• برای جلوگیری از برگشت دود و گازهای مضره به داخل دودکش و در نهایت به داخل محیط که معمولاً بر اثر گرفتگی و یا وزش باد به وجود می آید باید دودکش ها دارای کلاهک مخصوص (H شکل) باشد و کلاهک آنها حداقل ۶۰ سانتی متر از بلندترین نقطۀ ساختمان بالاتر باشد.

• استفادۀ مشترک از یک دودکش بسیار خطرناک است و دودکش های فلزی باید در مسیر خود با بست های مخصوص محکم شده باشد.

• در هنگام ساخت و ساز از ریختن مصالح به داخل دودکش و مسدود کردن آن مراقبت شده و مسیر دودکش همواره در سرتاسر آن عاری از هرگونه موانع باشد.

• در صورتی که دودکش از پنجره به بیرون هدایت شده است باید دارای حداقل یک متر ارتفاع عمودی از محل خروج از پنجره باشد.

• برای دودکش داخل و بیرون دیوار به هیچ عنوان از لوله های پلاستیکی و غیرمقاوم در برابر حرارت استفاده نشود.

• انتهای دودکش های توی کار باید حداقل ۶۰ سانتیمتر از سطح پشت بام بالاتر باشد.

• از قراردادن خروجی دودکش به صورت افقی با کلاهک و یا بدون کلاهک در زیر سقف و بالکن جداً خودداری فرمائید.

• بخش عمودی خروجی دودکش حداقل بایستی سه برابر بخش افقی در نظر گرفته شود و حداقل ارتفاع بخش عمودی نبایستی از یک متر کمتر باشد.

• از قراردادن قطعات لوله دودکش به صورت لب به لب خودداری نمائید و حتماً از دودکش های نوع نر و ماده که باعث آب بندی در محل اتصال و عدم خروج گازهای حاصل از احتراق خواهد شد استفاده نمائید.

تشخیص :

اندازه گیری سطح کربوکسی هموگلوبین خون به روش های مختلف

درمان اولیه :

در صورت مشاهده علائم ذکر شده فوراً شخص مصدوم را از محیط آلوده به فضای باز منتقل نموده و بلافاصله با اورژانس ۱۱۵ تماس بگیرید.

« Previous PageNext Page »